Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, πλαισιωμένη από στελέχη του υπουργείου και πολιτικούς παράγοντες, επισκέφθηκε την Κω την περασμένη Παρασκευή, 12 Ιουνίου 2026, προκειμένου να «αποδώσει» στην τοπική κοινωνία τρία μνημεία τα οποία είχαν υποστεί σοβαρές ζημιές από τον σεισμό του 2017. Ήτοι, το Παλαιοχριστιανικό Βαπτιστήριο του Αγίου Ιωάννη στη θέση «Επτά Βήματα», το Τέμενος Ντεφτερντάρ και την Πύλη του Φόρου.
Οι αναφορές τόσο της υπουργού όσο και του προϊσταμένου της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων Θεμιστοκλή Βλαχούλη ότι, δυόμιση χρόνια μετά το σεισμό (το 2020), δεν είχε γίνει ούτε βήμα για την αποκατάσταση των μνημείων, πυροδότησε τη δημόσια αντίδραση του Ηλία Καματερού, βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ την περίοδο 2015-2019, με αποτέλεσμα την άμεση απάντηση της επάρχου Κωνσταντίνας Σβύνου.
Αξίζει επίσης να σημειώσουμε ότι, δεν αναφέρθηκε από κανέναν η συμβολή της Μόνιμης Επιτροπής Κω του ΤΕΕ στην αποκατάσταση των μνημείων της Κω και ειδικότερα, στην επιστημονική του παρέμβαση για τη διάσωση του Μιναρέ στο Τέμενος Defterdar.
Με λίγα λόγια, η υπουργός Πολιτισμού, ακολούθησε την πεπατημένη, ήτοι, στον μηδενισμό του όποιου έργου είχαν επιτελέσει οι προκάτοχοί της και ειδικότερα ο τοπικός βουλευτής στα δύο χρόνια μετά το σεισμό, την ίδια ώρα όμως που δικαιολογεί την καθυστέρηση των έξι ολόκληρων χρόνων…
Ο καθένας, εάν διαθέτει μνήμη και αποδίδει τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, αντιλαμβάνεται την αλήθεια. Και η αλήθεια είναι πως, το κράτος πάσχει (κατ’ επέκταση και οι ταγοί του…). Οι παθογένειές του διαχρονικές και οι ηγεσίες τους είτε ανίκανες, είτε άλλο τι, αφήνουν τη «νόσο» να διαιωνίζεται.
Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε πως, ουδείς πήρε θέση στις επισημάνσεις του Νίκου Μυλωνά, οι οποίες αφορούν στο υπουργείο του οποίου ηγείται η κυρία Μενδώνη. Και αυτό έχει τη δική του ερμηνεία…
Ούτε βέβαια το πώς κατάφεραν (!!!) να καθαριστούν κάποιοι αρχαιολογικοί χώροι έτσι ξαφνικά…
Για την ιστορία της υπόθεσης, παραθέτουμε τις σχετικές δηλώσεις της υπουργού, του προϊσταμένου, του Η. Καματερού, της επάρχου, του ΤΕΕ, του Ν. Μυλωνά και την απάντηση του Η. Καματερού.
Λ. Μενδώνη: «…βρήκαμε την εικόνα του σεισμού έτσι όπως γεννήθηκε…»
Η υπουργός ανέφερε μεταξύ άλλων: «Ήταν τραυματική η εμπειρία μου, όταν κάποια στιγμή αρχές του 2020 επισκεφθήκαμε με τα στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού το νησί. Ο σεισμός έχει γίνει τον Ιούλιο του 2017. Έχει περάσει αρκετό διάστημα, αλλά τα αγάλματα στο μουσείο παραμένουν στο έδαφος. Κείτονται στο έδαφος και δεν έχουν καν σηκωθεί στις βάσεις τους. Ο χρόνος που έχει μεσολαβήσει από τον Ιούλιο του 2017 μέχρι τις αρχές του 2020 που ήρθαμε εμείς στην Κω είναι τεράστιος. Όταν, λοιπόν, ήρθαμε εδώ, βρήκαμε την εικόνα του σεισμού έτσι όπως γεννήθηκε από τον εγκέλαδο εκείνη την ημέρα. Αυτό λοιπόν το οποίο είπαμε είναι ότι, οφείλουμε αυτό το οποίο δεν έγινε τα προηγούμενα δύο και χρόνια να γίνει στο συντομότερο δυνατό διάστημα». Αιτιολόγησε δε, την πολύχρονη καθυστέρηση (τέμενος Ντεφρεντάρ), στον ακατάλληλο εργολάβο και στο γράμμα του νόμου. επεσήμανε δε, σχετικά με τις καθυστερήσεις ότι, «τα μνημεία τα ίδια υπαγορεύουν τους χρόνους αποκατάστασης τους, είναι ζωντανοί οργανισμοί…».
