Χειμαρρώδης, ασταμάτητος, με πολλές ιδέες, κάποιες από τις οποίες φαντάζουν ουτοπικές στο πλαίσιο που έχει αναπτυχθεί και καθιερωθεί επί σειρά δεκαετιών σε τοπικό επίπεδο ο τουρισμός, ο λόγος του Νίκου Σοφού, του ανθρώπου που δέχτηκε την πρόκληση να αναλάβει τη διεύθυνση Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης του ΚΩΑΝ.
Στη συνέντευξη που παραχώρησε στον «Σ». με αφορμή την κατάθεση των προτάσεών του στην Επιτροπή Τουρισμού εντός των επόμενων ημερών οι οποίες αφορούν στην κατάρτιση του προγράμματος για το 2026, μας μιλά για το πώς βιώνει τους αργούς ρυθμούς και την έλλειψη ευελιξίας που κινείται η Δ/νση, μιλά χωρίς «φίλτρο» για το ρόλο των DMOs οργανισμών, για την εκτελεστική επιτροπή αλλά και για την επιτροπή διαχείρισης κρίσεων, για την αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών μας πηγών, για το πόσο «φιλικό» είναι το νησί τόσο για τους κατοίκους του αλλά και για τους επισκέπτες, εκφράζοντας χωρίς φόβο, αλλά με πολύ πάθος, τις απόψεις του για το πώς θα είναι η Κως μετά από 20 χρόνια, εάν αποφασιστεί να μπουν γερά θεμέλια από σήμερα.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ερ: Νίκο, σημειώνω ότι θα ήταν υποκρισία να μιλάμε στον πληθυντικό… Κοντεύεις πέντε μήνες στη Διεύθυνση βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης στον ΚΩΑΝ. Θα ήθελα έναν μίνι απολογισμό
Ν.Σ.: Δεν έχει καμία σχέση η Διεύθυνση Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης του ΚΩΑΝ με τον Ενιαίο Φορέα Τουρισμού που λειτουργούσαμε τα προηγούμενα χρόνια. Έχουν αλλάξει εποχές, έχουν μπει νέοι νόμοι. Ο ν. 4412 πλέον διαχειρίζεται το σύστημα που γίνονται οι δράσεις στους οργανισμούς. Δεν έχει καμία σχέση με την ευελιξία που υπήρχε τότε. Και γενικά ο τρόπος που λειτουργεί είναι σαν διεκπεραιωτής προγραμματικών συμβάσεων. Δεν χαράζει τουριστική πολιτική, δεν σχεδιάζει, δεν οργανώνει, δεν προγραμματίζει. Απλά κάνει προγραμματικές συμβάσεις προκειμένου να γίνουν κάποια έργα. Για έργα υποδομών και για αναπτυξιακά έργα μια χαρά είναι ο οργανισμός. Για τον τουρισμό δεν είναι και τόσο ευέλικτος. Αλλά επειδή είμαστε σε ένα μεταβατικό στάδιο, ενόψει της εφαρμογής της νομοθεσίας για τα DMMOs, προσπαθούμε να διατηρήσουμε τις δράσεις μας μέχρι εκείνη τη στιγμή, ελπίζοντας ότι τα DMMO θα είναι πιο ευέλικτα και πιο τουριστικά.
Ερ: Γνωρίζοντάς σε πάρα πολλά χρόνια, πριν ακόμα προσληφθείς στον Ενιαίο Φορέα Τουρισμού, δεν δουλεύεις σαν υπάλληλος, με ωράριο κ.λ.π., αλλά με μεράκι. Πώς αντέχεις να δουλεύεις κάτω από αυτούς τους αργούς ρυθμούς; Το ρωτάω γιατί πρόλαβες την επόμενη ερώτησή μου. Σε προηγούμενη συνέντευξή μας, είχες κάνει λόγο για ευελιξία και ταχύτητα…
Ν.Σ.: Η Διεύθυνση Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης του ΚΩΑΝ έχει θυσιάσει την ευελιξία και την ταχύτητα στο βωμό της διαφάνειας και της νομιμότητας. Διαχειριζόμαστε δημόσιο χρήμα. Θα πρέπει να λογοδοτούμε στην κοινωνία για το πού πάνε τα λεφτά της. Το ίδιο γινόταν και με τον ΕΦΤ. Η διαφορά ποια είναι; Ότι ο ΕΦΤ ήταν αυτοελεγχόμενος. Δηλαδή, στο διοικητικό συμβούλιο, όπως θα θυμάσαι, δεν ήταν μόνο ο Μιλτιάδης Φάκκος πρόεδρος. Ήταν και ο Κυρίτσης της αντιπολίτευσης. Δεν ήταν μόνο ο Μπίλλης. Ήταν και ο Κρητικός. Δεν ήταν μόνο ο Χατζηγιακουμής. Ήταν και ο Χατζηκαλύμνιος. Το διοικητικό συμβούλιο αποτελούταν από τις δημοτικές αρχές, γιατί τότε είχαμε τρεις δήμους, και τις αντιπολιτεύσεις τους. Και φυσικά τους επαγγελματικούς φορείς. Οπότε, είχες τους επαγγελματικούς φορείς, οι οποίοι ήταν οι ειδικοί του τουρισμού και κατέθεταν τις προτάσεις, και είχες τους πολιτικούς να ελέγχουν και τον υπάλληλο και τον λογιστή και το προσωπικό και τις αποφάσεις μεταξύ μας. Δηλαδή, ήταν ό,τι πιο καθαρό, διαυγές και αξιοκρατικό όργανο θα μπορούσε να υπάρχει.
