ΧΑΜΗΛΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΚΥΡΙΩΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΩ

Με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου, παρουσιάστηκαν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2026 τα πρώτα ευρήματα μιας πρωτοβουλίας που συνδέει την υγεία των Δωδεκανησίων με τη γενετική καταγωγή και την ιστορία του τόπου. Στο ξενοδοχείο «Άσπρο σπίτι», στο Τιγκάκι πραγματοποιήθηκε η πρώτη δημόσια παρουσίαση των αποτελεσμάτων της Μελέτης Υγείας και Καταγωγής Δωδεκανήσου, σε μια εκδήλωση που συγκέντρωσε το ενδιαφέρον και τη θερμή ανταπόκριση πολιτών. Η μελέτη αποτελεί μια σημαντική ερευνητική προσπάθεια στην οποία συμμετείχαν εκατοντάδες Δωδεκανήσιοι, προσφέροντας δείγματα για τη διερεύνηση ζητημάτων που αφορούν την υγεία, τη γενετική καταγωγή και την πληθυσμιακή ιστορία των νησιών. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν τα πρώτα στοιχεία της μελέτης σχετικά με τη βιταμίνη D, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη σημασία της έρευνας για την καλύτερη κατανόηση της υγείας του πληθυσμού. Η Πόπη Μαλαχία, Υποψήφια Διδάκτωρ Δημόσιας Υγείας στη Σχολή Επιστημών και Υγείας του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, παρουσίασε με σαφήνεια τους στόχους και την αξία της μελέτης, εξηγώντας στους παρευρισκόμενους τη σημασία της συμμετοχής τους και τη συμβολή της συλλογικής προσπάθειας στην εξέλιξη της έρευνας. Στη συνέχεια , ο δρ Αλέξανδρος Ηρακλείδης, Καθηγητής Επιδημιολογίας και Δημόσιας Υγείας και Αναπληρωτής Κοσμήτορας στη Σχολή Επιστημών Ζωής και Υγείας του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου , ανέλυσε τα πρώτα ευρήματα που αφορούν τη γενετική καταγωγή των Δωδεκανήσιων, αναδεικνύοντας στοιχεία που συνδέουν τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα με την ιστορική διαδρομή του πληθυσμού των νησιών. Ξεχωριστή θέση στην παρουσίαση είχε η βράβευση ανθρώπων που υποστήριξαν ενεργά τη μελέτη και συνέβαλαν σημαντικά στη συλλογή δειγμάτων από την Κω και τα γύρω νησιά. Η αναγνώριση της προσφοράς τους αποτέλεσε μια έμπρακτη έκφραση ευχαριστίας προς όσους βοήθησαν να προχωρήσει η έρευνα. Με ιδιαίτερη συγκίνηση η αναφορά της κ. Μαλαχία στον εκλιπόντα πεθερό της, ο οποίος είχε στηρίξει θερμά την προσπάθεια. Η ίδια αφιέρωσε την παρουσίαση στη μνήμη του, σε έναν άνθρωπου που πίστεψε στην προσπάθεια και συνέβαλε με τη στήριξη του, όπως είπε χαρακτηριστικά, επιλέγοντας να πραγματοποιηθεί η πρώτη αυτή εκδήλωση στο «Άσπρο σπίτι» , έναν χώρο που αποτελεί δικό του δημιούργημα. Μετά το τέλος της εκδήλωσης οι παρευρισκόμενοι απόλαυσαν το μπουφέ με τα εδέσματα που είχαν ετοιμαστεί ,δίνοντας την ευκαιρία να συνομιλήσουν για την επιτυχημένη ολοκλήρωση της πρώτης παρουσίασης αναμένοντας περισσότερα δεδομένα για την υγεία και καταγωγή των Δωδεκανησίων.