Θ. Βλαχούλης: «Δεν είχε γίνει κάτι μετά τον σεισμό του ‘17»
«Έχουν περάσει κι άλλες ηγεσίες. Αυτό που θέλω να τονίσω, είναι ότι η αντίδραση του κράτους σε αυτά τα πολύ άσχημα και κακά φαινόμενα, εξαρτάται από το πόσο πεφωτισμένες είναι οι ηγεσίες και πόσο γρήγορα θα αντιδράσουν διότι αντιλαμβάνονται την αξία και τη σημασία αυτών των μνημείων και της ιστορικότητά τους. Δεν είχε γίνει κάτι μετά τον σεισμό του ‘17. Το 2020 ξεκινήσαμε ένα προγραμματισμό. Μπήκανε αυτά τα μνημεία σε προτεραιότητα.
Κατάφερε ο υπουργός μας και τα έβαλε και στο Ταμείο Ανάκαμψης. Βοήθησε όλη η κυβέρνηση, με αποτέλεσμα να καταφέρουμε να τα αποκαταστήσουμε και να τα παραδώσουμε στο κοινό να τα χαρεί».
Ηλίας Καματερός προς έπαρχο Έπαρχο Κω – Νισύρου
«Όταν υπηρετούμε έναν θεσμό, εκφράζουμε όλους τους συμπατριώτες μας και όχι τον κομματικό μας χώρο»
«Αγαπητή Ντίνα, κρίμα.
Κρίμα που υιοθετείς άκριτα την άποψη της κ. Μενδώνη ότι δεν βρήκε ούτε φάκελο για την αποκατάσταση των μνημείων στην Κω.
Θα έπρεπε να ξέρεις την πραγματικότητα, αφού από το 2020 που είχε επισκεφτεί το νησί μας επαναλαμβάνει τα ίδια ψέματα και της έχουμε δώσει επανειλημμένα απαντήσεις, που μπορείς να τις βρεις αν ανατρέξεις στο διαδίκτυο.
Επιγραμματικά. Είχαν δοθεί τα απαραίτητα κεφάλαια για στήριξη των μνημείων άμεσα. Στη συνέχεια 1.200.000 ευρώ με τα οποία ξεκίνησαν οι μελέτες και το μεγαλύτερο μέρος από τα 2.000.000 της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δόθηκαν για αποκατάσταση των ζημιών (και αυτά μέσα σε οικονομική ασφυξία).
Παρουσιάσαμε και έγγραφα της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας που αναφέρονταν σε αυτά.
Με αυτά τα χρήματα πορευόταν το Υπουργείο και δεν ξέρουμε αν δεν ερχόταν το Ταμείο Ανάκαμψης αν θα είχαν αποκατασταθεί τα μνημεία.
Ντίνα μου, στο λέω και σαν μεγαλύτερος. Όταν υπηρετούμε έναν θεσμό, όπως εσύ τώρα την Τοπική Αυτοδιοίκηση, εκφράζουμε όλους τους συμπατριώτες μας και όχι τον κομματικό μας χώρο.
Εγώ αυτό προσπάθησα να κάνω σαν βουλευτής τότε.
Και εσύ το ξέρεις πολύ καλά και σαν πρόεδρος τότε των ξενοδόχων που είχαμε συνεργαστεί.
Έτσι είχαμε συνεργαστεί για το καλό του τόπου και με όλους τους φορείς, το ΕΒΕΔ, τον Δικηγορικό Σύλλογο, το σωματείο των ΤΑΧΙ, τον ΙατρικόΣύλλογο κ.ά., χωρίς να βλέπουμε κομματικές ταυτότητες.
Γνωρίζεις ότι ειδικά για τον σεισμό εξασφαλίστηκαν άμεσα όλα τα απαραίτητα κονδύλια, όπως και για το λιμάνι (27 εκατομμύρια) και έγιναν πολλά σε συνεργασία με τον Δήμο (σχολεία) και την Περιφέρεια (εκκλησίες).
Και δεν ήταν μόνο οικονομική η παρέμβαση.
