Το παιδί μου είναι 3 ετών και λέει ελάχιστες λέξεις. Να ανησυχήσω;

Αμαλία Ανδρουλάκη

          Η ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας είναι μια ιδιαίτερη και μοναδική δεξιότητα για κάθε παιδί. Έτσι σεβόμενοι τον ρυθμό εξέλιξης κάθε παιδιού η αξιολόγηση του λόγου και η διάγνωση κάποιας διαταραχής απαιτεί λεπτομερή εξέταση με συγκεκριμένες διαδικασίες.

Ας τα πάρουμε όπως τα πράγματα από την αρχή! Σε ένα παιδί στην ηλικία των 3 ετών που η ανάπτυξή του είναι φυσιολογική σε νοητικό και σωματικό επίπεδο, αναμένουμε ότι και η ανάπτυξη του λόγου θα ακολουθήσει την φυσιολογική πορεία. Δηλαδή περιμένουμε από ένα 3χρονο παιδί να έχει:

• αρκετά μεγάλο εκφραστικό λεξιλόγιο
• να σχηματίζει μικρές προτάσεις με υποκείμενο -ρήμα -αντικείμενο
• να τοποθετεί τα άρθρα στο σωστό γένος και στην κατάλληλη θέση μέσα στην πρόταση
• να προφέρει σωστά τις αρνητικές προτάσεις που περιέχουν ‘μην’ και ‘δεν’
• να χρησιμοποιεί σωστά τις ερωτηματικές προτάσεις με τον σωστό τόνο και χρώμα φωνής
• να απαντάει όταν τον φωνάζουν και να λέει το όνομά του
• να απαντάει σωστά σε ερωτήσεις με ‘ναι’ και ‘όχι’
• Να χρησιμοποιεί σωστά το πρώτο πρόσωπο πχ ‘Εγώ τρώω’
• Να χρησιμοποιεί σωστά τον ενικό για ένα αντικείμενο και τον πληθυντικό για τα πολλά
• Να μπορεί να τραγουδήσει με ρυθμό ένα παιδικό τραγούδι της ηλικίας του
• Να χρησιμοποιεί σωστά τον μέλλοντα χρόνο, πχ. ‘Θα πάω εκεί’ και τον αόριστο χρόνο π.χ. ‘έφαγα’
• Να εκτελεί σωστά τις κιναισθητικές ασκήσεις του στόματος και του προσώπου που θα του υποδείξουμε

Όπως αντιλαμβανόμαστε ο αριθμός των λέξεων που μπορεί να προφέρει ένα παιδί δεν μπορεί να αποτελεί κριτήριο για το αν το παιδί έχει κάποια διαταραχή ή όχι. Θα πρέπει να αξιολογηθούν όλα τα κομμάτια της γλώσσας που αφορούν την σύνταξη, την γραμματική, την μορφολογία και την πραγματολογία έτσι ώστε να βγάλουμε ένα σαφές και έγκυρο πόρισμα. Ένα παιδί λοιπόν που στα 3 έτη προφέρει ελάχιστες λέξεις, σίγουρα είναι ανησυχητικό και θα πρέπει να αξιολογηθεί από έναν λογοθεραπευτή έτσι ώστε να διερευνηθούν όλα αυτά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της γλώσσας. Επιπλέον θα αξιολογηθεί η κίνηση των αρθρωτών , πόσο δυνατοί και ευέλικτοι είναι οι μύες της άρθρωσης και αν είναι ικανοί να παράγουν ομιλία.

Επιπροσθέτως ο λογοθεραπευτής θα παραπέμψει σε άλλες ειδικότητες όπως ο ΩΡΛ για περεταίρω εξετάσεις ακοής εάν αυτό κρίνεται απαραίτητο για να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο βαρηκοΐας. Η παραπομπή σε αναπτυξιολόγο ή παιδοψυχίατρο συνίσταται εάν διαπιστωθούν διαταραχές την επικοινωνία και την συμπεριφορά.

Η ηλικία των 3 ετών είναι ιδανική για να αξιολογηθεί το λεκτικό και επικοινωνιακό προφίλ των παιδιών διότι η πρόληψη είναι πάντα καλύτερη της θεραπείας.