Το Νοσοκομείο που περίμενε εξήντα χρόνια

Μια λησμονημένη πρωτοβουλία του Σταμάτη Κ. Μανούση και η ιστορική δικαίωση μιας ανάγκης της Κω 

Η πρόσφατη ανακοίνωση για την εξασφάλιση χρηματοδότησης ύψους 45 εκατομμυρίων ευρώ για την κατασκευή νέου Νοσοκομείου στην Κω αποτελεί αναμφίβολα μια σημαντική εξέλιξη για το νησί μας  και τη δημόσια υγεία στα Δωδεκάνησα.

Για τους περισσότερους πρόκειται για ένα νέο έργο. Για όσους όμως γνωρίζουν την ιστορία του τόπου, η σημερινή εξέλιξη ξυπνά μνήμες μιας προσπάθειας που ξεκίνησε πριν από εξήντα και πλέον χρόνια.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, ο οφθαλμίατρος, βουλευτής Δωδεκανήσου και μετέπειτα Υπουργός Υγιεινής Σταμάτης Κ. Μανούσης είχε διαμορφώσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο υποδομών για την Κω. Ένα σχέδιο που δεν περιοριζόταν μόνο στον τομέα της υγείας, αλλά αφορούσε συνολικά την αναπτυξιακή πορεία του νησιού.
Στην ίδια περίοδο συνδέθηκαν με το όνομά του σημαντικές παρεμβάσεις, όπως η προώθηση και χρηματοδότηση του νέου λιμανιού της Κω, η δημιουργία του οικισμού «Σοφοκλής Βενιζέλος», όπου βρήκαν αξιοπρεπή στέγη 62 οικογένειες που μέχρι τότε ζούσαν σε παραπήγματα, καθώς και η προσπάθεια αναδιοργάνωσης και εκσυγχρονισμού του Νοσοκομείου του νησιού.
Από την πρώτη στιγμή που εξελέγη βουλευτής, ο Σταμάτης Μανούσης έθεσε το θέμα της υγείας στην κορυφή των προτεραιοτήτων του. Ήδη από το 1961 είχε επισημάνει δημόσια ότι το Νοσοκομείο της Κω λειτουργούσε με σοβαρές ελλείψεις και περιορισμένες ειδικότητες, γεγονός που δεν ανταποκρινόταν στις ανάγκες ενός νησιού με διαρκώς αυξανόμενο πληθυσμό.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Θεωρώ απαράδεκτον και επικίνδυνον να εξαρτάται μια νήσος με 22.000 κατοίκους από έναν μόνον επιστήμονα».

Μετά την εκλογή του, οι πρωτοβουλίες του απέκτησαν συγκεκριμένο περιεχόμενο. Τον Απρίλιο του 1964 ανακοίνωσε την εξασφάλιση πίστωσης για την επέκταση του Κρατικού Νοσοκομείου Κω και την αναμόρφωση του οργανισμού του, με στόχο την ενίσχυση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Η μεγάλη του όμως φιλοδοξία ήταν ακόμη πιο τολμηρή.
Ως Υπουργός Υγιεινής, το 1966, προχώρησε στον σχεδιασμό και την προώθηση της ανέγερσης νέου Νοσοκομείου 75 κλινών στην Κω, σε διαφορετική τοποθεσία από το υπάρχον ίδρυμα. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες της εποχής, είχε εξασφαλισθεί η αναγκαία χρηματοδότηση, υπήρχε χωροθέτηση στη θέση «Φυτώριο» – στον χώρο όπου βρίσκεται σήμερα το 2ο Λύκειο Κω – και είχαν δρομολογηθεί οι απαιτούμενες διαδικασίες.
Η μαρτυρία του δικηγόρου και πρώην Επάρχου Κω Αντώνη Πληθίδη είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική. Περιγράφει έναν άνθρωπο ευθύ, έντιμο και ανιδιοτελή, βαθιά δεμένο με τον τόπο του και αποφασισμένο να προσφέρει ουσιαστικά στους συμπατριώτες του. Ο ίδιος καταγράφει ότι ο Σταμάτης Μανούσης θεωρούσε την ανέγερση νέου Νοσοκομείου κορυφαία προτεραιότητα και προσωπικό του χρέος προς την Κω.

