Λέμε ότι, ο πολιτισμός μιας χώρας φαίνεται και από το επίπεδο διαβίωσης των φυλακισμένων της. Δυστυχώς, στη χώρα μας (και) σε αυτόν τον τομέα δεν επιδεικνύεται ιδιαίτερος «πολιτισμός». Αυτό καταδεικνύεται από τον αριθμό των κρατουμένων ο οποίος, σε πανελλαδικό επίπεδο έχει ξεπεράσει το όριο αντοχής των φυλακών. Αποτέλεσμα αυτού, νέα καταδίκη για τη χώρα μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για τον υπερπληθυσμό και τις απαράδεκτες συνθήκες κράτησης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο «Σ» συνομίλησε με τον διευθυντή των φυλακών Κω Γιώργο Δέμο, ο οποίος μας ενημερώνει για τον αριθμό των κρατουμένων, το προσωπικό, τα αδικήματα, τις ποινές, την ιατρική και ψυχολογική τους στήριξη, την επιμόρφωσή τους, τις ασχολίες τους, το πρόγραμμα για ένταξή τους στην αγορά εργασίας μετά την αποφυλάκιση, για το σχολείο που λειτουργεί ήδη, αλλά και για το σχολείο δεύτερης ευκαιρίας το οποίο επιθυμεί να δημιουργηθεί, όμως προσκρούει στους ιδιαίτερα μικρούς χώρους του Καταστήματος Κράτησης, καθώς και για την ξεχασμένη υπόθεση μετεγκατάστασης των φυλακών της Κω σε άλλη περιοχή. Μια πραγματικά, πονεμένη ιστορία…
Να υπενθυμίσουμε ότι, οι φυλακές Κω φιλοξενούνται σε παλιό ιταλικό κτίσμα το οποίο χρησιμοποιούσαν οι κατακτητές για στρατιωτικές ανάγκες, σε μια έκταση 7-8 στρεμμάτων. Οι χώροι, όπως έχουμε καταδείξει σε παλαιότερα ρεπορτάζ, είναι
αρκετά περιορισμένοι, με ό,τι αυτό συνεπάγεται τόσο για τους κρατούμενους όσο και για τους εργαζόμενους. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο κ. Δέμος περιγράφει τις προσπάθειές του για την βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης μέσα στο Κατάστημα Κράτησης, για τα συν και τα πλην, δίνοντάς μας μια «εικόνα» γνωστή μεν σε όλους μας, τουλάχιστον στους αρμοδίους, όχι αποδεκτή δε από πολλούς...
Να σημειώσουμε ότι, ο κ. Γιώργος Δέμος, ο οποίος κατάγεται από την Αργολίδα, ήρθε στην Κω πριν από 19 χρόνια. Είχε ήδη προϋπηρεσία 20 χρόνων στις Αγροτικές Φυλακές της Τύρινθας. Ερχόμενος στις φυλακές της Κω, αρχικά υπηρέτησε σε διάφορες θέσεις, όπως στο λογιστήριο, στη διαχείριση κ.λ.π. και το 2014 ανέλαβε τη θέση του διευθυντή.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ερ: Κύριε Δέμο, κατ’ αρχάς να αναφέρουμε ότι, οι φυλακές της Κω, το Κατάστημα Κράτησης όπως λέγεται, μπορεί να φιλοξενήσει έως 90 κρατούμενους. Σήμερα πόσοι φιλοξενούνται;
Γ.Δ.: Σήμερα έχουμε 100 κρατούμενους. Είμαστε λίγο πάνω από το ανώτατο όριο που μπορούμε να φιλοξενήσουμε.
Ερ: Πόσοι είναι οι ημεδαποί και πόσοι οι αλλοδαποί;
Γ.Δ.: Από τους 100 οι 58 είναι αλλοδαποί.
Ερ: Ηλικίες;
Γ.Δ.: Έχουμε λίγους κρατούμενους 23, 24 ετών. Ο μέσος όρος είναι γύρω στα 40 με 45 έτη.
