Ποιος θα προστατεύσει τον πολίτη από την ανεξέλεγκτη αγορά της νεότητας;

Το παρακάτω άρθρο γράφτηκε με αφορμή τον προβληματισμό που προέκυψε στις δημόσιες συζητήσεις λόγω του αιφνίδιου θανάτου γνωστού τραγουδιστή. Να τονιστεί από την αρχή ότι, η αιτία θανάτου προκύπτει αποκλειστικά από τον ιατροδικαστή. Προσωπικά  δεν προτίθεμαι να συνδέσω την συγκεκριμένη θεραπεία με τον θάνατο - αν και ακούσαμε από υπουργικά χείλη ότι αυτή έγινε σε ιατρείο κι όχι στην προβλεπόμενη νοσοκομειακή δομή. Το άρθρο ευελπιστεί να συμβάλει στον προβληματισμό σχετικά με την προστασία του πολίτη στον αναπτυσσόμενο χώρο μιας ανεξέλγκτης αγοράς νεότητας και ομορφιάς.

Η εποχή μας έχει μετατρέψει τον φόβο της γήρανσης σε μια τεράστια αγορά. Η επιθυμία να παραμείνουμε νέοι, να διορθώσουμε την εικόνα μας ή απλώς να αισθανθούμε καλύτερα με τον εαυτό μας, δεν αφορά πλέον μόνο τους διάσημους. Αφορά άνδρες και γυναίκες κάθε ηλικίας, κάθε κοινωνικής τάξης και κάθε οικονομικής δυνατότητας. Η επιθυμία αυτή είναι απολύτως ανθρώπινη. (Αν υπάρχει ψυχολογικό υπόβαθρο σε αυτή την αναζήτηση ή απλώς αναζήτηση ευεξίας και αυτοπεποίθησης, υπάρχουν ειδικότεροι να το εξετάσουν). Πολλά υποσχόμενα ονόματα (: αντιγήρανση, βλαστοκύτταρα, αναγέννηση, θεραπεία γήρατος κλπ) και εντυπωσιακές ονομασίες (: «πρωτοποριακές - καινοτόμες τεχνικές», «γρήγορα και θεαματικά αποτελέσματα») και αστραφτεροί πάροχοι που εμφανίζονται ως ειδικοί με βαρύγδουπους τίτλους, όπως στον κατάλογο ... «αποδομημένης, μοριακής, γκουρμέ κουζίνας» με ανούσια φαγητά, δημιουργούν μια εικόνα ασφάλειας που δεν πρέπει να θεωρείται αυτονόητη.

Πίσω από την αστραφτερή βιτρίνα της «αιώνιας νεότητας» φαίνεται να αναπτύσσεται μια αγορά στην οποία δεν είναι πάντοτε εύκολο να διακρίνει κανείς την επιστήμη από το marketing. Όσο αυξάνεται η επιθυμία να γίνουμε ομορφότεροι και να μακροημερεύσουμε χωρίς τα σημάδια του γήρατος ή έστω της βιολογικής ηλικίας μας, τόσο θα αυξάνονται και οι αντίστοιχες αγορές ικανοποίησης των επιθυμιών μας, χωρίς όμως να ικανοποιούν όλες και τους όρους ασφάλειας. Το ζήτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο όταν μιλάμε για ιατρικές πράξεις. Κι εκεί εστιάζουμε.

Ποια είναι η πραγματική εκπαίδευση του γιατρού για τη συγκεκριμένη πράξη; Είναι επαρκής η εκπαίδευση που έχει λάβει στο πλαίσιο της ειδικότητάς του; Όταν μια πράξη βρίσκεται έξω από το αντικείμενο της ειδικότητας, υπάρχει πρόσθετη, ουσιαστική και πιστοποιημένη εκπαίδευση; Επιπλέον, υπάρχει και το ζήτημα των χώρων. Είναι όλα τα ιατρεία κατάλληλα εξοπλισμένα για τις πράξεις που πραγματοποιούνται σε αυτά; Υπάρχουν τα απαραίτητα μέσα για την πρόληψη και την άμεση αντιμετώπιση μιας επιπλοκής; Έχουν ελεγχθεί πραγματικά οι εγκαταστάσεις, ο εξοπλισμός, τα χρησιμοποιούμενα υλικά και οι προϋποθέσεις λειτουργίας;

