Ο «υπερτουρισμός» πυροδοτεί νέες ταξιδιωτικές τάσεις στην Ευρώπη

Ο υπερτουρισμός στην Ευρώπη έγινε ένα καθοριστικό ζήτημα για τα ταξίδια σε όλο τον κόσμο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2024. Με προβλέψεις για ρεκόρ στον αριθμό των τουριστών το 2025, πολλοί εμβληματικοί προορισμοί εφαρμόζουν μέτρα για την καταπολέμηση του υπερπληθυσμού, ενώ σε όλη την Ευρώπη προγραμματίζονται διαμαρτυρίες.

Οι ταξιδιώτες επανεξετάζουν τις συνήθειες και τους προορισμούς τους, ώστε να μην καταστραφούν οι διακοπές τους, σημειώνει το Forbes.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει το πρόβλημα του υπερτουρισμού από το 1843, όταν ο Βίκτωρ Ουγκώ παραπονέθηκε ότι «σύντομα η Μπιαρίτς θα βάλει ράμπες στις αμμοθίνες της, σκάλες στα γκρεμά της, περίπτερα στα βράχια της, παγκάκια στις σπηλιές της. Τότε η Μπιαρίτς δεν θα είναι πια η Μπιαρίτς, θα είναι κάτι αποχρωματισμένο, όπως η Ντιέπ και η Οστάνδη».

Θα φέρει το 2025 μια «τέλεια καταιγίδα» υπερτουρισμού στην Ευρώπη;

Το 2024 σηματοδότησε μια κρίσιμη χρονιά για τον παγκόσμιο τουρισμό, με τις διεθνείς αφίξεις να φτάνουν το 96% των προ πανδημικών επιπέδων και τις ιστορίες υπερτουρισμού να κυριαρχούν στα πρωτοσέλιδα σε όλη την Ευρώπη. Ήταν η χρονιά που κάτοικοι και δήμοι της Ευρώπης είπαν «όχι» στην απεριόριστη πρόσβαση στους αγαπημένους τους προορισμούς διακοπών. Η Βενετία εισήγαγε τουριστικό φόρο, πόλεις όπως το Άμστερνταμ και η Φλωρεντία εφάρμοσαν περιορισμούς στις βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις, ενώ η Ακρόπολη περιόρισε τον αριθμό των επισκεπτών σε 20.000 την ημέρα.

Η τουριστική βιομηχανία ανταποκρίθηκε στον υπερτουρισμό θέτοντας τη βιωσιμότητα στο επίκεντρο των ταξιδιωτικών εμπειριών, και οι «παρακάμψεις προορισμών» έχουν γίνει συνηθισμένες στην ταξιδιωτική ορολογία — «θέλετε να αποφύγετε τα πλήθη στο Παρίσι; Πηγαίνετε στην Αμβέρσα ή τη Μπριζ!»

Υπάρχουν όμως λόγοι να πιστεύουμε ότι η Ευρώπη οδεύει προς μια άλλη τέλεια

καλοκαιρινή καταιγίδα υπερτουρισμού;

• Οι αναλυτές πιστεύουν ότι τα διεθνή ταξίδια θα σημειώσουν την μεγαλύτερη αύξηση μέχρι σήμερα. Η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA) προέβλεψε ότι στο τέλος του 2024, οι αεροπορικές εταιρείες θα μεταφέρουν περισσότερα από 5 δισεκατομμύρια άτομα, το μεγαλύτερο αριθμό που έχει καταγραφεί ποτέ. Αν και δεν είναι σαφές πώς οι δασμοί του Τραμπ θα επηρεάσουν τις μακροπρόθεσμες καταναλωτικές δαπάνες για ταξίδια, αυτό αποτελεί αύξηση 6,7% σε σύγκριση με το 2024.
• Η εφημερίδα New York Times αναφέρει ότι ακτιβιστικές ομάδες σχεδιάζουν να πραγματοποιήσουν διαμαρτυρίες σε όλη την Ευρώπη στις 15 Ιουνίου. Οι ηγέτες του Δικτύου της Νότιας Ευρώπης κατά της Τουριστικοποίησης δεν έχουν ακόμη αποφασίσει τη μορφή των διαδηλώσεων.

