7 Ιουλίου 1981 – 7 Ιουλίου 2026 :45 χρόνια από το θάνατο του Σταμάτη Μανούση

Σαράντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται από τον θάνατο του Σταμάτη Κ. Μανούση, Κώου ιατρού, βουλευτή Δωδεκανήσου και Υπουργού Υγιεινής, μιας προσωπικότητας που συνέδεσε τη δημόσια διαδρομή της με την Κω, την πρόοδο και την κοινωνική προσφορά.

 Η συγκυρία δίνει στη μνήμη αυτή ιδιαίτερη επικαιρότητα. 

Η πρόσφατη ανακοίνωση για εξασφάλιση χρηματοδότησης ύψους 45 εκατομμυρίων ευρώ για την κατασκευή νέου Νοσοκομείου στην Κω επαναφέρει στο προσκήνιο ένα όραμα που ο Σταμάτης Μανούσης είχε υπηρετήσει ήδη από το 1965, όταν ως Υπουργός Υγιεινής επιχείρησε να δρομολογήσει την ανέγερση νέου νοσοκομείου στο νησί. 

 Ο Σταμάτης Μανούσης δεν υπήρξε μόνο πολιτικός. Υπήρξε πριν απ’ όλα άνθρωπος .

Ως οφθαλμίατρος, με κλινική στην οδό Νεοφύτου Βάμβα 9 στην Αθήνα, στάθηκε κοντά σε πλήθος συμπατριωτών του. Η κλινική του υπήρξε για χρόνια σημείο αναφοράς για Κώους που περνούσαν από την Αθήνα, ζητώντας ιατρική βοήθεια, φιλοξενία, στήριξη ή καθοδήγηση. Τους πατριώτες του  ασθενείς τους χειρούργησε και τους φρόντισε χωρίς αμοιβή. Σε Κώους φοιτητές πρόσφερε στέγη, βοήθεια, ενθάρρυνση και επιστημονική στήριξη. Δεν αντιμετώπιζε την ιατρική μόνο ως επάγγελμα, αλλά ως διακονία ανθρώπου προς άνθρωπο και ως χρέος προς τον τόπο του. Ως βουλευτής και Υπουργός, η προσφορά του στην Κω υπήρξε συγκεκριμένη και μετρήσιμη. Το 1965 εξασφάλισε πιστώσεις για νέο Νοσοκομείο Κω, έργο που τελικά δεν υλοποιήθηκε τότε, στερώντας από το νησί μία κρίσιμη υγειονομική υποδομή. Την ίδια περίοδο συνέβαλε αποφασιστικά στη χρηματοδότηση για την κατασκευή της νέας προβλήτας του λιμανιού της Κω, έργο που άλλαξε τη μορφή και τη λειτουργία του λιμανιού και παραμένει μέχρι σήμερα χωρίς την ανάλογη ονομαστική αναγνώριση. 

 Στις 25 Ιουλίου 1966 θεμελιώθηκαν, με δική του πρωτοβουλία και παρουσία κυβερνητικού κλιμακίου, οι λαϊκές κατοικίες «Σοφοκλής Βενιζέλος», προσφέροντας στέγη σε οικογένειες με περιορισμένα μέσα.Για την  σημαντική οικονομική ενίσχυση για την αποπεράτωση του Ιπποκρατείου  Μελάθρου του Διεθνούς Ιπποκράτειου ιδρύματος ,  το όνομά του είναι αναρτημένο στην στήλη των ευεργετών 

 Συνολικά με πολλές ακόμη παρεμβασεις ηταν μία ουσιαστική κοινωνική προσφορά , από εκείνες που δεν εξαντλούνται στην εποχή τους, αλλά μένουν ζωντανές στη μνήμη των ανθρώπων. 

 Η πολιτική συγκυρία του 1965 υπήρξε δύσκολη, φορτισμένη και διχαστική,

 επηρέαζοντας  τη δημόσια πορεία του Σταμάτη Κ. Μανούση και άφησε το αποτύπωμά της στην κρίση της εποχής. 

Όμως η ιστορική αποτίμηση, με την απόσταση των δεκαετιών, οφείλει να βλέπει το σύνολο: τον γιατρό, τον άνθρωπο της προσφοράς, τον Κώο που άνοιξε την πόρτα του σε συμπατριώτες του, τον πολιτικό που διεκδίκησε έργα υποδομής για την ιδιαίτερη πατρίδα του. Σήμερα, η επαναφορά του αιτήματος και η δρομολόγηση νέου Νοσοκομείου στην Κω δεν αποτελούν απλώς μία σύγχρονη κυβερνητική εξαγγελία. Αποτελούν και μία ιστορική υπενθύμιση: ότι ορισμένα οράματα μπορεί να καθυστερούν, αλλά δεν χάνονται. 