Θυμάσαι που πέρασαν τότε όλα τα παιδιά της Κω στις σχολές που ήθελαν με την ποσόστωση που νομοθετήσαμε στις Πανελλήνιες;
Ή ξεχνάς τον αγώνα του τοπικού βουλευτή για την νησιωτική πολιτική που άρχισε να εφαρμόζεται, μάλιστα εν μέσω μνημονίων, με αιχμή του δόρατος το Μεταφορικό Ισοδύναμο;
Μην τα ξεχνάς όλα αυτά, Ντίνα μου, μόνο και μόνο για κομματικές σκοπιμότητες.
Αν θέλεις πραγματικά να υπηρετήσεις την Τοπική Αυτοδιοίκηση, όχι μόνο δεν πρέπει να υποτάσσεται στην κεντρική εξουσία αλλά να διεκδικείς.Όποια κυβέρνηση κι αν είναι.Πολύ περισσότερο που σήμερα είναι αυτή, αύριο θα είναι άλλη.
Φιλικά
Ηλίας Καματερός,
π. βουλευτής Δωδεκανήσου.
Έπαρχος Κω – Νισύρου προς Η. Καματερό
«Η Κως δεν έχει ανάγκη από πολιτικές αναδρομές»
«Αγαπητέ Ηλία,
Διάβασα με προσοχή την επιστολή σου.
Δεν θα σταθώ στον τόνο της. Θα σταθώ στην ουσία, γιατί αυτό οφείλω να κάνω ως Έπαρχος Κω – Νισύρου και ως άνθρωπος που πιστεύει ότι τα ζητήματα της Κω δεν πρέπει να γίνονται πεδίο κομματικής αυτοδικαίωσης.
Με κατηγορείς ότι υιοθετώ «άκριτα» την άποψη της Υπουργού Πολιτισμού. Επίτρεψέ μου να σου πω ότι η μόνη καθαρά κομματική τοποθέτηση σε αυτή τη συζήτηση είναι η δική σου. Διότι αντί να δεις το αυτονόητο —ότι μνημεία της Κω, πληγωμένα από τον σεισμό του 2017, αποκαθίστανται και αποδίδονται ξανά στην κοινωνία— επέλεξες να επαναφέρεις τη συζήτηση στο ποιος είχε κάνει τι και ποιος πρέπει να πιστωθεί πολιτικά το αποτέλεσμα.
Δεν μηδενίζω καμία προσπάθεια που έγινε στο παρελθόν. Όμως άλλο πράγμα είναι η αρχική διαχείριση μιας κρίσης και άλλο πράγμα η πλήρης αποκατάσταση των μνημείων. Άλλο πράγμα είναι να υπάρξουν προπαρασκευαστικές ενέργειες και άλλο να υπάρχουν ώριμες μελέτες, εξασφαλισμένοι πόροι, δημοπρατήσεις, συμβάσεις, εργοτάξια και παραδοτέα έργα.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία που προσπαθείς να αποφύγεις.
Η Κως δεν έχει ανάγκη από πολιτικές αναδρομές. Έχει ανάγκη από έργα. Δεν έχει ανάγκη από διαρκή συμψηφισμό του χθες. Έχει ανάγκη από ανθρώπους που μπορούν να διαμορφώνουν συνθήκες, να ανοίγουν δρόμους, να εξασφαλίζουν χρηματοδοτήσεις και να παρακολουθούν μέχρι τέλους την υλοποίηση των παρεμβάσεων που έχει ανάγκη ο τόπος.
Διεκδικητικότητα δεν είναι η συνεχής άρνηση. Δεν είναι η εμμονή στο χθες. Διεκδικητικότητα δεν είναι η απομόνωση της Κω μόνο και μόνο για την διάσωση κομματικών αφηγημάτων. Δεν είναι το μόνιμο «κατόπιν ενεργειών μου». Διεκδικητικότητα είναι να πιέζεις θεσμικά, να συνεργάζεσαι όταν αυτό ωφελεί τον τόπο, να συγκρούεσαι όταν χρειάζεται και, κυρίως, να φέρνεις αποτέλεσμα.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν υπηρετείται με κομματικά αντανακλαστικά. Υπηρετείται με σοβαρότητα, συνέχεια, τεκμηρίωση και αποτελεσματικότητα.
