Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ερ: Κύριε Παπαδημητρίου, πείτε μου καταρχάς, πότε ολοκληρώθηκε στην Κω η δακοκτονία;
Γ.Π.: Νομίζω πριν τις 10 Οκτωβρίου.
Ερ: Πήγε καλά φέτος το πρόγραμμα;
Γ.Π.: Λίγο καλύτερα από πέρυσι. Βέβαια βοήθησαν οι καιρικές συνθήκες. Λόγω των καιρικών συνθηκών δεν είχε έξαρση.
Ερ: Να συμπεράνω από αυτό ότι, φέτος η παραγωγή θα είναι μεγαλύτερη σε σχέση με πέρσι;
Γ.Π.: Θα έχει λίγο καλύτερη παραγωγή σε σχέση με πέρυσι. Όχι πάρα πολύ μεγάλη διαφορά, αλλά θα είναι σίγουρα καλύτερη από πέρυσι. Και δεν έχει όλο το νησί παραγωγή φέτος. Κυρίως, ο μεγάλος όγκος του καρπού, η μεγάλη καρποφορία είναι από την περιοχή του Μαστιχαριού προς την πόλη και λόγω των αρδευόμενων ελαιώνων.
Ερ: Τι συμβαίνει με το υπόλοιπο νησί;
Γ.Π.: Είναι ξερική περιοχή, δεν υπάρχει τόσο πολύ νερό για πότισμα.
Ερ: Διαβάζουμε γενικότερα, τόσο για την Ελλάδα, αλλά και για την Ισπανία, την Ιταλία κ.ά. ότι φέτος θα έχουν πάρα πολύ μεγάλη παραγωγή ελαιολάδου.
Γ.Π.: Αυτές είναι οι εκτιμήσεις. Και πέρυσι είχαν εκτιμήσεις ότι θα ήταν πολύ μεγάλες τις παραγωγές, αλλά με το κλείσιμο της σεζόν τα πραγματικά δεδομένα ήταν πολύ μειωμένα σε σχέση με τις εκτιμήσεις. Βέβαια, μην ξεχνάτε ότι στην Ισπανία γίνεται υπερεντατική φύτευση ελαιώνων. Επιδοτούνται από το κράτος και στόχο έχουν να πιάσουν 2 εκατομμύρια τόνους ελαιόλαδο παραγωγή το χρόνο. Ο μέσος όρος τους ήταν γύρω στο 1,5 εκατομμύριο.
Ερ: Απ’ ό,τι διάβασα, ετοιμάζονται για απόσυρση γύρω στους 300 χιλιάδες τόνους.
Γ.Π.: Αυτά είναι και τεχνητά. Αυτό το κάνουν για να κρατήσουν και την τιμή του ελαιολάδου σε ένα επίπεδο.
Ερ: Σε εμάς η τιμή θα αλλάξει σε σχέση με πέρσι;
Γ.Π.: Θεωρώ ότι πάνω κάτω οι ίδιες με τις περσινές τιμές θα είναι, με πολύ μικρές διακυμάνσεις των 10, 20, 30 λεπτών και ο λόγος είναι γιατί στην Ελλάδα δεν έχουμε απότομες και τεράστιες αλλαγές στις ποσότητες. Σε μια πάρα πολύ καλή χρονιά η Ελλάδα μπορεί να κάνει 300 με 350 χιλιάδες τόνους, σε μια μέτρια χρονιά θα κάνει 150 με 200 χιλιάδες τόνους. Δηλαδή, οι διακυμάνσεις δεν είναι τεράστιες. Οπότε, δεν θα έχουμε και τόσο πολύ μεγάλες αυξομειώσεις στις τιμές. Μην παίρνουμε σαν δεδομένο τη χρονιά που δεν υπήρχε καθόλου ελαιόλαδο σε όλο τον κόσμο και η τιμή έφτασε σε 9-10 ευρώ. Εκείνη ήταν μια ξεχωριστή περίπτωση την οποία δεν μπορούμε να τη συγκρίνουμε με τις υπόλοιπες χρονιές.