Και αποτελεσματικό, γιατί αν αναλογιστείς ότι το μπάτζετ που είχαμε ήταν 170.000 ευρώ για να διαχειριστούμε. Δίναμε τα 110.000 -113.000 στη Ryanair και με τα υπόλοιπα λεφτά στήναμε γραφεία πληροφοριών, κάναμε μάρκετινγκ, κάναμε εκθέσεις. Σε 14 εκθέσεις πηγαίναμε. Πώς πηγαίναμε; Με τα λεφτά όχι μόνο του ΕΦΤ, αλλά και των μελών του. Τώρα το ξέρεις ότι δεν μπορούμε να πάρουμε λεφτά;
Δηλαδή, και να θέλει ο άλλος να μας δώσει λεφτά, θα πρέπει να κάνουμε μια άλλη διαδικασία σαν χορηγία και όλα πρέπει να περνούν μέσα από την διαδικασία που προβλέπει ο νόμος. Άρα, δεν υπάρχει ευελιξία. Μας τρώει η χαρτούρα πάρα πολύ χρόνο από την παραγωγή έργου.
Ερ: Αυτοί οι DMO τι θα προσφέρουν;
Ν.Σ.: Περιμένουμε να δούμε την εφαρμογή. Είναι οργανισμοί διαχείρισης τουριστικού προορισμού.
Ερ: Μεγάλες κουβέντες και πολύ μπλα μπλα…
Ν.Σ.: Η φιλοσοφία είναι σωστή, γιατί αυτά τα DMO, εμείς DMO τα λέγαμε τότε.. Από τα φοιτητικά μου χρόνια τα οραματιζόμασταν και κάναμε εργασίες για το πώς θα μπορούσε ένας τόπος να διαχειρίζεται το τουριστικό του προϊόν αυτόνομα, ανεξάρτητα από το ποιος είναι στην κυβέρνηση, να μην επηρεάζεται ούτε από τις δημοτικές εκλογές, ούτε από τις περιφερειακές, ούτε από τις εθνικές. Να υπάρχει ένας οργανισμός που θα ασχολείται με την προβολή και διαχείριση του τουριστικού προϊόντος, ανεξαρτήτως ποιος είναι κυβερνήτης. Είναι υγιές. Στην εφαρμογή του να το δούμε.
Ερ: Αυτό το ακούω σαν όραμα, ναι, είναι υγιές. Δεν ξέρω στην Ελλάδα αν θα συμβεί ποτέ. Τι το διαφορετικό θα προσφέρει ο DMO στην ευελιξία της υφιστάμενης κατάστασης;
Ν.Σ.: Εφόσον διαχειρίζεται δημόσιο χρήμα, σίγουρα θα διέπεται από κάποια διαδικασία ελέγχου. Το θέμα είναι, θα ελέγχεται σε κάθε δράση ή μια φορά το χρόνο συνολικά όπως γινόταν στον ΕΦΤ;
Ξέρεις κάτι; Όταν θες να κάνεις ένα έργο υποδομής, π.χ. μια γέφυρα και να σε καθυστερήσει η αρχαιολογία δύο μήνες, δεν έγινε και τίποτα. Όταν όμως σου κάθεται μια ευκαιρία προβολής, να φέρεις ένα τηλεοπτικό συνεργείο, όπως αυτό που κάναμε το καλοκαίρι από την Πολωνία, να κάνεις διαφήμιση του νησιού και πρέπει άμεσα να προχωρήσεις στην υλοποίηση, το να καθυστερήσει η αδειοδότηση δυο μήνες, χάνεται το έργο.
Ερ: Οπότε, γιατί δημιουργήθηκε αυτός ο φορέας τελικά;
Ν.Σ.: Είναι εργαλείο για έργα υποδομής. Για γέφυρες, πεζοδρόμους, λιμάνια κ.λ.π., είναι μια χαρά. Για την ευελιξία που απαιτεί το marketing, δεν μπορούμε να δουλέψουμε εύκολα.
Ερ: Άρα;
Ν.Σ.: Άρα τι κάνουμε; Φτιάχνουμε έναν προγραμματισμό με πέντε δράσεις στις οποίες αναλώνουμε τουλάχιστον τρεις μήνες προετοιμασίας - γραφειοκρατίας, για να μπορέσουμε να κάνουμε έργα που είναι συγκεκριμένα κοστολογημένα.
Για παράδειγμα, τώρα δουλεύουμε για τη διεθνή έκθεση τουρισμού του Βερολίνου. Αυτές τις δράσεις μπορείς να τις κάνεις μέσω του ΚΩΑΝ. Όμως, όταν έρχεται ο Φιλανδός σκηνοθέτης και σου λέει, σκέφτομαι φέτος να μην κάνω το bachelor του ριάλιτι στη Ρόδο και να το φέρω στην Κω, βοήθησέ με, τι να βοηθήσω;
Ερ: Το κατάλαβα. Το ερώτημά μου παραμένει. Αφού, λοιπόν, ο ΚΩΑΝ λειτουργεί με τις ταχύτητες του δημοσίου, για ποιο λόγο δημιουργήθηκε;
Ν.Σ.: Για διαφάνεια και για νομιμότητα.
Ερ: Θες να μου μιλήσεις στην Ελλάδα για νομιμότητα και διαφάνεια; Μην τρελαθούμε Νίκο.
Ν.Σ.: Κάπως πρέπει να ελεγχθεί η διαχείριση των χρημάτων.
Ερ: Σαφώς και πρέπει να ελεγχθεί. Όμως, αυτά είναι τα παράδοξα που συμβαίνουν στη χώρα μας και όχι μόνο στον τομέα αυτό. Πες μου, για ποιο λόγο να μπει στον ΚΩΑΝ αυτή η Διεύθυνση και να μην είναι μία ανεξάρτητη; Ενός τύπου π.χ. ΕΦΤ που να λειτουργεί άμεσα;
Ν.Σ.: Έχουν καταργηθεί όλα τα νομικά πρόσωπα σχεδόν. Οι δήμοι έχουν μείνει κουτσοί, κουλοί και μουγκοί. Μέσα σε αυτή, λοιπόν, την πολιτική αναπηρία προσπαθεί η δημοτική αρχή και προηγούμενοι, να κάνουν ένα έργο.