Ως Έπαρχος δεν έχω καμία υποχρέωση να προστατεύσω το πολιτικό αφήγημα κανενός κόμματος. Έχω όμως υποχρέωση να αναγνωρίζω κάθε θετική εξέλιξη για την Κω, από όπου κι αν προέρχεται. Και όταν μνημεία του νησιού μας αποκαθίστανται, όταν χώροι που ήταν πληγωμένοι ξαναγίνονται ασφαλείς, επισκέψιμοι και ζωντανοί, δεν θα κάνω πως δεν το βλέπω για να μη δυσαρεστήσω την δική σου κομματική οπτική.
Αυτό που εγώ κάνω, δεν είναι υποταγή στην κεντρική εξουσία. Είναι θεσμική ευθύνη.
Υποταγή θα ήταν να μη διεκδικώ πόρους, παρεμβάσεις και λύσεις. Υποταγή, όμως, είναι και κάτι ακόμη: να υποτάσσουμε την πραγματικότητα στις ανάγκες μιας κομματικής αφήγησης. Και αυτό δεν πρόκειται να το κάνω.
Η Κως έχει ανάγκη να κοιτάξει μπροστά. Τα μνημεία της, οι υποδομές της, η πολιτιστική της ταυτότητα, η καθημερινότητα των πολιτών της δεν μπορούν να μένουν όμηροι μιας ατέρμονης αντιπαράθεσης για το ποιος θα βάλει την ταμπέλα της πολιτικής ιδιοκτησίας πάνω σε κάθε έργο.
Τα έργα δεν ανήκουν σε κόμματα. Ανήκουν στους πολίτες.
Και τα μνημεία της Κω δεν είναι πεδίο κομματικής αντιπαράθεσης. Είναι η ιστορία μας, η μνήμη μας, η ταυτότητά μας και η ευθύνη μας απέναντι στις επόμενες γενιές.
Κλείνω με ένα απλό ερώτημα:
Πως έχεις την απαίτηση να ελέγξω εγώ την ακρίβεια των λεγομένων των δικών σου ή της Υπουργού και τέλος πάντων αφού η διαφωνία σου αφορά τα όσα είπε η Υπουργός Πολιτισμού, γιατί δεν απευθύνθηκες στην ίδια την Υπουργό για τα όσα αναφέρεις στην επιστολή σου και την απηύθυνες σε εμένα;
Μήπως γιατί φοβάσαι τις απαντήσεις που θα σου έδινε η Υπουργός Μενδώνη; Ή μήπως πίστευες ότι εγώ—σε αντίθεση με την Υπουργό— δεν θα σου απαντούσα;».
Ηλίας Καματερός: Όταν τα ψέματα αποκαλύπτονται
Λυπάμαι που αναγκάζομαι να δώσω στην δημοσιότητα την έγγραφη απάντηση της τότε υπουργού Πολιτισμού Μυρσίνης Ζορμπά (αείμνηστη) στη Βουλή σε ερώτηση του αείμνηστου βουλευτή του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Δημήτρη Κρεμαστινού στις 21/12/2018.
Και εκεί φαίνονται και τα χρήματα που δόθηκαν και οι εργασίες που έγιναν μόλις ένα χρόνο μετά το σεισμό, μέσα στα μνημόνια, τα οποία καπηλεύτηκε η κ. Μενδώνη, ενώ αυτή χρειάστηκε άλλα 8 χρόνια για να παραδώσει μέρος των μνημείων, συμπληρώνοντας από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Κατά την πρόσφατη επίσκεψη της κ. Μενδώνη, και την παράδοση μέρους των μνημείων που αποκαταστάθηκαν μετά τον σεισμό του 2017, δεν ζητήσαμε να γίνει αναφορά στο τι κάναμε τότε ούτε να μιλήσουμε και εμείς.
Όμως, όποιος κι αν ήταν στη θέση μας και άκουγε από την υπουργό και τους κομματικούς ακολούθους της να λέει συνειδητά ψέματα από το 2020 που ήρθε πρώτη φορά, ότι δεν βρήκε ούτε φάκελο ούτε ευρώ για τα μνημεία της Κω, δεν θα μπορούσε να μείνει σιωπηλός.
Γιατί η κ. Μενδώνη, όπως αποδεικνύεται και όπως πολλές φορές από τότε της είχαμε απαντήσει, ήξερε τι παρέλαβε από την προηγούμενη υπουργό.
Όμως τι να περιμένει κανείς από υπουργούς μιας κυβέρνησης της διαφθοράς και των σκανδάλων, των υποκλοπών και του pretandor, των δισεκατομμυρίων απευθείας αναθέσεων σε ημέτερους, του ΟΠΕΚΕΠΕ, της Πολεοδομίας κλπ.