Ερ: Ας μην την θυμόμαστε, γιατί πηγαίναμε στο σούπερ μάρκετ και παθαίναμε ίλιγγο…
Γ.Π.: Βέβαια, μπορεί να υπάρξει και μια χρονιά που να έχει τόσο μεγάλη παραγωγή ακόμα και η Ελλάδα και όλος ο κόσμος και η τιμή να πέσει στα 2 ευρώ, οπότε αυτή είναι η χρονιά την οποία θα πρέπει να τη συγκρίνουμε.
Ερ: Μια τέτοια περίπτωση θα είναι μεν υπέρ των καταναλωτών, αλλά παράλληλα και ο «θάνατος» των ελαιοπαραγωγών.
Γ.Π.: Σαφώς, ναι υπέρ των καταναλωτών, αλλά θα πρέπει και οι καταναλωτές να καταλάβουν πως το προϊόν αυτό είναι ένα φυσικό προϊόν. Παράγεται απευθείας από καρπούς, ο αγρότης καλλιεργεί, έχει κάποια έξοδα. Όπως ανεβαίνουν τα έξοδα και στους καταναλωτές στο σπίτι τους με την ενέργεια, το ίδιο ανεβαίνουν και για τον αγρότη. Η Ελλάδα ό,τι δεδομένα έβγαζε κάθε χρόνο για την παραγωγή του ελαιόλαδου, ήταν εκτιμήσεις. Τώρα με το ελαιοκομικό μητρώο προσπαθεί λίγο να τα βάλει σε μια τάξη, να ξέρει πραγματικά πόσα ελαιόδεντρα είναι φυτεμένα, πόσο ελαιόλαδο παράγεται, τι ποικιλίες, τι ποιότητες. Κάποια στιγμή θα φτάσουν στο σημείο να μπορούν να έχουν πραγματικά δεδομένα. Το κοστολόγιο παραγωγής για έναν μέσο αγρότη είναι γύρω στα 4 - 4,5 ευρώ το λίτρο το λάδι. Άρα, αν η χοντρική τιμή του ελαιολάδου είναι κάτω από 4 ευρώ, τότε, αν το δεις σαν μια επιχείρηση κανονική, είναι ζημιογόνα. Θα πρέπει και αυτός να βγάλει τα έξοδά του όπως κάθε επιχείρηση, αλλά και ένα μικρό κέρδος. Άρα, η τιμή του ελαιολάδου από τον παραγωγό θα πρέπει να είναι από 4 ευρώ και πάνω θεωρητικά. Βάλτε και το υπόλοιπο κόστος, γιατί θα το πουλήσει σε έναν τυποποιητή, γιατί πρέπει να περάσει από μια εγκεκριμένη μονάδα για να ελεγχθεί, να τυποποιηθεί κ.λ.π., που σημαίνει άλλος ένας κρίκος στην αλυσίδα. Όλα αυτά ανεβάζουν το κόστος.
Ερ: Γι αυτό είπα πριν ότι, εάν φτάσει τόσο χαμηλά η τιμή του θα είναι ο «θάνατος» του παραγωγού, του αγρότη. Είπατε πριν για την ποσότητα της παραγωγής ελαιολάδου στην Ελλάδα. Στην Κω που κυμαίνεται κατά μέσο όρο;
Γ.Π.: Κατά μέσο όρο σε μια μέτρια χρονιά παράγουμε γύρω στους 300 με 400 τόνους ελαιόλαδο. Σε μια πάρα πολύ καλή χρονιά, μπορεί να πιάσουμε και τους 1.000 τόνους. Αλλά αυτό εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες όπως η πολύ ζέστη ή οι πολλές βροχοπτώσεις. Λέμε πολλές φορές ότι οι πολλές βροχοπτώσεις μπορεί να είναι καλό για να έχουν παραγωγική δύναμη τα δέντρα, αλλά δεν ευνοείται και η ποιότητα πολλές φορές, γιατί έχεις κάποιους μύκητες, κάποια βακτήρια, κάποια έντομα που αναπτύσσονται περισσότερο. Είναι ένας φαύλος κύκλος.