Ερ: Νέοι άνθρωποι δηλαδή.
Γ.Δ.: Ναι, νέοι.
Ερ: Τα αδικήματα σε γενικές γραμμές, ποια είναι;
Γ.Δ.: Έχουμε όλες τις κατηγορίες των αδικημάτων, εκτός από αυτά που είναι για προσβολή γενετήσιας αξιοπρέπειας και βιασμούς. Έχουμε όμως, όλα τα υπόλοιπα.
Ανθρωποκτονίες, οικονομικά, ναρκωτικά, κλοπές.
Ερ: Ποιο αδίκημα είναι το επικρατέστερο; Δηλαδή, οι περισσότεροι κρατούμενοι για ποιον λόγο έχουν φυλακιστεί.
Γ.Δ.: Για κλοπές και για έλλειψη αδειών παραμονής. Δηλαδή, δεν έχουν άδεια παραμονής στη χώρα. Είναι μετανάστες, είναι άνθρωποι οι οποίοι ζουν πολλά χρόνια στην Ελλάδα, οι οποίοι στερούνται νομιμοποιητικών εγγράφων παραμονής.
Ερ: Φιλοξενείτε πολλούς με αυτή την κατηγορία;
Γ.Δ.: Όχι πάρα πολλούς, φιλοξενούμε περίπου 10-12 κρατουμένους.
Ερ: Κρατούνται για πολύ καιρό;
Γ.Δ.: Εξαρτάται. Εάν είναι μόνο για έλλειψη αδειών παραμονής, είναι δύο έτη η ποινή που τους επιβάλλεται. Οι περισσότεροι όμως από αυτούς έχουν και κάτι άλλο όπως μια κλοπή και όταν τους έπιασαν διαπίστωσαν ότι δεν έχουν νομιμοποιητικά έγγραφα.
Ερ: Ποιες είναι οι ποινές των ανθρώπων που φιλοξενείτε; Το ρωτάω διότι απ’ όσο γνωρίζω, ανάμεσα στους κρατούμενους υπάρχουν και βαρυποινίτες.
Γ.Δ.: Οι ποινές ξεκινάνε από τους έξι μήνες και ανεβαίνουμε κλιμακωτά με ποινές φυλακίσεως αρχικά, με ποινές καθείρξεως και με ποινές ισοβίων.
Ερ: Πόσοι είναι οι ισοβίτες;
Γ.Δ.: Έχουμε δύο ισοβίτες.
Ερ: Πώς είναι η συνύπαρξη ισοβιτών με άλλους που για παράδειγμα, φυλακίστηκαν για οικονομικό έγκλημα;
Γ.Δ.: Η συνύπαρξη είναι αρμονική. Αρκεί να σας πω ότι, αυτοί που έχουν πολλά έτη φυλάκισης στην πλάτη τους, είναι πολύ πιο συγκροτημένοι, υπάκουοι, εργατικοί. Συνεργάζονται και βοηθούν την υπηρεσία και δεν δημιουργούν προβλήματα.
Προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει ένας που θα έρθει για πολύ λίγο καιρό στη φυλακή. Αυτοί είναι προβληματικοί, ειδικά οι αλλοδαποί.
Ερ: Αυτό φαντάζομαι εξηγείται από άποψη ψυχολογίας.
Γ.Δ.: Εξηγείται και από άποψη ψυχολογίας, από άποψη κουλτούρας, από άποψη βιωμάτων. Τι έχει ο καθένας, τι κουβαλάει στην πλάτη του, από πού έχει έρθει, τι έχει περάσει σε αυτή τη διαδρομή για να έρθει εδώ.
Ερ: Ιατρική και ψυχολογική κάλυψη υπάρχει;
Γ.Δ.: Υπάρχει πλήρης ιατρική κάλυψη. Έχουμε επίσκεψη από ιατρούς όλη την εβδομάδα. Έχουμε συνεργασία με το νοσοκομείο, έχουμε νοσηλεύτρια στο Κατάστημα και ψυχολόγο στο νοσοκομείο, όποτε βέβαια χρειαστεί, με ραντεβού.