Το μεγαλύτερο σκάνδαλο όμως δεν είναι η διασπάθιση του δημόσιου χρήματος από τους κομματικούς φίλους. Είναι η διαφθορά συνειδήσεων, ιδιαίτερα των νέων στους οποίους προτείνεται ο δρόμος αυτός σαν μονόδρομος για προσωπική πρόοδο ή ακόμα και επιβίωση. Και είναι λυπηρό να βλέπεις πώς εκπαιδεύονται σε αυτή την πολιτική από πάνω προς τα κάτω. Ανώτατα, μεσαία και κατώτερα στελέχη.
ΥΓ: Ακολουθεί η απάντηση της Υπουργού στον Δημ. Κρεμαστινό το 2018
Απάντηση στη με αριθμό πρωτοκόλλου 1913/26.9.2018
(Ημερομηνία έκδοσης 21/12/2018)
Ερώτηση με θέμα: «Αποκατάσταση ζημιών από το σεισμό σε ναούς και τεμένη της Κω»
Σχετικό: Το με αρ. πρωτ. 194210/Φ1 ΕΞ 162624 εις/14.11.2018 έγγραφο του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων – Τμήμα Κοινοβουλευτικού Ελέγχου, με το οποίο μας διαβιβάστηκε η ως άνω Ερώτηση.
Σε απάντηση της με αριθμ. Πρωτοκόλλου 1913/26.9.2018 Ερώτησης του Βουλευτή κ. Δημήτριου Κρεμαστινού και σύμφωνα με τα στοιχεία που έθεσαν υπόψη μας οι αρμόδιες Υπηρεσίες, σας γνωρίζουμε τα εξής:
Μετά τον σεισμό της 21ης Ιουλίου 2017 που έλαβε χώρα στην νήσο Κω, οι αρμόδιες Υπηρεσίες του ΥΠ.ΠΟ.Α. Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου και Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων (ΔΑΒΜΜ) κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν τις εκτενέστατες ζημιές που υπέστησαν τα μνημεία αρμοδιότητάς της. Από την επόμενη μέρα πραγματοποιήθηκαν αυτοψίες κατά προτεραιότητα στους οργανωμένους και επισκέψιμους αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία και μουσεία της πόλης προκειμένου να διαπιστωθεί και να εκτιμηθεί το μέγεθος της βλάβης, τόσο στα κτήρια όσο και στα εκθέματα, και να προγραμματιστούν οι ενέργειες για την κατά το δυνατόν ταχύτερη αποκατάστασή τους.
Συγκεκριμένα, έγιναν αυτοψίες στην αναστηλωμένη Ρωμαϊκή Οικία, τις αποθήκες Χατζηνεπά, το αναστηλωμένο νότιο τμήμα της Αρχαίας Αγοράς, τις Μεσαιωνικές οχυρώσεις της οδού Ιπποκράτους, το τέμενος του Ντεφτερντάρ στην πλατεία Ελευθερίας, στην Πύλη του Φόρου, το Αρχαιολογικό Μουσείο, το τέμενος Γαζή Χασάν Πασά στην πλατεία Πλατάνου, το Μεσαιωνικό Κάστρο Νερατζιάς. Για προληπτικούς λόγους αποφασίστηκε η προσωρινή διακοπή λειτουργίας του Κάστρου Νερατζιάς, του Αρχαιολογικού Μουσείου και της αναστηλωμένης Ρωμαϊκής Οικίας, ενώ ο αρχαιολογικός χώρος του Ασκληπιείου παρέμεινε ανοιχτός, εφόσον δεν διαπιστώθηκαν ιδιαίτερα προβλήματα. Το επιτελείο του ΥΠΠΟΑ βρισκόταν σε συνεχή συνεννόηση με κλιμάκιο του ΥΠΟΜΕΔΙ αλλά και τοπικούς φορείς, ενώ συμμετείχε σε συσκέψεις, σχετικά με την προστασία των αρχαιοτήτων. Με εξειδικευμένο συνεργείο τεχνιτών από τη Ρόδο με την εποπτεία πολιτικού μηχανικού εφαρμόστηκαν μέτρα υποστήριξης και αντιστήριξης σε ορισμένα μνημεία της πόλης (μεσαιωνικές οχυρώσεις, πύλη του Φόρου) ενώ καθ’ όλη τη διάρκεια εκπρόσωποι της Εφορείας παρακολουθούσαν και έδιναν οδηγίες στην απομάκρυνση και φύλαξη σε αποθηκευτικούς χώρους του δομικού υλικού των τμημάτων των μνημείων που είχαν καταρρεύσει. Πράγματι, μετά την απομάκρυνση, συντήρηση και επανατοποθέτηση ορισμένων εκθεμάτων που υπέστησαν βλάβες μικρής κλίμακας, η Ρωμαϊκή Οικία και το Αρχαιολογικό Μουσείο λειτούργησαν άμεσα, έγιναν διευθετήσεις και περισχοινίσεις σε αρχαιολογικούς χώρους της πόλης ενώ έγινε ανακατανομή του φυλακτικού προσωπικού.