Ερ: Ενημερώθηκα ότι έκλεισε το πυρηνελαιουργείο στη Ρόδο. Τι σημαίνει αυτό για εσάς; Τι γίνεται με τα απόβλητα υγρά και στερεά;
Γ.Π.: Δεν είναι απόβλητα, είναι παραπροϊόντα που σημαίνει ότι, θα πρέπει με κάποιον τρόπο να επεξεργαστούν. Δυστυχώς είναι ένα τεράστιο ζήτημα αυτό, ειδικά για τα νησιά, όχι μόνο για την Κω, και για τη Ρόδο και για την Κάρπαθο.
Τα ελαιοτριβεία έχουμε την υποχρέωση τον πυρήνα, το στερεό υπόλειμμα από την επεξεργασία, να το διοχετεύουμε σε ειδικά αδειοδοτημένες μονάδες και αυτές είναι τα πυρηνελαιουργεία. Το κοντινότερο πυρηνελαιουργείο στη περιοχή μας ήταν στη Ρόδο. Να φανταστείτε ότι μια νταλίκα για να μεταφέρει σε μια διαδρομή περίπου 22-23 τόνους πυρηνόξυλο στη Ρόδο, θέλει έξοδα γύρω στις 2.000 ευρώ. Αν ένα μέσο ελαιοτριβείο θέλει περίπου 50-60 νταλίκες στη σεζόν, μιλάμε για ένα τεράστιο κόστος. Αυτή τη στιγμή προσπαθούμε να βρούμε λύσεις να τα στείλουμε Αθήνα σε αδειοδοτημένες μονάδες. Αλλά πάλι και η Blue Star είναι δύσκολο να τα βάλει μέσα. Πολλές μεταφορικές δεν αξίζει τον κόπο για αυτούς να φέρουν ειδικά αδειοδοτημένες καρότσες να τα μεταφέρουν. Είναι ένας αγώνας κάθε φορά να δούμε πώς θα μπορέσουμε να τα διοχετεύσουμε στις μονάδες αυτές.
Ερ: Μέχρι τώρα, με δεδομένο το κόστος που αναφέρατε, τι γινόταν;
Γ.Π.: Είτε πήγαιναν στη Ρόδο είτε πήγαιναν Αθήνα, αλλά τα έξοδα τα επωμιζόμασταν εμείς. Μιλάμε για τεράστια έξοδα. Σε μια πολύ καλή χρονιά παραγωγής, ένα ελαιοτριβείο αν τα βάλει από την τσέπη του πρέπει να ξοδέψει πάνω από 100.000 ευρώ, 150.000 ευρώ για να τα διώξει.
Ερ: Οπότε, τι θα κάνετε φέτος;
Γ.Π.: Θα δούμε τώρα. Θα πρέπει να συνεννοηθούμε με τους φορείς να δούμε πώς θα το διαχειριστούμε.
Ερ: Κύριε Παπαδημητρίου, ένα θέμα που συζητάμε χρόνια, είναι το πώς μπορούν να αξιοποιηθούν όλα αυτά τα υπολείμματα όπως λ.χ. ο κατσίγαρος, η ελαιοζύμη κ.λ.π.