Τα εργαλεία που τους έχει δώσει αυτή τη στιγμή η πολιτεία είναι οι αναπτυξιακοί οργανισμοί με τα καλά τους και τα κακά τους. Εμείς τώρα προσπαθούμε μέσα από τον ΚΩΑΝ να αξιοποιήσουμε τα καλά της νομοθεσίας ώστε να μπορούμε να έχουμε με νόμιμο τρόπο τη χρηματοδότηση και να μην μπλέξουμε σε κυκεώνες και σε περιπέτειες άλλων εποχών. Ακολουθούμε όλες τις διαδικασίες του νόμου που σου είπα και φυσικά θα πρέπει να θυσιάσουμε κάτι στο βωμό της νομιμότητας και της διαφάνειας. Θυσιάζουμε την παραγωγικότητά μας, την ευελιξία μας και τον χρόνο μας.
Ερ: Στην ουσία, έχετε αυτοκαταργηθεί.
Ν.Σ.: Προχωράμε κουτσαίνοντας, αλλά προχωράμε. Προσωπικά δεν είμαι ικανοποιημένος από την παραγωγικότητά μου. Γιατί ξέρεις με τι όρεξη ήρθα και έχω μείνει να κάνω το 1% από αυτά που θα μπορούσα να κάνω. Αλλά δεν με βοηθάει το σύστημα.
Ερ: Ανατρέχοντας στο αρχείο μου, αν σου πω τι μας δήλωναν περιμένοντας τις αναπτυξιακές… Ότι δημιουργούνται γιατί οι δήμοι δεν έχουν το δικαίωμα να προσλάβουν προσωπικό και μέσω του οργανισμού θα είχαν αυτή τη δυνατότητα.
Κάποιοι είχαν ενθουσιαστεί, κάποιοι ήταν λιγάκι μαγκωμένοι. Και αποδείχτηκε πως
ήταν ψέματα όλα αυτά. Δεν μπορεί ούτε να παράξει έργο, ούτε να προσλάβει κόσμο. Και θυμάμαι μια συνέντευξη μου έχει δώσει η κυρία Βλάχου, τότε που ήταν υπεύθυνη του τομέα, όπου αναιρούσε αυτά που λέγανε πριν. Ότι δεν μπορούν να προσλάβουν κόσμο γιατί τα χρήματα που δίνουν ελέγχονται από το δημόσιο λογισμικό και είναι λίγα και εξ’ αυτού, προτιμούσαν τον ιδιωτικό τομέα.
Ν.Σ.: Δεν μπορείς να προσλάβεις, αλλά μπορείς να αναθέσεις. Θυμάσαι στον ΕΦΤ όταν φτιάξαμε τα γραφεία πληροφοριών; Βγάλαμε μια προκήρυξη μέσω της Ένωσης Ξενοδόχων, ήρθε κόσμος, πέρασε από συνέντευξη από τους ξενοδόχους και επιλέξαμε πέντε παιδιά για να στελεχώσουν τα γραφεία πληροφοριών στο αεροδρόμιο, στο λιμάνι, στις βασικές πύλες εσόδου, στις πλατείες. Τώρα για να το κάνουμε αυτό ξέρεις τι χρειάζεται;
Ερ: Αυτό λέω. Γιατί τελικά δημιουργήθηκε; Για μένα βάζει φρένο σε όλη την ανάπτυξη.
Ν.Σ.: Γι' αυτό σου λέω, εμείς έτσι θα πάμε μέχρι να γίνει το DMO.
Ερ: Κι άμα γίνει; Ακόμα δεν ξέρετε τι θα κάνετε…
Ν.Σ.: Εκεί τώρα είναι ένα άλλο θέμα. Εμείς έχουμε την εμπειρία από την διαχείριση μέσω του ν. 4412 των προβλημάτων. Ναι, εγώ είμαι υπέρ του ελέγχου. Και ποιος δεν θέλει να ελέγχει και να ελέγχεται. Όλοι θέλουμε να ξέρουμε όταν διαχειριζόμαστε δημόσιο χρήμα πού πηγαίνει. Αλλά ο έλεγχος δεν μπορεί να γίνεται σε κάθε βήμα, κάθε μέρα, έτσι ώστε να σου μπλοκάρει τη διαδικασία και να μην μπορείς να προχωρήσεις. Έλεγξέ με στο τέλος του χρόνου για ό,τι έχω κάνει.
Ερ: Αυτό είναι που είπα πριν. Για άλλους λόγους έγινε ο ΚΩΑΝ, άλλα μας λέγανε ότι θα προσφέρει και τελικά είναι ακόμα χειρότερα. Είναι σαν το δημόσιο.
Ν.Σ.: Ακριβώς. Δεν υπάρχει ευελιξία.
Ερ: Οπότε είναι πραγματικά άκυρο το γιατί δημιουργήθηκε. Αλλά αυτή είναι μια εκτίμηση δημοσιογραφική.
Ν.Σ.: Δεν θα μπορούσε να κάνει τίποτα ο δήμος.
Ερ: Ας αλλάξουμε θέμα. Μου είχες πει ότι, ήθελες να δημιουργηθεί μια άτυπη εκτελεστική επιτροπή αποτελούμενη από επαγγελματικούς φορείς του νησιού και μια επιτροπή διαχείρισης κρίσεων. Αν θυμάμαι καλά, είναι ιδέες σου που έρχονται από τα παλιά και είναι τεκμηριωμένες.
Ν.Σ.: Αυτά είναι ακαδημαϊκά εργαλεία. Από τα φοιτητικά μας χρόνια ξέραμε ότι, όταν υπάρχει ένας τουριστικός προορισμός, το πρώτο πράγμα που φτιάχνεις πριν καν το DMO, είναι να φτιάξεις μια επιτροπή διαχείρισης κρίσεων γιατί ο τουρισμός είναι το πιο ευάλωτο προϊόν, η πιο ευαίσθητη βιομηχανία.