Αμέσως συντάχθηκε κατάλογος των πληγέντων μνημείων με φωτογραφίες και σύντομη περιγραφή του εύρους των ζημιών και συνοπτικός προϋπολογισμός του κόστους αποκατάστασης και εκθέσεις αυτοψιών των συντηρητών της Εφορείας για τη κατάσταση διατήρησης των εκθεμάτων στο Αρχαιολογικό Μουσείο και στη Casa Romana. Εντός σύντομου χρονικού διαστήματος λήφθηκαν και τα πρώτα σωστικά μέτρα (υποστήριξη και αντιστήριξη των ετοιμόρροπων τμημάτων) για την εξασφάλιση των μνημείων από μελλοντικές καταρρεύσεις και την αποκατάσταση της εικόνας τους.
Οι προτάσεις αποκατάστασης περιλάμβαναν όλα τα μνημεία που υπέστησαν ζημιές και καλύπτουν ένα μεγάλο ιστορικό φάσμα από τους αρχαίους χρόνους μέχρι και σήμερα. Σημαντικό στοιχείο στην κοστολόγηση αποτέλεσε και το γεγονός της εξασφάλισης των μνημείων με την ενίσχυση του υπεδάφους (εδαφομηχανικές μελέτες - ειδικές κατασκευές) γεγονός που θεωρείται άκρως απαραίτητο, αφού σημαντικός παράγοντας της μεγάλης καταπόνησης που υπέστησαν τα μνημεία εντός πόλεως Κω ήταν το έδαφος το οποίο συνίσταται από αλλουβιακές αποθέσεις και παρουσίασε επικίνδυνα φαινόμενα ρευστοποίησης.
Αναλυτικά οι προτεινόμενες ενέργειες και επεμβάσεις αφορούσαν:
- Την εκπόνηση των απαιτούμενων μελετών
- Τις εργασίες αποκατάστασης με την πρόσληψη του απαραίτητου εργατοτεχνικού προσωπικού, αφού η σπουδαιότητα των χώρων και των μνημείων επιβάλει την υλοποίηση των εργασιών με τη μέθοδο της αυτεπιστασίας.
- Την προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού
- Διάφορες μικροαναθέσεις.
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση των αποκαταστάσεων των πληγέντων μνημείων μέσω του Υπουργείου Οικονομίας συντάχθηκε κατάλογος των μνημείων με καταγραφή των προβλημάτων, προτεινόμενες ενέργειες, επεμβάσεις προϋπολογισμού ύψους 49.170.000€ και τεκμηρίωση των δαπανών, αλλά δυστυχώς το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρεί επιλέξιμες δαπάνες όσες αφορούν μόνο στην προστασία των μνημείων από περαιτέρω υποβάθμιση και όχι την αναστήλωσή τους.
Ωστόσο εξασφαλίστηκε το ποσό του 1.200.000 € σε βάθος τριών ετών (2018-2021) μέσω του προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων για την αποκατάσταση των ζημιών σε συγκεκριμένα μνημεία που βρίσκονται μέσα στον πολεοδομικό ιστό της πόλης (αναστήλωση αρχαίων μνημείων Κω στην Αρχαία Αγορά και στην περιοχή Βωμού του Διονύσου και επιλεγμένων μνημείων στο Δυτικό Αρχαιολογικό χώρο καθώς και αναστήλωση των μεσαιωνικών οχυρώσεων κατά μήκος της οδού Ιπποκράτους και πύλης Φόρου).