Γ.Π.: Σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να βρούνε μια λύση. Είναι ένα πρόβλημα όχι μόνο στην Ελλάδα και ειδικά στην Κω που είμαστε μικρή περιοχή, το πώς μπορείς να χρησιμοποιήσεις τα φυτικά υπολείμματα από μια τέτοια επεξεργασία. Ο λόγος που είναι πρόβλημα είναι γιατί συγκεντρώνεται ένας τεράστιος όγκος σε μια πολύ μικρή περίοδο, Νοέμβριο και Δεκέμβριο. Ο κυριότερος όγκος είναι εκεί. Οπότε, θα πρέπει να βρεις τρόπο να το διαχειριστείς άμεσα. Είναι τεράστιοι οι όγκοι. Για παράδειγμα, ο κατσίγαρος είναι ένα πολύ καλό λίπασμα εδαφοβελτιωτικό. Όμως, εάν το χρησιμοποιήσεις σε μεγάλες ποσότητες καταντάει φυτοτοξικό. Είναι σαν τον άνθρωπο. Αν παίρνει ένα χαπάκι βιταμίνης είναι μια χαρά. Εάν πάρει ολόκληρο το κουτί άμεσα, θα έχει σημαντικό πρόβλημα. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με αυτό. Θα πρέπει να γίνει μια σωστή διαχείριση. Αυτή τη στιγμή τι κάνουμε. Έχουμε μια εγκεκριμένη τεχνητή λίμνη με μια μεμβράνη απορροφητική, το αφήνουμε εκεί και χρησιμοποιούμε πολύ μικρές ποσότητες σαν λίπασμα. Το υπόλοιπο εξατμίζεται. Βέβαια, αφήνοντάς το σε παραμονή, υπάρχουν ζυμώσεις, υπάρχουν οσμές, αλλάζει το pH οπότε μετά από αρκετούς μήνες δεν μπορείς να το χρησιμοποιήσεις σαν λίπασμα.
Ερ: Και τι γίνεται;
Γ.Π.: Εξατμίζεται. Σας είπα ότι, αυτό το συγκεντρώνουμε Νοέμβριο-Δεκέμβριο. Αυτή την περίοδο έχουμε βροχοπτώσεις οπότε, δεν μπορείς να το χρησιμοποιήσεις και για υδρολίπανση διότι δεν το απορροφάει το έδαφος και θα το παρασύρουν τα επιφανειακά νερά. Η εγκεκριμένη λύση που μας έχει δώσει το κράτος, η νομοθεσία είναι αυτή. Το αφήνουμε και εξατμίζεται.
Ερ: Ας αλλάξουμε θέμα. Αναφερθήκατε πριν στο περιβόητο ελαιοκομικό μητρώο. Σε ποια κατάσταση βρισκόμαστε και πώς πήγε η ηλεκτρονική τιμολόγηση;
Γ.Π.: Η ηλεκτρονική τιμολόγηση στα ελαιοτριβεία ισχύει εδώ για αρκετά χρόνια.
Είμαστε διασυνδεμένα όλα τα ελαιοτριβεία με την ΑΑΔΕ (Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων). Το ελαιοκομικό μητρώο, η δήλωση, δηλαδή, των ελαιόδεντρων, έχει πάρει παράταση γιατί δεν είναι έτοιμο το ελληνικό κράτος ακόμα.
Υπάρχουν δυσκολίες για τις δηλώσεις στις πλατφόρμες. Είναι πολλές περιπτώσεις που δεν έχει λάβει υπόψη το ελληνικό κράτος, όπως, με πολλούς ιδιοκτήτες οι οποίοι λείπουν στο εξωτερικό, υπάρχουν πολλοί συνιδιοκτήτες σε ένα χωράφι, άλλος τις μαζεύει, άλλος τις βγάζει, η πληρωμή του ελαιοτριβείου σε λάδι ή σε χρήματα… είναι περιπτώσεις που το ελληνικό κράτος δεν μπορεί ακόμα να τις λύσει. Σκέφτηκε κάποιος το ελαιοκομικό μητρώο, αλλά δεν ξέρει πώς δουλεύει πραγματικά η ελληνική παραγωγή. Και τώρα προσπαθούμε να τα λύσουμε αυτά σιγά - σιγά.
Ερ: Πόση παράταση πήρε;
Γ.Π.: Νομίζω θα ισχύει από 1η Οκτωβρίου του 2027, οπότε ουσιαστικά θα πάει για την επόμενη σεζόν. Έχουν ακόμα ένα χρόνο περίπου οι παραγωγοί να τα δηλώσουν. Το πρόβλημα αρχίζει και γίνεται λίγο πιο σύνθετο, γιατί δεν είναι μόνο το ελαιοκομικό μητρώο που αφορά το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Έχει να κάνει πλέον και με τα ηλεκτρονικά δελτία αποστολής που είναι η ΑΑΔΕ, δηλαδή, το Υπουργείο Οικονομικό, γιατί ο ελαιόκαρπος θεωρείται πλέον εμπόρευμα. Με το που διακινείται, μπαίνει σε ένα φορτηγό και μετακινείται, θα πρέπει να κόβονται δελτία αποστολής. Αυτό ήταν να ισχύσει φέτος, αλλά πήρε παράταση μέχρι 1η Ιανουαρίου του 2027 που σημαίνει ότι, οι ελιές από τη στιγμή που φεύγουν από το χωράφι, θα πρέπει να κόβεται ένα δελτίο αποστολής.