Το 86% του εργαστηριακού δείγματος είχε τιμές κάτω από το όριο επάρκειας που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη. Η παχυσαρκία παρουσίασε την πιο συνεπή συσχέτιση με τις χαμηλές συγκεντρώσεις

Η έντονη ηλιοφάνεια δεν αποκλείει την παρουσία χαμηλών επιπέδων βιταμίνης D, όπως δείχνουν τα ευρήματα μελέτης με συμμετέχοντες κυρίως από την Κω, αλλά και από τη Ρόδο, τη Λέρο, την Κάλυμνο και άλλες νησιωτικές περιοχές. Μόλις το 14% του εργαστηριακού δείγματος είχε επαρκή επίπεδα, σύμφωνα με τα όρια που εφαρμόστηκαν στην έρευνα.

Στη μελέτη συμμετείχαν συνολικά 295 ενήλικες.

Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε από τον Νοέμβριο του 2025 έως τον Μάρτιο του 2026. Πρόκειται για συγχρονική μελέτη, η οποία αποτυπώνει την κατάσταση σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, χωρίς να παρακολουθεί την εξέλιξη των συμμετεχόντων στον χρόνο.

Το 54,2% των συμμετεχόντων προερχόταν από την Κω. Γυναίκες και άνδρες εκπροσωπήθηκαν σχεδόν ισότιμα, με τις γυναίκες να αποτελούν το 50,8% του δείγματος. Η πολυπληθέστερη ηλικιακή ομάδα ήταν εκείνη των 50–59 ετών, ενώ περίπου οκτώ στους δέκα κατοικούσαν σε περιοχές που είχαν καταγραφεί ως αγροτικές. Παράλληλα, περισσότεροι από τρεις στους τέσσερις ήταν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι: το 43,7% ανήκε στην πρώτη κατηγορία και το 33,6% στη δεύτερη.

Ως προς τη βιταμίνη D, το 45,5% παρουσίαζε ανεπάρκεια, το 35,4% μέτρια έλλειψη και το 5,1% σοβαρή έλλειψη, με βάση την ταξινόμηση της μελέτης. Συνολικά, το 86% είχε συγκέντρωση κάτω από 30 νανογραμμάρια ανά χιλιοστόλιτρο (ng/mL), ενώ το 40,5% είχε τιμή κάτω από 20 ng/mL, το όριο που χρησιμοποιήθηκε για την έλλειψη.

Το πιο σταθερό εύρημα της έρευνας αφορούσε τη σχέση της παχυσαρκίας με τις χαμηλές τιμές βιταμίνης D. Μετά τη στατιστική προσαρμογή για τους υπόλοιπους παράγοντες που εξετάστηκαν, οι συμμετέχοντες με παχυσαρκία εμφάνισαν υψηλότερα odds για τιμές κάτω από 30 ng/mL και κάτω από 20 ng/mL, σε σύγκριση με εκείνους φυσιολογικού βάρους. Οι αντίστοιχοι λόγοι odds ήταν 3,55 και 2,12. Πρόκειται για στατιστικούς δείκτες συσχέτισης, οι οποίοι δεν σημαίνουν ότι η πιθανότητα ήταν ισάριθμες φορές μεγαλύτερη.

Παράλληλα, στους συμμετέχοντες με παχυσαρκία η μέση συγκέντρωση της 25(OH)D, της μορφής βιταμίνης D που μετρήθηκε, ήταν χαμηλότερη κατά 2,90 ng/mL. Η ίδια κατεύθυνση του ευρήματος σε τρεις διαφορετικές αναλύσεις ενισχύει τη συνέπειά του. Ωστόσο, ο σχεδιασμός της μελέτης δεν επιτρέπει συμπεράσματα για σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Διαφορές καταγράφηκαν επίσης ως προς το φύλο και την ηλικία. Οι άνδρες εμφάνισαν υψηλότερα odds για τιμές κάτω από 30 ng/mL σε σχέση με τις γυναίκες, με λόγο odds 3,24. Η συσχέτιση, όμως, δεν εμφανίστηκε με τον ίδιο τρόπο στην ανάλυση της έλλειψης κάτω από 20 ng/mL ή της μέσης συγκέντρωσης.