Μόλις πριν λίγες ημέρες κοινοποιήθηκε στην ΕΦΑ Δωδεκανήσου η Απόφαση "Οικονομικής ενίσχυσης από το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Τ.Α.Ε.Ε.) για την αποκατάσταση των ζημιών από το σεισμό της 21.7.2017 στο νησί της Κω" του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης (αρ. πρωτ. 127857-29.11.2018) και η Εφορεία, αφού συμπληρώσει εκ νέου τον αντίστοιχο πίνακα, θα τον υποβάλει. Αφορά σε χρηματοδότηση ύψους άνω των 2.000.000 ευρώ που όμως μέρος θα διατεθεί σε μνημεία αρμοδιότητας του ΥΠΠΟΑ.
Η Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων (ΔΑΒΜΜ) στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της προέβη στη σύνταξη Τεχνικών Εκθέσεων για την άρση της ετοιμορροπίας για τα παρακάτω μνημεία:
Παλαιοχριστιανικό Βαπτιστήριο: Συντάχθηκε τεχνική έκθεση λήψης άμεσων μέτρων υποστύλωσης των τεταρτοσαφαιρίων η οποία εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΜΤΕ/ΔΑΒΜΜ/ΤΜΒΜΜ/314411/ 30367/2465/576/4.8.2017 Απόφαση.
Ι. Ν. Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στην Αγορά: Συντάχθηκε τεχνική έκθεση άμεσων μέτρων υποστύλωσης, καθώς και προστασίας της δυτικής όψης για την αποφυγή εισροής όμβριων η οποία εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΜΤΕ/ΔΑΒΜΜ/ΤΜΒΜΜ/328492/31882/2541/596/17.8.2017 Απόφαση.
Στη συνέχεια εκτελέστηκε από τη ΔΑΒΜΜ το έργο «ΑΜΕΣΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΣΗΣ ΕΤΟΙΜΟΡΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΚΩ: α) του ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΒΑΠΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗ, στη θέση ΕΠΤΑ ΒΗΜΑΤΑ και β) του Ι. ΝΑΟΥ ΑΓΙΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΕΛΕΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΓΟΡΑ» με συμβατικό προϋπολογισμό 34.047,00 ευρώ (με ΦΠΑ), με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «Επείγουσες Στερεωτικές και αναστηλωτικές εργασίες (πκ 1960ΣΕ01400001)» ΣΑΕ 514 - 2014ΣΕ51400000, το οποίο ολοκληρώθηκε την 1η Δεκεμβρίου 2017.
Για τα κατωτέρω μνημεία κατόπιν των αυτοψιών που διενεργήθηκαν σας ενημερώνουμε για τα εξής:
Οχύρωση Μεσαιωνικής Πόλης: Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της μεσαιωνικής Οχύρωσης συντάχθηκε τεχνική έκθεση από υπαλλήλους της ΔΑΒΜΜ, αλλά δεν ολοκληρώθηκε η έγκρισή της επειδή ανέλαβε τελικά η ΕΦΑ Δωδεκανήσου την εκτέλεση των εργασιών αντιστήριξης και υποστύλωσης.
Τέμενος Ντεφτερντάρ: Με το σεισμό επλήγη σοβαρά και συγκεκριμένα έγινε κατάρρευση του κορμού του μιναρέ από την στάθμη της στέγης του τεμένους και επάνω καθώς και του προπύλου της ανατολικής κλίμακας. Παρουσιάστηκαν ρηγματώσεις στα τύμπανα των τόξων καθώς και μετακινήσεις των περιθυρωμάτων των παραθύρων. Η κρήνη παρουσίασε σοβαρότατα προβλήματα στατικότητας αφού έγινε μετακίνηση της ανωδομής προς τα ανατολικά με αποτέλεσμα να έχουν διαρραγεί τα τύμπανα μεταξύ των τόξων.
Με φροντίδα της αρμόδιας ΕΦΑ έγινε από το Δήμο απομάκρυνση των πεσμένων λίθων από τη στέγη του τζαμιού και από τον περιβάλλοντα χώρο. Στην αυτοψία παρέστη ο Πρόεδρος του Βακουφίου, ο οποίος δεσμεύτηκε να υποβάλλει τεχνική έκθεση που θα προτείνεται είτε η αποσυναρμολόγηση, φύλαξη και επαναχρησιμοποίηση των υλικών, για την κρήνη, είτε άμεσα μέτρα υποστύλωσης και αντιστήριξης.
Σε ότι αφορά στο κτίριο του τζαμιού δεσμεύτηκε να υποβάλλει τεχνική έκθεση για τον έλεγχο στατικής επάρκειας του μνημείου από εξειδικευμένους μελετητές.