Θα πρέπει να ξέρει το ελληνικό κράτος ότι εκείνη τη στιγμή φεύγουν τόσα τσουβάλια ή τόσες ελιές από αυτό το χωράφι, κατά προσέγγιση, και πάνε σε αυτό το ελαιοτριβείο. Είναι όπως είναι ένα δελτίο αποστολής διακίνησης εμπορευμάτων.
Ερ: Αυτό τι σημαίνει για τον μικρό παραγωγό που κάνει λάδι για τη δική του χρήση;
Γ.Π.: Επειδή οι μικροί παραγωγοί που δεν είναι καταχωρημένοι σαν αγρότες, δεν είναι υποχρεωμένοι να κόβουν δελτία αποστολής, απλά θα τις μεταφέρουν στο ελαιοτριβείο και το ελαιοτριβείο θα κόβει δελτίο ποσοτικής παραλαβής ώστε να ενημερώνεται το Υπουργείο Οικονομικών.
Ερ: Να μας θυμίσετε πόσους μεγάλους παραγωγούς έχουμε στην Κω και πόσους μικρούς; Αυτούς που λέμε ότι χρησιμοποιούν το ελαιόλαδο για ιδιωτική χρήση;
Γ.Π.: Για ιδιωτική χρήση έχουμε πάρα πολλούς παραγωγούς, είναι η πλειονότητα. Οι μεγάλοι παραγωγοί που χρησιμοποιούν το ελαιόλαδο και σαν προϊόν εμπορεύσιμο, είναι μετρημένοι. Δεν πρέπει να είναι πάνω από 20 - 30. Όλοι οι υπόλοιποι παραγωγοί είναι μικροκαλλιεργητές.
Απλά τι συμβαίνει. Οι μικροκαλλιεργητές είχαν μάθει τόσα χρόνια να πληρώνουν τα ελαιοτριβεία, γιατί στη νομοθεσία υπήρχε αυτή η ευχέρεια, σε είδος, σε ελαιόλαδο δηλαδή και όχι σε χρήματα. Οπότε όλοι ήταν κερδισμένοι. Δεν ξοδεύανε χρήματα οι μικροπαραγωγοί, ούτε οι συνταξιούχοι, πληρώνανε σε λάδι, οπότε το υπόλοιπο το παίρνανε στο σπίτι τους.
Τώρα όπως τι γίνεται. Η έκθλιψη ελαιοκάρπου για παραγωγή ελαιολάδου στα ελαιοτριβεία, είναι παροχή υπηρεσίας. Το ελληνικό κράτος λέει το εξής: τα ελαιοτριβεία είναι παροχή υπηρεσίας, οπότε πρέπει υποχρεωτικά να πληρώνονται σε χρήματα. Άρα, όσοι είναι αγρότες, επειδή το ελαιόλαδο είναι εμπορεύσιμο προϊόν για εκείνους, έχουν το δικαίωμα να πουλήσουν και λάδι. Οπότε μας πουλάνε λάδι ίσης αξίας όσο είναι η παροχή υπηρεσίας. Παράδειγμα: έρχεται κάποιος βγάζει λάδι και το κόστος είναι 100 ευρώ. Αν έχει το δικαίωμα να μας πουλήσει λάδι αξίας 100 ευρώ, τότε κόβουμε ένα τιμολόγιο ότι αγοράζουμε λάδι αξίας 100 ευρώ και κρατάμε το λάδι. Στην ουσία δεν μας έχει πληρώσει σε χρήματα, αλλά σε είδος.