Ερ: Ποιες είναι οι δραστηριότητες των κρατουμένων;
Γ.Δ.: Έχουμε τη λειτουργία του 8ου Δημοτικού Σχολείου και μάλιστα την προηγούμενη Τετάρτη τελέσαμε και τον αγιασμό για την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς. Αυτό είναι κάτι πολύ ενθαρρυντικό και ελπιδοφόρο που έχουμε να παρουσιάσουμε ως προς τις εσωτερικές λειτουργίες της φυλακής για την εκπαίδευση των κρατουμένων.
Ερ: Πόσοι φοιτούν στο Σχολείο;
Γ.Δ.: Τώρα φοιτούν 15 μαθητές. Το Σχολείο έχει λειτουργήσει και με 9 μαθητές και με 10. Έχουμε μία δασκάλα, είναι μονοθέσιο το Σχολείο και ανάλογα με την πρόοδο που σημειώνει ο καθένας μέσα σε ένα σχολικό έτος, μπορεί να περάσει από την πρώτη Δημοτικού στη δευτέρα έως και την τρίτη.
Ερ: Αν κάποιοι κρατούμενοι φτάσουν στην τρίτη Δημοτικού, από εκεί και πέρα τι; Προβλέπεται κάτι για παραπέρα;
Γ.Δ.: Αν κάποιος ολοκληρώσει τη φοίτησή του στο Δημοτικό, σε άλλα καταστήματα που λειτουργεί Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας, μπορεί να το παρακολουθήσει. Σε εμάς ακόμα δεν λειτουργεί. Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε χώρους αρχικά και μελλοντικά, εάν υπάρχουν ανάγκες, να λειτουργήσει και Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Θα επανεξετάσουμε τις ανάγκες μας και θα δούμε πώς μπορεί να γίνει αυτό.
Ερ: Το εύχομαι. Αναφερθήκατε στους χώρους τους οποίους γνωρίζω πολύ καλά. Είναι συγκεκριμένοι και περιορισμένοι. Έχετε κάνει κάποιες διαμορφώσεις για να γίνει πιο άνετη, πιο ανθρώπινη η ζωή των κρατουμένων;
Γ.Δ.: Ναι, εκτός από τους χώρους που γνωρίζετε όλα αυτά τα χρόνια, έχουμε δημιουργήσει και διαμορφώσει ένα χώρο που λειτουργεί το Δημοτικό Σχολείο. Μια αίθουσα, πολύ καλή, σύγχρονη, κατάλληλα εξοπλισμένη. Είμαστε πολύ χαρούμενοι γι' αυτό και έχουμε αποσπάσει και πολλά θετικά σχόλια από επισκέπτες ή ανθρώπους που έχουν έρθει και έχουν δει τους χώρους.
Ερ: Κύριε Δέμο, θυμάμαι ότι, πολύ – πολύ παλιά υπήρχαν κάποια επιμορφωτικά προγράμματα, όπως λ.χ. εκμάθηση ηλεκτρονικών υπολογιστών, μαθήματα αγιογραφίας, κ.ά. Σήμερα υπάρχουν τέτοια προγράμματα;
Γ.Δ.: Αυτή τη στιγμή όχι. Κατά καιρούς γίνονται κάποια προγράμματα. Αυτή τη στιγμή τρέχει άλλο ένα πρόγραμμα σε συνεργασία με τον φορέα «Επάνοδος». Είναι για την ομαλή επανένταξη των κρατουμένων στην κοινωνία μετά την αποφυλάκισή τους. Είναι ένα πρόγραμμα που έχει να κάνει με τους κρατουμένους ως μελλοντικούς πολίτες και την καθημερινή τους ζωή όπως, η επικοινωνία με τις υπηρεσίες, πώς μπορούν να ζητήσουν κάτι από μία υπηρεσία, να κάνουν μία αίτηση κ.λ.π.