Στην πρώτη συνεδρίαση που κάναμε το θέσαμε σαν θέμα. Τα μέλη είπαν ότι από τη στιγμή που έτσι και αλλιώς δεν μαζευόμαστε όλοι γιατί, η Επιτροπή Τουρισμού του δήμου έχει καμία δεκαπενταριά άτομα και αυτοί που μαζεύονται είναι επαγγελματικοί φορείς, άρα, ας το πούμε ότι άτυπα ως εκτελεστική επιτροπή συναντιόμαστε. Οπότε μπορεί να μην την θεσμοθετήσουμε, αλλά θα μπορούμε να συνεδριάζουμε χωρίς απαρτία και θα περνάμε τα θέματα μας σαν να υπάρχει. Εμένα με ενδιαφέρει ότι για οποιαδήποτε απόφαση λαμβάνεται, θα πρέπει να γίνεται υπό την έγκριση των επαγγελματικών φορείων που είναι οι ειδικοί του τουρισμού. Σε ό,τι αφορά την Επιτροπή Διαχείρισης Κρίσεων, θα πρέπει οι επαγγελματικοί φορείς να είναι ο πυρήνας, ο οποίος θα εμπλουτίζεται ανά περίπτωση. Δηλαδή συμβαίνει ένα αρνητικό γεγονός στη θάλασσα, θα μπει μέσα κι ο λιμενάρχης. Συμβαίνει μια φωτιά στο βουνό, θα μπει κι ο πυροσβέστης. Συμβαίνει κάτι στα μπαράκια ή ένα ατύχημα, οτιδήποτε, θα μπει ο αστρονομικός διευθυντής.
Ερ: Μα και τώρα δεν συμβαίνει αυτό; Δεν επιλαμβάνονται οι υπεύθυνοι σε κάθε περίπτωση;
Ν.Σ.: Δεν ξέρω αν γίνεται οργανωμένα με εξωστρέφεια. Εμένα δεν με ενδιαφέρει η λύση του προβλήματος, αλλά το προφίλ της Κω να πληγεί. Γι αυτό εκεί έχω και τον ΣΕΜΜΕΚ για το τι θα βγει προς τα έξω. Να σου θυμίσω τι είχε γίνει με την ιστορία με την Πολωνέζα που βιάστηκε και δολοφονήθηκε από τον Μπαγκλαντεσιανό.
Είχαν κατέβει κάτω τα πολωνικά μέσα ενημερώσης και ανεξέλεγκτα έβγαζαν οτιδήποτε.
Ερ: Μα αυτό λέει η δημοκρατία και η ελευθερία του Τύπου.
Ν.Σ.: Θα το δεχτώ ότι, η δημοσιογραφία είναι ελεύθερη και ο καθένας μπορεί να παρουσιάσει τα πράγματα από τη δική του οπτική. Όταν όμως τους αφήνεις τους ανθρώπους στον αυτόματο, χωρίς κάποια καθοδήγηση, χωρίς κάποια βοήθεια, μπορείς να ελέγξεις αυτός που δίνει τις πληροφορίες, ποιος είναι και τι λέει;
Ερ: Μου φαίνεται λίγο περίεργο αυτό που λες.
Ν.Σ.: Θέλουν βοήθεια οι δημοσιογράφοι. Εμένα η ένστασή μου ποια είναι; Δεν μπορεί να κατεβαίνει ένα τηλεοπτικό συνεργείο ή δημοσιογράφοι στο νησί, χωρίς να συνεργάζονται με τις τοπικές αρχές και φορείς όπως είναι και ο ΣΕΜΕΚ. Γιατί δεν γνωρίζουν πρόσωπα και καταστάσεις.
Ερ: Θα βάλει κάποιος φρένο;
Ν.Σ.: Όχι, θα τους συμβουλεύσει. Θα πιάσει τους δημοσιογράφους και θα τους πει, αυτός που πετάχτηκε εδώ πέρα με τα περίεργα τα σύμβολα και τις απόψεις της περίεργες, δεν εκπροσωπεί κάποιο θεσμό, κάποιο φορέα. Στην εποχή των social media ένα πλάνο, μία δήλωση από κάποιον που δεν είναι εξουσιοδοτημένος και μπορεί να είναι και εγκάθετος, είναι επικίνδυνο γιατί δεν ξέρεις πού θα φτάσει.
Οι δημοσιογράφοι χρειάζονται βοήθεια από τους τοπικούς φορείς και όχι να τους παρατάς και να μεταφέρουν προς τα έξω ό,τι βρουν μπροστά τους.
Ερ: Μην ανοίγουμε αυτή την κουβέντα γιατί μας πάει αλλού. Ο δημοσιογράφος είναι ελεύθερος και από το Σύνταγμα να κάνει τη δουλειά του.
Ν.Σ.: Ναι, αλλά μπορεί να πέσει και σε παγίδα.
Ερ: Αν πέσει σε παγίδα, θα επωμιστεί τις συνέπειες.
Ν.Σ.: Αφού έχουμε εμείς διασυρθεί παγκοσμίως…
Ερ: Ας αφήσουμε τη κουβέντα αυτή. Πες μου, για την αξιοποίηση των περιβόητων πλουτοπαραγωγικών μας πηγών προκειμένου να προσελκύσουμε τον λεγόμενο «ποιοτικό τουρισμό» κι εννοώ τους οικονομικά εύρωστους που θα ενισχύσουν την τοπική αγορά, έχετε συζητήσει;
Ν.Σ.: Και γιατί μόνο τον εύρωστο τουρίστα;
Ερ: Δεν εννοώ μόνο αυτούς, αλλά και αυτούς τους ανθρώπους που δεν θα περιοριστούν στα all inclusive.