Το όραμα του Σταμάτη Μανούση για ένα σύγχρονο νοσοκομείο στην Κω επανέρχεται, εξήντα χρόνια μετά, ως ανάγκη, ως δικαίωση και ως χρέος προς το νησί. 

 Το Βραβείο «Σταμάτης Κ. Μανούσης», που συμπληρώνει δέκα χρόνια απονομής στο 1ο ΓΕΛ Κω «Ιπποκράτειο», το βιβλίο Σταμάτης Κ. Μανούσης – Ένα Αφήγημα Ζωής,( https://youtu.be/sWYZI2UXin8 )η τιμητική προβολή του ντοκιμαντέρ «Σταμάτης Μανούσης, ο πατέρας μου»από τον τηλεοπτικό σταθμό της Βουλής  των Ελλήνων (και άλλων σχετικών τεκμηρίων, https://youtu.be/RmyW15KVJ6w )

καθώς και οι δημόσιες ομιλίες αναφορές δημοσιεύσεις στον Αθηναϊκό τύπο και οι επιστολές έγκριτων πολιτικών συναδέλφων του και ανθρώπων που τον γνώρισαν και κατέγραψαν την προσφορά του, κρατούν ζωντανή τη μνήμη του. 

 Στο πλαίσιο αυτό δημοσιεύεται σήμερα η επιστολή του εμβληματικού Αντώνη Πληθίδη, γραμμένη το 2005. Δεν είναι απλώς μία προσωπική μαρτυρία. Είναι ένα πολύτιμο τεκμήριο για τον άνθρωπο, τον γιατρό, τον πολιτικό και τον Κώο Σταμάτη Μανούση. 

Επιμέλεια 

 Νίκος Στ. Μανούσης 

Ακολουθεί η επιστολή του Αντώνη Πληθίδη, γραμμένη το 2005, η οποία φωτίζει με άμεσο και ανθρώπινο τρόπο τη δημόσια και προσωπική παρουσία του Σταμάτη Κ. Μανούση, την προσφορά του στους Κώους της Αθήνας, τη στήριξή του σε φοιτητές της Ιατρικής και κυρίως την προσπάθειά του να αποκτήσει η Κως νέο νοσοκομείο ήδη από το 1965. 

«Σταμάτης Κ. Μανούσης: το όραμα για το Νοσοκομείο Κω και η δικαίωση της μνήμης «

Επιστολή Αντώνη Πληθίδη

«Τον Σταμάτη Μανούση τον γνώρισα στην Αθήνα. Με εντυπωσίασε η φυσιογνωμία του, το υψηλό ανάστημά του και η ευγένειά του. Ήταν Οφθαλμίατρος και διατηρούσε Οφθαλμολογική Κλινική στην οδό Νεοφύτου Βάμβα 9. Ήταν τριώροφη και κέντρο διερχομένων συμπατριωτών Κώων, πολλοί των οποίων κατέφευγαν στο Μανούση για να τους εξυπηρετήσει και να ικανοποιήσει τα προβλήματά τους. 

Το ισόγειο της Κλινικής του, το παραχωρούσε δωρεάν σε Κώους φοιτητές της Ιατρικής, στους οποίους παρείχε κάθε βοήθεια και μετά το πτυχίο ειδικεύονταν στην οφθαλμολογία. Ανήκε στη Βενιζελική παράταξη και με την Ένωση Κέντρου, με αρχηγό τον Γεώργιο Παπανδρέου. Εκλέχτηκε Βουλευτής Δωδεκανήσου κατά τα έτη 1963-1967. 

Κατά το έτος 1965, Ιούλιο μήνα, ο Πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου διεφώνησε με τον τότε Βασιλιά Κωνσταντίνο. Αιτία ήταν η επιμονή του Παπανδρέου να αναλάβει το Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και ο Κωνσταντίνος δεν συμφωνούσε μαζί του. Σύνθημα Παπανδρέου «Η Κυβέρνηση κυβερνά και ο Βασιλιάς πρέπει να συμφωνεί με τις αποφάσεις του Πρωθυπουργού». 

Έτσι αποφάσισε να υποβάλει την παραίτηση της Κυβέρνησης του στον Κωνσταντίνο, που παραθέριζε στην Κέρκυρα, ο οποίος τη δέχτηκε και αμέσως ανέθεσε στο Βουλευτή της Ένωσης Κέντρου Νόβα, που ήταν στην Κέρκυρα, να σχηματίσει κυβέρνηση. Αποδεικνύεται με τη χειρονομία αυτή του Κωνσταντίνου, ότι οι Βουλευτές της Ένωσης Κέντρου δεν συμφωνούσαν με τον Πρωθυπουργό τους και θα είχαν έρθει σε σχετική συμφωνία με τον Κωνσταντίνο. 

