ΝΙΚΟΣ ΜΑΝΟΥΣΗΣ: 10 Οκτωβρίου 2026 παγκόσμιος ημέρα ψυχικής υγείας

Η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10 Οκτωβρίου, με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού για τα ζητήματα ψυχικής υγείας.

Βασικός Σκόπος: Η ενημέρωση γύρω από τις ψυχικές ασθένειες, η καταπολέμηση του στίγματος και η προάσπιση της ψυχικής υγείας ως αναφαίρετο ανθρώπινο δικαίωμα για όλους.

Όταν η πραγματικότητα χάνεται και η μάχη για τη ζωή, πίσω από τις κλειστές πόρτες της ψυχωσικής διαταραχής.

.Πίσω από τα επιφανειακά μηνύματα των ημερών, κρύβεται η σκληρή πραγματικότητα της σύνθετης και σοβαρής ψυχικής διαταραχής

´.Ενας μάχιμος ψυχίατρος καταθέτει το απόσταγμα 4,5 δεκαετιών στην πρώτη γραμμή, εξηγώντας με απλά λόγια γιατί η απώλεια της πραγματικότητας είναι μια μάχη επιβίωσης που απαιτεί ιατρική θωράκιση, οικογενειακή επίβλεψη και βαθύ σεβασμό, μακριά από εύκολα συνθήματα.»

Του Νίκου Στ. Μανούση , Ψυχιάτρου.τ. Επιστημονικού Διευθυντή  Ψυχιατρικής Κλινικής «Γαλήνη»

τ.Αντιπροέδρου του Διεθνούς Ιπποκράτειου Ιδρύματος Κω

Στις 10 Οκτωβρίου, η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας γεμίζει το διαδίκτυο με όμορφες λέξεις. Μας λένε «χαμογέλα», «μοιράσου το πρόβλημά σου», «διώξε την αρνητική ενέργεια». Όλα αυτά είναι ωραία ,για μια κακή μέρα στο γραφείο ή για ένα απλό άγχος.

Τι γίνεται όμως με τη βαριά ψυχική αρρώστια; Τι όμως γίνεται με τον άνθρωπο που χάνει τον έλεγχο της πραγματικότητας, που «ακούει φωνές» ή που ζει κλειδωμένος στον δικό του, τρομακτικό κόσμο που ερμηνεύει με διαφορετικό τροπο τα συμβαίνοντα γύρω του;

 Για αυτούς τους ανθρώπους, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν έχουν εύκολα ετικέτες.Κι όμως, η φετινή ημέρα τους ανήκει. Αν θέλουμε να δώσουμε ένα πραγματικό μήνυμα στον κόσμο, πρέπει να σταματήσουμε να κλείνουμε τα μάτια και να καταλάβουμε την αλήθεια μέσα από τέσσερα βασικά σημεία:

Στον κουτσό δεν λες «μην κουτσαίνεις»

Αν βλέπαμε έναν άνθρωπο να κουτσαίνει στον δρόμο, κανένας μας δεν θα πήγαινε δίπλα του να του πει: «Έλα τώρα, προσπάθησε λίγο, σήκω και περπάτα ίσια, όλα είναι στο μυαλό σου». Θα το θεωρούσαμε απάνθρωπο. Κι όμως, αυτό ακριβώς κάνουμε στους ανθρώπους με σοβαρή  ψυχική νόσο. Όταν ένας άνθρωπος πιστεύει πράγματα που δεν ισχύουν στην πραγματικότητα, δεν του λείπει η θέληση. Το μυαλό του περνάει μια έντονη κρίση, μια δυσλειτουργία του σώματος  Το να ζητάς από έναν άνθρωπο που χάνει την πραγματικότητα να λογικευτεί, είναι σαν να ζητάς από έναν τυφλό να δει. Χρειάζεται γιατρό ,παρέμβαση ειδική και φάρμακο, όχι «λογικές»συμβουλές και κριτική.

Το φάρμακο δεν είναι «μαγικό ραβδί» — Έχει βαρύ τίμημα Πολλοί αναρωτιούνται: «Αφού υπάρχει θεραπεία, γιατί οι ασθενείς σταματούν τα φάρμακα και κυλάνε ξανά;». Η απάντηση είναι βαθιά ανθρώπινη. Τα ψυχιατρικά φάρμακα σώζουν ζωές, αλλά συχνά έχουν όπως όλα τα φάρμακα  ανεπιθύμετες  ενέργειες . Ενώ ο οργανισμός δεν αναπτύσσει εξάρτηση από τα αντιψυχωτικά φάρμακα Μπορεί να ανοίγουν την όρεξη στον ασθενή, να τον κρατούν σε ηρεμία  ή να του μειώνουν  τη σεξουαλική του ζωή.Ενώ πρέπει να διευκρινιστεί ότι η θεραπεία της ψυχικής νόσου δεν είναι αιτιολογική σε αντίθεση με άλλα νοσήματα.Οι ψυχικές νόσοι είναι πολυπαραγοντικής είναι το αποτέλεσμα περίπλοκηςαλληλεπίδρασης γενετικών προδιαθέσεων νευροβιολογικών παραγόντων ψυχολογικών βιωμάτων και περιβαντολλογικό ή κοινωνικών συνθηκών.