Ν.Σ.: Εδώ τώρα είναι η ποιότητα για μένα. Το να διοχετευτεί χρήμα στην αγορά σε όσο το δυνατόν περισσότερες παραγωγικές τάξεις.
Ερ: Το ερώτημα όμως δεν ήταν αυτό. Αυτό το έχουμε ξαναπεί. Είναι το αν υπάρχει από το δήμο διάθεση για αξιοποίηση αυτών των «πηγών».
Ν.Σ.: Κατ’ αρχάς να πούμε ότι το νησί έχει αναπτυχθεί σε βάσεις μαζικού τουρισμού.
Οι υποδομές που υπάρχουν, ιδιωτικές υποδομές, έγιναν με τον τρόπο που έγιναν χωρίς να ρωτήσουν και κανένα. Και υπάρχει αυτήν τη στιγμή μια δεδομένη κατάσταση. Ούτε ο ΚΩΑΝ, ούτε ο δήμος μπορεί να αλλάξει πολλά πράγματα.
Πρέπει όμως από αυτές τις επενδύσεις που έχουν γίνει να ωφεληθεί όσο το δυνατόν περισσότερος κόσμος. Οι ξενοδόχοι είναι σύμμαχοί μας σε αυτό.
Κάποτε που τα ξενοδοχεία ήταν half board και full board προσπαθούσαν με δραστηριότητες να κρατήσουν τους πελάτες μέσα έτσι ώστε να πάρουν όσα πιο πολλά λεφτά μπορούν από τα επισιτιστικά τμήματα, τις ελληνικές βραδιές, τα μπαρ κ.λ.π. Τώρα όμως, ό,τι λεφτά ήταν να πάρει ο ξενοδόχος, τα πήρε. Θέλει να βγάζει τον πελάτη εκτός ξενοδοχείου έτσι ώστε να μην έχει τη φύρα της κατανάλωσης.
Ερ: Νίκο μου, μιλάω για πολιτική στόχευση. Υπάρχει;
Ν.Σ.: Ο μόνος τρόπος που μπορείς να βγάλεις κόσμο έξω από τα all inclusive και να τον κάνεις να μοιράσει χρήματα στην αγορά είναι μέσω των εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πόρων.
Ερ: Υπάρχει αυτή η στόχευση; Εμπεριέχονται στις προτάσεις που γνωρίζω ότι τις έχεις συντάξει;
Ν.Σ.: Εμείς θα καταθέσουμε τις προτάσεις μας στην Επιτροπή Τουρισμού μέσα στον μήνα και από αυτές που θα καταθέσουμε θα προτεραιοποιήσει η Επιτροπή τι μπορεί να γίνει άμεσα, τι μακροπρόθεσμα, τι μεσομακροπρόθεσμα και τι δεν γίνεται για κάποιους λόγους Αυτό που θέλω να κάνω αξιοποιώντας την υφιστάμενη προίκα του νησιού, είναι η ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Για παράδειγμα, δοκιμάσαμε τις δυνατότητες που είχαμε μέσω του Διεθνούς Ιπποκρατείου Ιδρύματος και της Ιπποκρατικής Εβδομάδας στο θέμα της οργάνωσης ενός event που είχε να κάνει με ορκωμοσία γιατρών που ήρθαν από πολλές χώρες του κόσμου στο Ασκληπιείο. Αυτό κάποια στιγμή θα πρέπει να το κεφαλαιοποιήσουμε Υπάρχει το προϊόν, υπάρχει η οργάνωση, υπάρχουν οι επιχειρηματίες, υπάρχει εμπειρία, η τεχνογνωσία, μήπως κάποια στιγμή θα πρέπει η Κως να βγάζει λεφτά κεφαλαιοποιώντας τον Ιπποκράτη; Μήπως θα πρέπει κάποια στιγμή να περάσουμε από την προβολή στο ταμείο; Μέχρι στιγμής προβάλλουμε την Κω σαν Ιπποκρατική, διοργανώνουμε, στηρίζουμε συνέδρια με θέμα την Ιπποκρατική ιδέα, αλλά λεφτά δεν έχω δει να έρχονται.
Ερ: Νίκο μου, πιάσαμε κοντά 1,5 εκατομμύριο τουρίστες. Εσύ πιστεύεις ότι έστω το 1 εκ. ξέρει ότι ήρθε στο νησί του Ιπποκράτη;
Ν.Σ.: Ούτε καν.
Ερ: Άρα, ας μη μιλάμε για την Ιπποκρατική ιδέα, γιατί πολλοί από αυτούς που την λένε, δεν την πιστεύουν.
Ν.Σ.: Μα δεν περιμένουμε να ζήσει το νησί από τον Ιπποκράτη. Θα μπορούσε, μετά από 20 χρόνια. Τώρα, λοιπόν, βάζουμε το πρώτο λιθαράκι για το νέο προφίλ της Κω που θέλουμε να αναπτύξουμε το οποίο δεν χτίζεται από τη μια ημέρα στην άλλη. Αυτό που ξεκινάμε τώρα, εάν έχει συνέχεια και συνέπεια και επαγγελματισμό, σε 20 χρόνια η Κως θα γίνει αγνώριστη. Αλλά πρέπει να ξεκινήσουμε από κάπου. Το πώς θα κεφαλαιοποιήσουμε τον Ιπποκράτη. Δεν περιμένω να φέρω 1,5 εκ. γιατρούς στο νησί. Μπορώ να φέρω 500 την πρώτη χρονιά, 1500 τη δεύτερη, 5000 στην τρίτη και όχι μες την καρδιά της σεζόν που δεν έχω που να τους βάλω, αλλά στην αρχή και στο τέλος.