Η Κυβέρνηση Νόβα δεν έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή. Ούτε η δεύτερη υπό τον Τσιριμώκο. Τότε για τρίτη φορά δόθηκε η εντολή στον Στεφανόπουλο να σχηματίσει Κυβέρνηση και πλησίασαν τον Μανούση σοβαρά πρόσωπα από την παράταξη αυτή και του υποσχέθηκαν το Υπουργείο Υγιεινής, αν δεχόταν να προσχωρήσει και να δώσει ψήφο εμπιστοσύνης σ’ αυτή. Του υποσχέθησαν ακόμη ότι θα του διέθεταν το απαιτούμενο ποσό χρημάτων για την ανέγερση Νέου Νοσοκομείου στην Κω. 

Η αγάπη και το ενδιαφέρον του Σταμάτη Μανούση για την Κω και τους κατοίκους της ήταν γνωστή και ήταν ευκαιρία να αποκτήσει η Κως Νοσοκομείο. Ήταν η επιθυμία και το όνειρό του. Δεν έδωσε άμεσα απάντηση. Σαν έντιμος άνθρωπος, πολιτικά ήθελε να ενημερώσει τους συμπατριώτες του Κώους. 

Ήρθε στην Κω, στις 16/9/1965, κάλεσε τα μέλη της τοπικής Επιτροπής και στελέχη της Ένωσης Κέντρου στο γραφείο του κι έθεσε σε αυτούς όλους το πρόβλημά του. Και τόνισε ότι η Κως θα αποκτήσει Νέο Νοσοκομείο και πρέπει και είναι ευκαιρία, θυσιαζόμενος ακόμη και πολιτικά. Τότε άρχισαν ορισμένοι «υπερπατριώτες» να φωνάζουν «ο Μανούσης δεν φεύγει, δεν πάει με τους αποστάτες», δημιουργήθηκε φασαρία, δεν θέλησαν να ησυχάσουν και ανάγκασαν τους συγκεντρωμένους εκεί να αποχωρήσουν, γιατί συζήτηση δεν μπορούσε να γίνει, καίτοι υπήρχαν και πρόσωπα τα οποία συμφωνούσαν με το Μανούση και ήθελαν να συζητηθεί το θέμα αυτό. Τότε ο Μανούσης χαιρέτησε τους περισσοτέρους, είχε εκφράσει τη λύπη του και ανεχώρησε για την Αθήνα και την επομένη 17/9/1965 προσχώρησε στην κυβέρνηση Στεφανόπουλου και ανέλαβε το Υπουργείου Υγιεινής.

Ως Υπουργός έφθασε σε λίγες μέρες στην Κω, Νοέμβριο του 1965, κάλεσε το Διοικητικό Συμβούλιο του Νοσοκομείου και έγινε δεκτή η πρόταση του Μανούση από το Διοικητικό Συμβούλιο να ανεγερθεί Νέο Νοσοκομείο 75 Κλινών στη θέση φυτώριο (σήμερα 2ο λύκειο) για το οποίο υπήρχαν οι πιστώσεις και έτοιμη μελέτη. 

Αλλά όταν αναχώρησε για την Αθήνα ο Υπουργός Μανούσης, στην ίδια απόφαση το Διοικητικό Συμβούλιο ζητούσε από τον Υπουργό πιστώσεις για την κτιριακή επέκταση στο υπάρχον Νοσοκομείο, μαζί με σοβαρές διαρρυθμίσεις. Την απόφαση αυτή το Δ.Σ. την παρέδωσε στον Υπουργό, ο τότε γραμματεύς και Σύμβουλος του Νοσοκομείου Θανάσης Γεωργαλής, μεταβαίνων στην Αθήνα. 

Ο Υπουργός θύμωσε, γιατί έτσι το Νέο Νοσοκομείο, δεν μπορούσε να γίνει με τη νέα απόφαση, που έλαβε το ΔΣ. Έτσι χάθηκε η ευκαιρία αυτή. Στο Σταμάτη Μανούση οφείλεται ο νέος οργανισμός όπου προβλέπονται θέσεις γυναικολόγου, ακτινολόγου, μικροβιολόγου, διοικητικού διευθυντού και θέσεων προσωπικού όλων των κλάδων». 

Αντώνης Πληθίδης, 2005