Ο εγκέφαλος εξάλλου προσαρμόζεται στη λειτουργία του φαρμάκου επιδρώντας σε κάποιους υποδοχείς και βελτιώνει την λειτουργικότητα του ατόμου. Με την απότομη διακοπή του φαρμάκου η ισορροπία που έχει επιτευχθεί ανατρέπεται  βίαια που οδηγεί συνήθως υποτροπή που αντιμετωπίζεται πιο δύσκολα ενώ υποβαθμίζεται η λειτουργικότητα

Φανταστείτε έναν νέο άνθρωπο με διαταραχή ψυχωσική που νιώθει βαθιά μοναξιά και θέλει απελπισμένα μια σύντροφο. Συχνά, κόβει το φάρμακο κρυφά, απλώς και μόνο για να νιώσει σωματικά «ζωντανός». Δεν είναι ανεύθυνος. Είναι ένας άνθρωπος σε απόγνωση που προσπαθεί να αγοράσει λίγη κανονικότητα, ρισκάροντας δυστυχώς να υποτροπιάσει και να βρεθεί ξανά στο νοσοκομείο αν δεν υπάρχει ικανή επίβλεψη.

Η οικογένεια ανεβαίνει έναν σκληρό και μοναχικό ανήφορο Πίσω από κάθε ασθενή που χάνει τον έλεγχο, κρύβεται μια οικογένεια που ζει τη δική της καθημερινή τραγωδία. Οι γονείς, οι σύντροφοι ή τα αδέλφια ανεβαίνουν έναν Γολγοθά χωρίς τέλος. Είναι οι άνθρωποι που πρέπει να έχουν την αδιάκοπη επίβλεψη, να ελέγχουν κρυφά αν πήρε τα χάπια του, να αντιμετωπίζουν την άρνησή του και να ζουν με τον διαρκή τρόμο μιας νέας κρίσης. Αυτό το άμεσο περιβάλλον εξαντλείται ψυχικά, σωματικά και οικονομικά, νιώθοντας συχνά τρομερές ενοχές και απόλυτη μοναξιά, καθώς η κρατική μέριμνα είναι με μειωμένες δυνατότητες αντιμετώπισης και  μένουν χωρίς τη απαιτούμενη συμπαράσταση .

Άμα πει «πινγκ», δεν λες «πονγκ» .Τέλος στις λογικές αντιπαραθέσεις 

Όταν ένας άνθρωπος βρίσκεται σε  ένταση  και σας λέει κάτι αλλόκοτο  (για παράδειγμα, ότι μια άγνωστη γυναίκα διαβάζει τις σκέψεις του), το μεγαλύτερο λάθος που μπορεί να κάνει το περιβάλλον είναι να μπει σε λογική αντιπαράθεση μαζί του, ειδικά με φωνές. Άμα πει «πινγκ», εσείς δεν πρέπει να πείτε «πονγκ».Αν ξεκινήσετε το πινγκ-πονγκ των επιχειρημάτων και των έντονων αντιπαραθέσεων με ένταση στην φωνή  («δεν είναι έτσι!», «λες βλακείες!», «γιατί φωνάζεις;»), η ένταση απλώς θα εκτοξευθεί και ο ασθενής θα τρομάξει ή θα θυμώσει ακόμα περισσότερο.

Τι κάνουμε: Σπάμε το παιχνίδι. Χαμηλώνουμε τον τόνο της φωνής μας. «Χωρίς να το απορρίπτουμε δεν το αποδεχόμεθα», αλλά αγκαλιάζουμε τον φόβο του: «Καταλαβαίνω ότι αυτό που νιώθεις σε αναστατώνει και σε τρομάζει. Είμαι εδώ για να είσαι ασφαλής, ας καθίσουμε μαζί».

Το τελικό μήνυμα

Η ψυχιατρική δεν είναι εδώ για να κρίνει, ούτε για να χορηγήσει  στους ανθρώπους μόνο την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή . Η ψυχοθεραπεία από έμπειρα χέρια και οι κοινωνικές παρεμβάσεις είναι κι αυτές απαραίτητες για την μακροπρόθεσμη ανάρρωση . Δηλαδή
είναι  εδώ για να κρατάει το χέρι εκείνου που χάνει το μονοπάτι της πραγματικότητας, αλλά και να στηρίζει την οικογένεια που παλεύει να τον κρατήσει όρθιο. Φέτος, ας μην μείνουμε στα εύκολα λόγια. Ας δώσουμε στους ασθενείς και στους φροντιστές τους αυτό που πραγματικά τους λείπει: αξιοπρέπεια, οργανωμένες Ψυχιατρικές δομές υποστήριξης και, πάνω από όλα, τον σεβασμό μας και την ανθρωπιά μας, στη μάχη που δίνουν καθημερινά.

Οι γραμμές αυτές δεν βασίζονται μόνο σε συγγράματα και σε εκπαιδευτικά προγράμματα Δεν έπεσαν «εξ ουρανού». Είναι το απόσταγμα από 4,5 δεκαετίες μάχιμης ψυχιατρικής στην πρώτη γραμμή. Είναι οι αληθινές ιστορίες, τα δάκρυα, οι φωνές, οι φόβοι και οι νίκες των ανθρώπων που κάθισαν απέναντί μου όλα αυτά τα χρόνια. Αυτή η βιωματική γνώση αντλείται από τις καθημερινές επαφές, τις αγωνίες των ασθενών και τη διαχείριση σοβαρών ψυχικών διαταραχών στο κλινικό πεδίο για την ίδια την ζωή !