Ερ: Και τι θα κάνουν εδώ οι γιατροί; Πώς το σκέφτεσαι;
Ν.Σ.: Δεν θα έρθουν για τη θάλασσα και τον ήλιο Θα έρθουν να βιώσουν καταρχάς την εμπειρία της απαγγελίας του Ιπποκρατικού όρκου πάνω στις πέτρες που πάτησε ο Ιπποκράτης στον ιερό χώρο του Ασκληπιείου και μέσα από μια επαγγελματική διοργάνωση και της εκδήλωσης αλλά και όλου του πακέτου από ξεναγήσεις, εκδρομές… Από πακέτα τα οποία θα φτιάξουμε σε συνεργασία με τους επιχειρηματίες μας, γιατί δεν είναι όλοι οι γιατροί εκατομμυριούχοι, υπάρχουν και φοιτητές.
Ερ: Να υποθέσω ότι είναι μια από τις προτάσεις σου αυτή;
Ν.Σ.: Είναι μια από τις προτάσεις μου. Να προωθούμε την Ιπποκρατική Κω στο πλαίσιο διοργάνωσης συγκεκριμένων πακέτων. Εμείς θα αναλαμβάνουμε τη διοργάνωση μέσω ενός γραφείου διαχείρισης συνεδρίων και εκδηλώσεων, convention bureau.
Ερ: Πάμε εκτός ΚΩΑΝ…
Ν.Σ.: Άρα, θα πρέπει να γίνει ένας οργανισμός ανεξάρτητος, ο οποίος θα στελεχωθεί από ανθρώπους της τουριστικής βιομηχανίας, που θα φτιάχνουν το πακέτο, θα το πουλάνε και θα το διοχετεύουν οργανωμένα…
Ερ: Δηλαδή, θα κάνει διαγωνισμό η διεύθυνση για να καταλήξει ποιο γραφείο θα επιλέξει;
Ν.Σ.: Θα γίνει μια ανεξάρτητη εταιρεία, ένα νέο καταστατικό.
Ερ: Ποιος θα την δημιουργήσει;
Ν.Σ.: Εκεί τώρα είναι το θέμα. Εκεί θα γίνει ο διαγωνισμός. Γι' αυτό και λέμε ότι είναι κάτι που δεν θα γίνει άμεσα.
Ερ: Ο ΚΩΑΝ δηλαδή, θα κάνει τον διαγωνισμό για την επιλογή του γραφείου;
Ν.Σ.: Μόνο έτσι μπορούμε να λειτουργήσουμε. Θα γίνει μια προγραμματική σύμβαση με μια εταιρεία διαχείρισης συνεδρίων, η οποία θα βάλει στο καταστατικό της και τους ξενοδόχους που έχουν συνεδριακά κέντρα. Αυτό θα χρηματοδοτείται. Θα βάζει ο δήμος κάποια λεφτά, αλλά πρέπει και οι επιχειρηματίες να βάζουν.
Ερ: Εκτιμώ ότι, όλα αυτά που λέμε και αφορούν στις διαδικασίες, δεν ενδιαφέρουν κανένα. Το αποτέλεσμα μετράει. Δεν είμαι αισιόδοξη. Εσύ είσαι;
Ν.Σ.: Εγώ, βλέποντας τι έγινε φέτος με την Ιπποκρατική εβδομάδα και το ενδιαφέρον που υπάρχει - και από τον προηγούμενο εργασιακό μου χώρο – από γιατρούς να έρθουν στην Κω να δώσουν τον όρκο, αλλά να πλαισιωθεί οργανωμένα όλο αυτό, πιστεύω ότι έχει ψωμί. Δεν θα ζήσουμε από τον Ιπποκράτη, αλλά θα μπορέσουμε να επιμηκύνουμε την τουριστική περίοδο και να φέρουμε κόσμο που δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στο νησί.
Ερ: Προς το παρόν το θέμα του Ιπποκράτη και του ΔΙΙΚ, δυστυχώς είναι σε ελιτίστικο επίπεδο. Όμως, μακάρι να γίνει αυτό που σκέφτεσαι.
Ν.Σ.: Ο μόνος τρόπος για να γίνει είναι να πωλούνται πακέτα έτοιμα.
Ερ: Επανέρχομαι στις πλουτοπαραγωγικές μας πηγές, οι οποίες, παρά τις τόσες μελέτες που έχουν γίνει για την αξιοποίησή τους, αξιοποίηση που θα φέρει χρήμα όμως, λες, παραμένουν ως έχουν.
Ν.Σ.: Τα λεφτά δεν τα φέρνουν οι μελέτες. Οι μελέτες τρώνε τα λεφτά. Τα project φέρνουν. Δεν χρειαζόμαστε μελέτη να μας καταδείξει πως η Κως είναι το νησί του Ιπποκράτη.
Ερ: Ανάθεση κατ’ ευθείαν σε γραφείο λες.
Ν.Σ.: Αυτοί θα αναλάβουν και το promotion. Το πακέτο που θα φτιάξουν, θα το προωθούν προς το έξω. Να πηγαίνει στα ιατρικά πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Ελλάδας, να συμμετέχει σε εξειδικευμένες εκθέσεις, να κάνει events μέσα σε πανεπιστήμια… Το convention bureau θα έχει μια ομάδα από στελέχη που θα πηγαίνουν στα πανεπιστήμια, θα κάνουν παρουσιάσεις, θα στήνουν μια προτομή του Ιπποκράτη, θα κάνουν κάποιες επαφές. Εάν δεν πέσουν υπογραφές στα συμβόλαια με χρήμα, δουλειά δεν γίνεται, Με εθιμοτυπικές επισκέψεις, με φωτογραφίσεις και με δελτία τύπου, δεν βγάζουμε ψωμί. Το ψωμί για να βγει χρειάζεται business.
Ερ: Έχω τόσες ερωτήσεις… Μου λες τα όνειρά σου, τον πόθος σου, τη σκέψη σου… Μακάρι τα μισά από αυτά να υλοποιηθούν.