Τέλος για την αποκατάσταση του μνημείου απαιτείται η εκπόνηση πλήρους μελέτης. Τέμενος Λότζιας (Γαζή Χασάν Πασά): Με το σεισμό δημιουργήθηκαν τα εξής προβλήματα:
Αποδιοργάνωση της βάσης του μιναρέ και καταρρεύσεις στη βόρεια πλευρά στην ίδια περιοχή. Απόκλιση του μιναρέ από την κατακόρυφο. Αποδιοργάνωση της τοιχοποιίας του τεμένους στη βορειοδυτική γωνία του στην περιοχή που εφάπτεται με τον μιναρέ. Αποδιοργάνωση των θολιτών των ανακουφιστικών τόξων, μετακινήσεις των πλαισίων των παραθύρων και θραύσεις των υπερθύρων σε μεγάλο αριθμό των παραθύρων. Εκτεταμένες ρηγματώσεις στο εσωτερικό. Η κρήνη έχει καταπέσει.
Κατά την αυτοψία δόθηκαν οδηγίες στην αρμόδια ΕΦΑ από την ΔΑΒΜΜ για τον άμεσο αποκλεισμό του χώρου, την απομάκρυνση των πεσμένων λίθων από τον περιβάλλοντα χώρο, την αποσυναρμολόγηση της κρήνη με προσοχή.
Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων Αρχιτέκτων Μηχανικός εκπρόσωπος του Βακουφίου, κατά τη διάρκεια της αυτοψίας δεσμεύτηκε για την υποβολή Τεχνικής Έκθεσης άρσης επικινδυνότητας του Μιναρέ, δια της μεθόδου είτε της καταβίβασης είτε της κατασκευής ικριώματος βαρέως τύπου.
Τέλος για την αποκατάσταση συνολικά του μνημείου απαιτείται η επικαιροποίηση της αρχιτεκτονικής μελέτης η οποία έχει εκπονηθεί με φροντίδα του Βακούφ και εγκριθεί από τη ΔΑΒΜΜ. Απαιτείται επιπλέον η σύνταξη στατικής μελέτης, καθώς και η σύνταξη μελέτης αποκατάστασης και για την παρακείμενη κρήνη.
Τα ανωτέρω τεμένη ανήκουν στον Οργανισμό διαχείρισης Βακούφ της Κω το οποίο θα επιληφθεί για τις απαραίτητες ενέργειες.
Κάστρο της Κω (Νερατζιάς): Στο κάστρο εμφανίζονται έντονα προβλήματα όπως καταρρεύσεις σε πύργους, στις επάλξεις των περιμετρικών τειχών και ρηγματώσεις στα τείχη. Επιπλέον παρουσιάστηκαν έντονες ρηγματώσεις – διακλάσεις στον περίδρομο του εξωτερικού περιβόλου του κάστρου γεγονός που αποδίδεται σε διαφορικές καθιζήσεις λόγω της ανεπάρκειας του εδάφους. Κατάρρευση του στεγάστρου από οπλισμένο σκυρόδεμα εξωτερικά του μικρού μουσείου που είχαν κατασκευάσει οι Ιταλοί, με αποτέλεσμα να έχουν θραυστεί μαρμάρινα μέλη που φυλάσσονταν εκεί.
Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του Κάστρου της Νερατζιάς απαιτείται συνολική μελέτη που θα περιλαμβάνει, επικαιροποίηση της υπάρχουσας αποτύπωσης κυρίως για την ανάδειξη της Παθολογίας καθώς και γεωτεχνική στατική και αρχιτεκτονική μελέτη.
Τέλος και σε ό,τι αφορά τις εκκλησίες, του Αγίου Νικολάου και της Αγίας Παρασκευής, οι οποίες δεν είναι χαρακτηρισμένα μνημεία, η ΕΦΑ Δωδεκανήσων έχει ήδη εγκρίνει τις μελέτες και η Ιερά Μητρόπολη Κω - Νισύρου προτίθεται να τις αποκαταστήσει με πόρους που θα εξασφαλίσει. Σχετικά, με τα τεμένη, η Υπηρεσία έχει εγκρίνει άμεσα σωστικά μέτρα, έχει αδειοδοτήσει διερευνητικές - προκαταρκτικές εργασίες και τις επόμενες ημέρες, κατόπιν γνωμοδότησης του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων, θα εγκρίνει τις εργασίες αποκατάστασης στο τέμενος «Πλατάνι».
Η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΜΥΡΣΙΝΗ ΖΟΡΜΠΑ.