Πριν αρκετά χρόνια, Γυναικολόγος ανέλαβε τεχνητή διακοπή κύησης σε νεαρή γυναίκα στο ιδιωτικό του ιατρείο στην Ρόδο που κόντεψε να της στοιχίσει την ζωή της. Άλλη νεαρή γυναίκα κατέληξε με λιπώδη εμβολή από επέμβαση «λιποαναρρόφησης» σε ιδιωτικο ιατρείο σε Θεσσαλική πρωτεύουσα. Υπάρχει στα ιατρεία στοιχειώδης εξοπλισμός ανάνηψης; Σχετικά πρόσφατα στο νησί μας, με μια θλιβερή αφορμή, είχαμε συζητήσει ένα ανάλογο θέμα για την αναγκαιότητα ή μη απινιδωτών σε ιδιωτικά ιατρεία για την αντιμετώπιση καρδιολογικών συμβάντων και υλικών για την άμεση αντιμετώπιση σοβαρών ανεπιθύμητων συμβαμάτων (αλλεργικό σοκ, επιληψία κ.α.). Η πρόταση προς τα Μέλη του ΙΣΚΩ για εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ δεν είχε τύχει ανταπόκρισης. Η χορήγηση καταστολής («μέθης») με πιθανές απρόβλεπτες συνέπειες, όταν γίνεται από μη εκπαιδευμένους γιατρούς, είναι συνήθης πρακτική σε όλα σχεδόν τα ιατρεία της χώρας. Πόσοι έχουν πιστοποιημένη έγκυρη εκπαίδευση; Δεν μπορεί η απάντηση σε όλα αυτά να επαφίεται στον επαγγελματισμό του γιατρού ή την καλή πίστη του πολίτη. Ο πολίτης δεν είναι σε θέση να γνωρίζει αν ένας επαγγελματίας διαθέτει την απαιτούμενη εξειδίκευση, αν ένα μηχάνημα είναι κατάλληλο, αν ένα υλικό είναι νόμιμο και ασφαλές ή αν ένας χώρος πληροί όλες τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Αυτή ακριβώς είναι η δουλειά των θεσμών. Και εδώ βρίσκεται η ευθύνη της Πολιτείας.

Ειδικά για τις αισθητικές επεμβάσεις, επειδή στην αγορά υπάρχει υπερπροσφορά, η Πολιτεία έχει την υποχρέωση παρεμβάσεων και ρυθμίσεων στο συγκεκριμένο πεδίο. Η νομοθεσία δεν μπορεί να υπάρχει μόνο στα χαρτιά.. Χρειάζεται έλεγχος της εκπαίδευσης, των ειδικοτήτων, των επαγγελματικών ορίων, των χώρων, του εξοπλισμού, των υλικών και της τήρησης όλων των κανόνων. Αν υπάρχει πολιτική βούληση μπορεί να γίνει μητρώο πιστοποιημένων παρόχων και χώρων. Επιπλέον, σημαντική είναι η ενημέρωση του κοινού από υπεύθυνους αρμόδιους φορείς (πχ Ιατρικούς Συλλόγους), ώστε πριν από οποιαδήποτε επεμβατική πράξη ο πολίτης να γνωρίζει όσα χρειάζονται. Χρειάζονται τακτικοί και αιφνιδιαστικοί έλεγχοι στους χώρους όπου γίνονται τέτοιες πράξεις, με έλεγχο όχι μόνο της άδειας λειτουργίας αλλά και του εξοπλισμού, των υλικών, των συνθηκών υγιεινής και των μέσων αντιμετώπισης επειγόντων περιστατικών. Χρειάζονται επίσης πραγματικές κυρώσεις, όταν διαπιστώνονται σοβαρές παραβάσεις, όχι εικονικές, ευκαιριακές χάριν πρόσκαιρου εντυπωσιασμού ή για να κατευναστεί η κοινωνική αντίδραση. Όταν παραβιάζονται κανόνες που αφορούν την ασφάλεια ανθρώπων, οι συνέπειες πρέπει να είναι ανάλογες της σοβαρότητας της παράβασης. Όπως έγραψε μια δημοσιογράφος (Λ.Σ.): «Όλα έρχονται στο φως όταν η συγκυρία έχει τραγική κατάληξη. Αλλά αυτή η συζήτηση που άνοιξε, καλό είναι να μην κλείσει». Συνυπογράφουμε.

(Σημ: Επισήμανση για μια ενέργεια ασφαλή, ευχάριστη και οικονομικότερη των «καινοτόμων, πρωτοποριακών τεχνικών αντιγήρανσης»: Ερευνητές από το Επιστημονικό Ινστιτούτο του Τόκιο, ανακοίνωσαν ότι ολοκλήρωσαν την πρώτη διαχρονική μελέτη που ερευνά την σχέση μεταξύ πολιτιστικής και βιολογικής ηλικίας σε μεγάλο αριθμό πολιτών, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάζουν τα αποτελέσματα. Το συμπέρασμα ήταν ότι όποιοι συμμετείχαν συχνά σε πολιτιστικές δραστηριότητες είχαν βιολογική ηλικία τουλάχιστον 3 χρόνια μικρότερη από όσους συμμετείχαν σπανίως ή καθόλου! Η τέχνη πάντα θα σώζει! (Ο θάνατος του καλλιτέχνη δεν ακυρώνει αυτό το επιστημονικό αποτέλεσμα. Μιλάμε για φιλοτεχνία όχι για εργάτες της showbiz!). Πολύ σωστά ο Καθηγητής της Ψυχιατρικής και διευθυντής της Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής του Αιγινητείου Νοσοκομείου Νίκος Στεφανής ανοίγει τον δρόμο για την πολιτιστική συνταγογράφηση. Οι ψυχίατροι θα μπορούν, μαζί με το φάρμακο, να προτείνουν μέσω ΗΔΙΚΑ τη συμμετοχή του ασθενή σε καλλιτεχνικές δραστηριότητες ως μέρος της θεραπείας. Να μια εναλλακτική θεραπεία αναμφισβήτητα υγιεινή, ασφαλής, οικονομική που μπορεί να αξιοποιηθεία από ευρύτερα κοινωνικά στρώματα κι όχι μόνο από σελέμπριτις ή ελίτ!).