Ν.Σ.: Λέω και τις συζητήσεις που έχω κάνει και με τους επιχειρηματίες που με πιάνουν όλο αυτό το καιρό και μου λένε «δεν θα μπορούσαμε να βγάλουμε φράγκα; Κοίτα τι ωραία εκδήλωση στο Ασκληπιείο; Αυτό γιατί να το δώσουμε δωρεάν;». Δωρεάν το δώσαμε. 80.000 ευρώ κόστισε στον δήμο η Ιπποκρατική εβδομάδα ενώ θα έπρεπε να πληρωνόμαστε για να το κάνουμε αυτό.
Ερ: Ανοίγεις ένα τεράστιο θέμα, αλλά εκτιμώ πως δεν είναι business τα πάντα. Η Κως οφείλει να παράξει πολιτισμό και αν θέλεις, να πουλάει πολιτισμό.
Ν.Σ.: Σε λάθος άνθρωπο μιλάς. Εγώ είμαι εδώ για να βγάλει λεφτά το νησί.
Ερ: Καλό… Πόσο φιλικό είναι το νησί στους κατοίκους του και στους επισκέπτες του; Πολλά τα παράπονα…
Ν.Σ.: Καταρχάς, δεν μπορεί καμία Διεύθυνση τουριστικής ανάπτυξης, κανένας φορέας να υποκαταστήσει ούτε τις αρχές, ούτε τις υπηρεσίες, ούτε τις πολιτικές. Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να εισηγηθεί. Παρότι δεν είναι στις αρμοδιότητες μας θεσμικά να εισηγούμαστε προτάσεις, αλλά να υλοποιούμε τις αποφάσεις της Επιτροπής Τουρισμού μέσω προγραμματικών συμβάσεων, εγώ όμως, επειδή το ξέρεις το μικρόβιό μου ότι δεν μπορώ να περιοριστώ μέσα σε τέτοιους τυπικούς ρόλους, θεωρώ ότι για να μπορέσουμε να σχεδιάσουμε προωθητικές ενέργειες, αυτό που λες, πρώτα θα φτιάξουμε το προϊόν μας και μετά το πουλήσουμε. Πώς θα φέρεις γκρουπάκια ηλικιωμένων για να επιμηκύνεις την τουριστική περίοδο όταν δεν έχεις πεζοδρόμια να περπατήσουν; Θα τον φέρεις εδώ να τον σακατέψεις; Σε αυτό θέλω να επικεντρωθώ, στο πώς θα μπορέσω να προωθήσω το νησί αν δεν το φτιάξω πρώτα; Και παρότι δεν είναι δουλειά του ΚΩΑΝ να φτιάξει το νησί, γι' αυτό σου λέω ότι, θα διευρύνουμε τη συνεργασία μας με την επιτροπή τουρισμού. Το σκεπτικό και το δικό μου και του δημάρχου είναι, να λειτουργεί στενά αυτή η ομάδα έτσι ώστε αυτό που θέλουμε να προωθήσουμε να έχει πρώτα φιλτραριστεί και να έχει φτιαχτεί σωστά.
Οι επιχειρηματίες έχουν πολύ σοβαρές προτάσεις. Ειδικά οι μεγαλοξενοδόχοι είναι συνεργάτες μας. Να σου πω και κάτι άλλο. Οι ίδιοι οι ξενοδόχοι προσπαθούν τόσο καιρό να υιοθετήσουν αρχαιολογικούς χώρους και να τους καθαρίζουν με δικό τους προσωπικό, με δικά τους έξοδα. Και προσπαθούμε να βρούμε τρόπο να γίνει το αυτονόητο.
Ερ: Υιοθεσία χωρίς κέρδος; Περίεργο ακούγεται…
Ν.Σ.: Χωρίς κέρδος. Μόνο προσφορά.
Ερ: Εάν οι μεγαλοξενοδόχοι ενδιαφέρονταν για τον τόπο, δεν θα υπήρχε πεζοδρόμιο και δρόμος άφτιαχτος, θα υπήρχε καθαριότητα… Μη λέμε τώρα ό,τι θέλουμε. Αλλά τώρα, για ποιο λόγο τα λέω σε εσένα…
Ν.Σ.: Για να πεις τον πόνο σου…
Ερ: Ως μέλος της ΚΩΑΝ, δεν δίνεις λόγο μόνο στον δήμαρχο Κω, αλλά και στης Αστυπάλαιας και της Νισύρου. Εκείνοι τι λένε;
Ν.Σ.: Στο θέμα του τουρισμού, για κάποιο περίεργο λόγο, δεν έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρουν. Έχουν το δικό τους σύστημα. Ίσως να είναι και καλό να μην μπλέξουν μαζί μας. Αλλά εμείς έχουμε κάποιες προτάσεις, Για παράδειγμα στο film office που καταθέτω μια πρόταση να στηθεί μια εταιρεία η οποία θα ασχοληθεί με την προσέλκυση κινηματογραφικών, τηλεοπτικών, μουσικών παραγωγών στο νησί - γιατί δεν είναι τουρίστες αυτοί που έρχονται για να κάνουν μια ταινία, θα μείνει χρήμα. Όταν κάναμε τις ταινίες δεν φαντάζεσαι τι επαγγέλματα δουλέψανε. Από φυτώρια που κουβαλούσαν φυτά μέχρι και γυψοσανιδάδες, μαραγκοί… γιατί είναι μια βιομηχανία ο κινηματογράφος - έχω βάλει μέσα και τη Νίσυρο και την Αστυπάλαια γιατί θέλουμε να φτιάξουμε ένα film office Αιγαίου.