Ωστόσο, η πορεία του έργου δεν ήταν ομαλή. Το Διοικητικό Συμβούλιο του Νοσοκομείου αποδέχθηκε μεν την προοπτική του νέου Νοσοκομείου, ζήτησε όμως παράλληλα σημαντικές πιστώσεις για την επέκταση και εκσυγχρονισμό του υπάρχοντος κτιρίου. Η νέα αυτή προσέγγιση δημιούργησε εμπλοκές και ουσιαστικά οδήγησε σε αδιέξοδο τον σχεδιασμό του έργου.

Ο ίδιος ο Σταμάτης Μανούσης φέρεται να σχολίασε με απογοήτευση: «Και τούτο ποιείν και τ’ άλλο μη αφιέναι; Δεν γίνεται».
Το νέο Νοσοκομείο δεν προχώρησε ποτέ.
Παρά την αποτυχία εκείνης της προσπάθειας, οι παρεμβάσεις του δεν πήγαν χαμένες. Κατά τη θητεία του θεσπίστηκε νέος οργανισμός λειτουργίας του Νοσοκομείου Κω, με πρόβλεψη για νέες ιατρικές ειδικότητες, όπως γυναικολόγος, ακτινολόγος και μικροβιολόγος, καθώς και για την ενίσχυση του διοικητικού και νοσηλευτικού προσωπικού. Οι αλλαγές αυτές αποτέλεσαν τη βάση για τη μετέπειτα ανάπτυξη του ιδρύματος.

Η υπόθεση του νέου Νοσοκομείου επανήλθε κατά καιρούς στη δημόσια συζήτηση χωρίς να ευοδωθεί. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά που έγινε στην εφημερίδα «Βήμα της Κω» της 17ης Μαρτίου 2001, όπου το έργο καταγράφηκε ανάμεσα στις μεγάλες χαμένες ευκαιρίες του νησιού. Στο σχετικό δημοσίευμα γίνεται μνεία από τον Θανάση Γεωργαλή, ο οποίος συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που ανέδειξαν τη σημασία της ανεκπλήρωτης αυτής διεκδίκησης και την ανάγκη να μην εγκαταλειφθεί ο στόχος ενός νέου νοσοκομείου για την Κω.
Σήμερα, εξήντα χρόνια αργότερα, η Κως βρίσκεται και πάλι μπροστά στην προοπτική απόκτησης ενός νέου σύγχρονου Νοσοκομείου.

Η ιστορία δεν γράφεται με υποθέσεις. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πώς θα είχε εξελιχθεί η υγειονομική πραγματικότητα του νησιού αν το σχέδιο του 1966 είχε υλοποιηθεί. Μπορούμε όμως να αναγνωρίσουμε ότι η ανάγκη για ένα νέο Νοσοκομείο είχε διαγνωσθεί έγκαιρα και ότι η συζήτηση που διεξάγεται σήμερα έχει βαθιές ρίζες στην ιστορία του τόπου.
Το νέο Νοσοκομείο της Κω δεν είναι ένα όραμα που γεννήθηκε σήμερα.
Είναι μια ιδέα που διατυπώθηκε, σχεδιάστηκε και διεκδικήθηκε πριν από έξι δεκαετίες.
Και ίσως η μεγαλύτερη δικαίωση δεν αφορά ένα πρόσωπο ή μια πολιτική παράταξη. Αφορά την ίδια την κοινωνία της Κω, η οποία εξακολουθεί να διεκδικεί αυτό που ο Σταμάτης Κ. Μανούσης είχε χαρακτηρίσει αναγκαίο ήδη προεκλογικά από το 1963: ένα σύγχρονο Νοσοκομείο αντάξιο των αναγκών και των προσδοκιών του τόπου.