Ερ: Ήταν το επόμενο ερώτημά μου για το πρόγραμμα που αφορά στην ένταξη των αποφυλακισθέντων στην αγορά εργασίας. Υπάρχει ενδιαφέρον;
Γ.Δ.: Ενδιαφέρον υπάρχει, αλλά δεν υπάρχουν προγράμματα. Σε άλλα μεγάλα Καταστήματα δημιουργούνται κάποια προγράμματα εκμάθησης κάποιων επαγγελμάτων και ειδικοτήτων σε συνεργασία με τις κατά τόπους ΔΥΠΑ (Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης). Είναι πάρα πολύ χρήσιμα και μακάρι και εμείς να καταφέρουμε να τα υλοποιήσουμε.
Ερ: Έχετε κάνει αίτημα για ένταξη σε αυτό το πρόγραμμα;
Γ.Δ.: Βασικά δεν έχουμε τους κατάλληλους χώρους αυτή τη στιγμή. Γιατί ένα τέτοιο πρόγραμμα έχει και τις ανάλογες απαιτήσεις για να μπει ο εξοπλισμός και ό,τι άλλο χρειαστεί. Εμείς δεν έχουμε αυτή τη στιγμή αυτούς τους χώρους, οπότε είμαστε κάπως επιφυλακτικοί ως προς αυτό.
Ερ: Το αντιλαμβάνομαι πλήρως αυτό που λέτε και θα σας θέσω ένα ερώτημα σχετικά με τους περιορισμένους χώρους λίγο αργότερα. Κύριε Δέμο, εάν κάποιος σας ζητήσει να περιγράψετε τις συνθήκες κράτησης, οι οποίες κατά πρώτον αφορούν στους κρατούμενους, αλλά αφορούν και στο προσωπικό, τι θα απαντούσατε;
Γ.Δ.: Η κράτηση, γενικότερα η στέρηση της ελευθερίας, είναι κάτι πολύ δύσκολο, σκληρό και επώδυνο. Τώρα, από την άλλη πλευρά, η φυλακή της Κω, όπως γνωρίζετε και εσείς, είναι φυλακή αλλά όμως είναι μια φυλακή ήσυχη σαν τόπος κράτησης. Προσπαθούμε. Συμπεριφερόμαστε πάρα πολύ ανθρώπινα στους τροφίμους, ζεστά, κατανοούμε τις ανάγκες τους, τα προβλήματά τους και κοιτάζουμε να τους παρέχουμε όλα αυτά που πρέπει να έχουν μέσα στη φυλακή. Την φροντίδα για την υγεία τους, το καλό φαγητό, τη θέρμανσή τους, το καλοκαίρι τον κλιματισμό τους. Γενικότερα, τις κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης.
Ερ: Λέτε, δηλαδή, ότι είναι καλές οι συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων;
Γ.Δ.: Προσπαθούμε και φροντίζουμε γι' αυτό. Ό,τι μπορούμε το καλύτερο να προσφέρουμε, παρόλο τον εγκλεισμό.
Ερ: Από προσωπικό είστε καλυμμένοι;
Γ.Δ.: Από προσωπικό είμαστε οριακά ικανοποιητικά. Αν αποχωρήσουν δύο τρεις υπάλληλοι με συνταξιοδότηση, πάλι θα έχουμε ανάγκες.
Ερ: Οι οργανικές θέσεις πόσες είναι;
Γ.Δ.: Οι οργανικές θέσεις είναι 30 για τους εξωτερικούς φρουρούς και 35 για το φυλακτικό προσωπικό. Δεν είναι καλυμμένες. Είμαστε, όπως σας είπα, οριακά σε ικανοποιητικό βαθμό.