Ερ: Φτιάξτε πρώτα το πρόγραμμα για την Κω, καταλήξτε πώς πρέπει να γίνει και μετά πάτε σε αυτά τα μεγαλεπίβολα σχέδια. Τι να συζητήσουμε τώρα… Υπάρχουν τόσες υποβαθμισμένες περιοχές και στην πόλη και στα χωριά που δεν αρμόζουν σε έναν τρίτο, τέταρτο, έστω πέμπτο προορισμό.
Ν.Σ.: Ήμασταν 3ος και τα καταφέραμε να γίνουμε 4ος…
Ερ: Τι σημαίνει 4ος προορισμός; 1,5 εκατομμύριο τουρίστες; Πώς μπορούμε να τους αντέξουμε;
Ν.Σ.: Το λάθος μας είναι ότι επικεντρωνόμαστε μόνο στη ζήτηση και όχι στην προσφορά. Κάποια στιγμή θα πρέπει να σκεφτούμε από όλο αυτό το 1,5 εκ., από όλο αυτό το χρήμα που ήρθε, τι έμεινε στο νησί;
Ερ: Ξέρεις πάρα πολύ καλά ότι, τα χρήματα δεν μένουν στο νησί, τα περισσότερα τουλάχιστον.
Ν.Σ.: Και όχι μόνο επιχειρηματικά αλλά ακόμα και οι εργαζόμενοι. Τι ποσοστό από τους εργαζόμενους στην τουριστική βιομηχανία είναι όχι Κώοι, Έλληνες; Κάποια στιγμή θα πρέπει να τα ζυγίσουμε. Στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης, της αειφορίας, της φέρουσας ικανότητας, μόνο τα ρεύματα, τα νερά και τα απόβλητα ζυγίζουμε; Δεν θα μπορούμε να ζυγίσουμε και το όφελος της κοινωνίας από όλη αυτή τη φασαρία ποιο είναι; Πριν από 20 χρόνια με το μισό τουρισμό βγάζαμε διπλάσια λεφτά.
Ερ: Τον καλύτερο επίλογο της κουβέντας έκανες.
Ν.Σ.: Τι; Θα με κόψεις πάνω στο καλό;
Ερ: Ήδη είναι τεράστια η συνέντευξη και δεν τελείωσα με τις ερωτήσεις…
Ν.Σ.: Να την κάνουμε σε επεισόδια; Θέλω να πω κάτι ακόμα, ένα παράδειγμα. Έχουμε μια αγορά ακριβώς απέναντί μας, σε ελάχιστα ναυτικά μίλια. Σε μισή ώρα έχεις μια αγορά πολύ ευκατάστατων ανθρώπων οι οποίοι μας βλέπουν ως Ευρώπη. Αυτοί οι άνθρωποι λοιπόν, το χειμώνα που κλείνουν τις επιχειρήσεις τους θέλουν να κάνουν ένα weekend break. Είμαστε ό,τι πιο κοντινό υπάρχει στην Ανατολή. Η Κως είναι ένας ευρωπαϊκός τουριστικός προορισμός. Στο χριστουγεννιάτικο παζάρι δεν φαντάζεσαι πόσοι Τούρκοι ήρθαν. Είναι κρίμα να μην αξιοποιούμε αυτή την αγορά. Μία από τις προτάσεις μου, παρότι είναι εκτός ΚΩΑΝ, ότι είναι κρίμα να μην ασχοληθούν οι επαγγελματικοί φορείς, αλλά και η δημοτική αρχή και οι υπηρεσίες, με την δημιουργία ενός προγράμματος που θα ξεκινήσει με πακέτα συγκεκριμένα. Για παράδειγμα, ποιοι είναι οι αγαπημένοι καλλιτέχνες των Τούρκων; Μπορούμε να διοργανώσουμε ένα event μία Κυριακή; Να γίνει μία συναυλία είτε σε συνεδριακό κέντρο, είτε δεν ξέρω πού, και να το πουλήσουμε αυτό το πακέτο; Υπάρχουν πολλά μαγαζιά που μπορούν να ανοίξουν ένα Σαββατοκύριακο. Ξεκινάμε λοιπόν δειλά – δειλά, και όπως σου είπα, σε 20 χρόνια μπορεί να είμαστε σε 11μηνη δουλειά.
Ερ: Τα πάντα όμως, δεν είναι τουρισμός, δεν είναι μόνο χρήμα. Ο τουρισμός δίνει ζωή, αλλά μέχρι ένα σημείο. Με το 1,5 εκ. επισκεπτών, διαλύεται το νησί. Τους θέλουμε να έρχονται, αλλά κάτω από ποιες συνθήκες και βέβαια, πόσους μπορούμε να αντέξουμε.
Ν.Σ.: Η Φράπορτ δεν ήρθε για 1,5 εκατομμύριο στην Κω. Έχει άλλα σχέδια. Εγώ λοιπόν θα πω ότι, η Κως μπορεί να υποδεχθεί όχι 1,5 και 2, αλλά και 3 εκ. αλλά πότε; Σε 11μηνη βάση. Να τους απλώσουμε κατά τη διάρκεια του έτους με εναλλακτικές μορφές τουρισμού αντί να καίγεται το νησί, να πέφτουν τα ρεύματα, να μην έχουμε νερό Ιούλιο - Αύγουστο. Αυτό είναι το σχέδιό μας και όχι μόνο το δικό μου. Όλων των τρελών που ασχολούμαστε με το τουρισμό. Γεννηθήκαμε σε τουριστικό νησί, μεγαλώσαμε με τουριστική νοοτροπία, πρέπει να συνεχίσουμε να ζούμε με τον τουρισμό, αλλά να αλλάξουμε τον τρόπο. Ο τουρισμός είναι το ψωμί μας, αλλά πρέπει να αλλάξει το σέρβις του ψωμιού. Να μην πέφτουμε σε χειμερία νάρκη. Χειμερινό τουρισμού δεν μπορούμε να έχουμε στην Κω. Μπορούμε όμως να έχουμε ανοιξιάτικο και φθινοπωρινό.
ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