Οι μικροί παραγωγοί, αυτοί που δεν είναι αγρότες είτε κανονικού καθεστώτος είτε ειδικού καθεστώτος, υποχρεωτικά πρέπει να πληρώσουν τα ελαιοτριβεία σε χρήματα, γιατί, όταν πάμε να κόψουμε την απόδειξη και χτυπάμε το ΑΦΜ, βγαίνει μήνυμα από την ΑΑΔΕ, ότι ο τάδε παραγωγός είναι φυσικό πρόσωπο, δεν έχει επιχειρηματική δραστηριότητα, οπότε μόνο δραχμικά. Σε όλους τους υπόλοιπους παραγωγούς, μας αφήνει να μας πληρώσουν σε λάδι, και κόβεται ένα τιμολόγιο αγοράς του ελαιόλαδου. Σε αυτό θα μπορούσαν και λίγο οι λογιστές να βοηθήσουν, γιατί ακόμα και φέτος απ’ ότι βλέπουμε υπάρχει μια άγνοια.
Ερ: Δηλαδή; Πώς να βοηθήσουν;
Γ.Π.: Τους μικροπαραγωγούς που δεν θέλουν να πληρώσουν τα ελαιοτριβεία και θέλουν να πληρώσουν σε είδος, να τους γυρίσουν οι λογιστές τους σε αγρότες ειδικού καθεστώτος. Δεν έχουν κάποια οικονομική επιβάρυνση. Απλά ενημερώνεται η Εφορία ότι μπορεί να έχουν κάποια πολύ μικρά εισοδήματα αγροτικά, όπως είναι επιδοτήσεις μέχρι 200 - 300 ευρώ, να πουλήσουν λάδι σε τυποποιητικές μονάδες, όχι σε ελαιοτριβεία, πολύ μικρά ποσά, χωρίς κάποια επιβάρυνση.
Ερ: Κάνετε πολύ καλά και το διευκρινίζετε για μια ακόμα φορά αυτό. Κύριε Παπαδημητρίου, είστε από τους πρώτους τυποποιητές ελαιολάδου στο νησί μας. Κατ’ αρχάς, πείτε μου, πώς πήγε φέτος η τουριστική περίοδος;
Γ.Π.: Η τουριστική περίοδος πήγε πολύ καλά. Υπάρχει ζήτηση του προϊόντος, υπήρχε κατανάλωση, πουλήσαμε τις διαθέσιμες ποσότητες που είχαμε και έχουν ξεκινήσει και κάποιες μικρές συνεργασίες στο εξωτερικό, οπότε βλέπω ότι αρχίζει ο κόσμος και το ψάχνει.
Ερ: Άρα, είστε και εξαγωγέας.
Γ.Π.: Ναι, τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Ερ: Το αγαπούν το ελαιόλαδο οι ξένοι.
Γ.Π.: Οι ξένοι, αν βρουν ένα καλό προϊόν και τους αρέσει, θα ψάξουν να το βρουν ή θα το παραγγείλουν κιόλας. Στο εξωτερικό είναι πολύ διαδεδομένη η χρήση του ίντερνετ και για παραγγελίες τροφίμων, με αποτέλεσμα να έχουμε πολλούς πελάτες πλέον οι οποίοι μας στέλνουν email και παραγγέλνουν.
Ερ: Σε ποιες χώρες εξάγετε τα προϊόντα σας;
Γ.Π.: Σε όλη την Ευρώπη στέλνουμε σε μεμονωμένους πελάτες, αλλά συνεργασία με επιχειρήσεις έχουμε σε Γερμανία, Πολωνία, Βέλγιο και απ' ό,τι φαίνεται, με τη λήξη της ελαιοκομικής περιόδου, με το φρέσκο ελαιόλαδο, θα ξεκινήσουμε μάλλον και σε Αυστρία και σε Ολλανδία.
Ερ: Αυτά είναι τα ευχάριστα κύριε Παπαδημητρίου. Να κάνετε τον επίλογο της κουβέντας μας;
Γ.Π.: Ελπίζω να έχουμε μια καλή σεζόν με καλή ποιότητα και να είναι όλοι ευχαριστημένοι.
ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