Ερ: Ποιες είναι οι ανάγκες σας για την καλύτερη λειτουργία των φυλακών; Γνωρίζω βέβαια, ότι οι χώροι είναι πάρα πολύ μικροί. Από τους θαλάμους και τους βοηθητικούς χώρους μέχρι και το δικό σας γραφείο…
Γ.Δ.: Οι χώροι είναι μικροί. Γι' αυτό δεν γίνεται τίποτα. Δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι γι' αυτό, ούτε να επεκταθούμε μπορούμε. Απλά να κρατάμε το Κατάστημα σε ένα καλό επίπεδο και αυτό συμβαίνει κάθε χρόνο που κάνουμε παρεμβάσεις. Να μην αφήνουμε το κτίριο χωρίς να βαφτεί, να κοιτάζουμε να μην λείπει τίποτα. Προσπαθούμε να κάνουμε κάποιους νέους χώρους όπως για να λειτουργήσει άλλη μια αίθουσα για εκπαίδευση, το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας που σας είπα ή για να τρέξει κάποιο πρόγραμμα επιμόρφωσης. Αυτές είναι οι ανάγκες μας.
Ερ: Θυμάμαι ότι, σε έναν σχετικά μικρό χώρο, είχατε φτιάξει λαχανόκηπο και ασχολούνταν με αυτόν οι κρατούμενοι.
Γ.Δ.: Και ακόμα αυτό συμβαίνει. Έχουμε το κήπο μας, βάζουμε διάφορα εποχικά προϊόντα, λαχανικά, κηπευτικά κ.λ.π. για τις ανάγκες των κρατουμένων.
Βέβαια, δεν καλύπτει στο 100% όλες τις ανάγκες. Αλλά απασχολούμε κάποιους κρατουμένους εκεί, βλέπουν πώς γίνεται η παραγωγή αυτών των κηπευτικών και μπορούν όταν αποφυλακιστούν και έχουν τον τρόπο και τον χώρο, να κάνουν τις δικές τους καλλιέργειες. Εκτός από αυτό, οι υπόλοιποι κρατούμενοι έχουν την ευκαιρία να δοκιμάσουν κάτι καθαρό, κάτι αγνό, απαλλαγμένο από φάρμακα κλπ. Εντελώς βιολογικό.
Ερ: Πάντα λέμε και προβάλλουμε τους μικρούς χώρους που διαθέτει το Κατάστημα Κράτησης της Κω. Όσο θυμάμαι να κάνω αυτή τη δουλειά κύριε Δέμο, ένα βασικό δημοσιογραφικό – και όχι μόνο – ερώτημα, όχι μόνο προς στους εκάστοτε διευθυντές οι οποίοι εισηγούνται αλλά δεν αποφασίζουν, αλλά και προς τα αρμόδια υπουργεία, προς τους βουλευτές και την τοπική αυτοδιοίκηση, είναι η ανάγκη για μετεγκατάσταση του Καταστήματος. Ρητορικό το ερώτημα, αλλά θα το ξαναθέσω: Υπάρχει φως στο τούνελ, υπάρχει κάτι ή έχει σταματήσει αυτή η υπόθεση;
Γ.Δ.: Όχι δεν υπάρχει κάτι. Τελευταία σκέψη και απόπειρα που έγινε για εξεύρεση χώρου ήταν το 2013. Τότε είχε επισκεφτεί ένα κλιμάκιο του υπουργείου Δικαιοσύνης το δήμο και τις αρμόδιες αρχές Δεν είχαν καταφέρει να βρουν κάποιο σημείο που μπορούσαν να μετεγκατασταθούν οι φυλακές. Έτσι το θέμα παρέμεινε εκεί στάσιμο, δεν έχει γίνει κάτι, ούτε υπάρχει κάτι, κάποιο φως στο τούνελ όπως είπατε. Οπότε, το μόνο μέλημά μας αυτή τη στιγμή είναι να κρατάμε σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο το Κατάστημα. Αυτό έχουμε, με αυτό θα δουλέψουμε όπως μπορούμε καλύτερα.
ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