Στα άτομα ηλικίας 70 ετών και άνω, η μέση συγκέντρωση ήταν χαμηλότερη κατά 6,20 ng/mL σε σύγκριση με την ομάδα έως 49 ετών. Οι παρατηρήσεις για το φύλο και την ηλικία χρειάζονται επιβεβαίωση από μεγαλύτερες μελέτες.

Τέλος, δεν καταγράφηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις με την περιοχή κατοικίας, το εκπαιδευτικό επίπεδο, την οικογενειακή και εργασιακή κατάσταση ή το οικογενειακό εισόδημα. Αυτό δεν αποκλείει την ύπαρξη κοινωνικών ή οικονομικών διαφοροποιήσεων. Σημαίνει ότι τέτοιες συσχετίσεις δεν τεκμηριώθηκαν στο συγκεκριμένο δείγμα.

Η έρευνα αναδεικνύει τη συχνή παρουσία χαμηλών τιμών βιταμίνης D στους συμμετέχοντες και τη συνεπή συσχέτισή τους με την παχυσαρκία, θέτοντας τη βάση για περαιτέρω διερεύνηση σε μεγαλύτερα και αντιπροσωπευτικότερα δείγματα του νησιωτικού πληθυσμού.

Περίληψη Προκαταρκτικών Αποτελεσμάτων για την Πατρογραμμική και Μητρογραμμική Βαθιά Καταγωγή στα Δωδεκάνησα

Τα πρώτα προκαταρκτικά αποτελέσματα μελέτης πληθυσμιακής γενετικής, η οποία εξετάζει τηνπατρογραμμική και μητρογραμμική βαθιάκαταγωγή ατόμων με αποκλειστική και τεκμηριωμένη καταγωγή από τα Δωδεκάνησα, αποκαλύπτουν μια ιδιαίτερα σύνθετη και ενδιαφέρουσα γενετική ιστορία για την περιοχή.

Η μέχρι στιγμής ανάλυση δειγμάτων από άτομα με καταγωγή από την Κω, την Κάλυμνο, τη Λέρο και τα γειτονικά παράλια της Μικράς Ασίας, καταδεικνύει την παρουσία βαθιών αυτόχθονων καταγωγών, με εντυπωσιακή γενετική συνέχεια που σε ορισμένες περιπτώσεις φαίνεται να εκτείνεται για χιλιάδες χρόνια. Παράλληλα, εντοπίζονται σημαντικές γενετικές συνεισφορές από τις περιοχές του Καύκασου και της Μεσοποταμίας, καθώς και από πληθυσμούς που συνδέονται με τα αρχαία Βαλκάνια και την Ευρασιατική Στέπα, οι οποίοι σχετίζονται με προϊστορικές μετακινήσεις που οδήγησαν και στη διαμόρφωση των πρώιμων Ελληνικών πληθυσμών. Εντοπίζονται επίσης περιορισμένες γενετικές επιρροές από την περιοχή του Λεβάντε, ενώ ακόμη μικρότερη εμφανίζεται η συμβολή μεταγενέστερων Ευρωπαϊκών πληθυσμών που συνδέονται με εγκαταστάσεις στα νησιά αυτά κατά τον Πρώιμο και τον Ύστερο Μεσαίωνα.

Επιπλέον, παρατηρούνται αξιοσημείωτες διαφοροποιήσεις μεταξύ των νησιών που μελετήθηκαν ως προς τη συχνότητα και την κατανομή συγκεκριμένων γενετικών απλοομάδων, με ορισμένες να εμφανίζονται πολύ συχνότερα ή ακόμη και αποκλειστικά σε συγκεκριμένες περιοχές. Αυτό υποδεικνύει ιδιαίτερες δημογραφικές ιστορίες που ενδεχομένως να διαφέρουν από νησί σε νησί και οι οποίες εξακολουθούν να διερευνώνται στο πλαίσιο της μελέτης μας.

Η μελέτη βρίσκεται σε εξέλιξη με τη συνεχή συλλογή και ανάλυση νέων δειγμάτων και περισσότερα ευρήματα θα ανακοινώνονται στο κοινό καθώς ολοκληρώνονται οι επόμενες φάσεις της έρευνας.

ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