Η πραγματικότητα σε Γαλλία και Ισπανία

Η Γαλλία είναι η χώρα με τις περισσότερες επισκέψεις στον κόσμο — 72,4 εκατομμύρια τουρίστες το 2023, 1,6 εκατομμύρια περισσότεροι από την επόμενη πιο δημοφιλή χώρα, την Ισπανία — και συγκεκριμένα αξιοθέατα μπορούν να υπερπληρωθούν γρήγορα. Η γαλλική κυβέρνηση προσπαθεί από το 2023 να ανακατευθύνει το 80% των τουριστών που επισκέπτονται μόνο το 20% των αξιοθέατων της, όπως το Μον Σεν Μισέλ και τα εντυπωσιακά βράχια της Ετρέτα στη Νορμανδία, μερικές φορές δημοσιεύοντας φωτογραφίες από τις μεγάλες ουρές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να αποθαρρύνει την άφιξη περισσότερων επισκεπτών.

Ωστόσο, σύμφωνα με το Statista, η Γαλλία έχει χαμηλότερη τουριστική πυκνότητα από τη γειτονική Ισπανία, όπου τα νησιά Μαγιόρκα, Μενόρκα, Ίμπιζα και οι Κανάριες Νήσοι είναι από τους πιο επισκέψιμους προορισμούς της Ευρώπης, σε σχέση με τον πληθυσμό τους. Και ήταν οι Ισπανοί ντόπιοι που διαμαρτυρήθηκαν περισσότερο το 2024, είτε πυροβολώντας με νεροπίστολα τους τουρίστες στη Βαρκελώνη, είτε περπατώντας επανειλημμένα μπρος-πίσω στις διαβάσεις πεζών στο βορρά για να σταματήσουν την κυκλοφορία προς την παραλία, είτε πραγματοποιώντας απεργία πείνας στην Τενερίφη. Οι ντόπιοι που ζουν στη διαδρομή του λεωφορείου 116 στη Βαρκελώνη κατάφεραν να υποβάλουν αίτηση στο τοπικό συμβούλιο για να ζητήσουν από το Google και το Apple Maps να καταργήσουν τη διαδρομή του λεωφορείου από το διαδίκτυο, προκειμένου να σταματήσει ο υπερτουρισμός.

Και τι πρέπει να κάνει κάποιος;

Η πλατφόρμα marketing Heepsy μελέτησε τους πιο πολυσύχναστους προορισμούς της Ευρώπης στο Instagram για το 2025, προκειμένου να βοηθήσει τους ταξιδιώτες να αποφασίσουν πού να πάνε. Λαμβάνει υπόψη την πυκνότητα των τουριστών (τουρίστες ανά km²) και τον αριθμό των hashtag στο Instagram για να αντικατοπτρίσει τη φυσική συμφόρηση και τη δημοτικότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης — μια ενδιαφέρουσα ιδέα, παρόμοια με την ιδέα του Γαλλικού Οργανισμού Τουρισμού να στέλνει μηνύματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όταν ένας τόπος γίνεται πολύ πολυσύχναστος.

Η Γενεύη, το Παρίσι και η Ρώμη ήταν οι τρεις πρώτες πόλεις. Η Γενεύη έχει 8 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως σε μια μικρή έκταση, οπότε η αναλογία τουριστών προς έκταση είναι σημαντικά υψηλή, ιδιαίτερα γύρω από το εντυπωσιακό σιντριβάνι Jet d’Eau. Το Παρίσι έχει πολύ μεγαλύτερη αστική περιοχή, αλλά κατατάσσεται υψηλά λόγω των 50 εκατομμυρίων επισκεπτών που δέχεται ετησίως. Και η Ρώμη προηγείται όλων των πόλεων με 31 εκατομμύρια hashtag στο Instagram. Αν και η ιταλική πόλη έχει το μεγαλύτερο αστικό ιστό μεταξύ των 10 πρώτων πόλεων, κάτι που συνήθως μειώνει τον υπερπληθυσμό, η δημοφιλία της στα κοινωνικά μέσα και οι 35 εκατομμύρια επισκέπτες που δέχεται ετησίως δημιουργούν σημαντική συμφόρηση. Η Ρώμη παράγει πάνω από έξι φορές περισσότερα hashtag στο Instagram από τη Γενεύη.

Ελαφρά μετατόπιση των ταξιδιωτικών προορισμών, αλλά θα αποφευχθεί ο υπερτουρισμός στην Ευρώπη;

Ευτυχώς, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ταξιδιώτες απομακρύνονται ελαφρώς από τους διαχρονικούς ευρωπαϊκούς προορισμούς. Η έρευνα της ETC, Monitoring Sentiment for Intra-European Travel, δείχνει μια ελαφρά πτώση της δημοτικότητας των παραδοσιακών μεσογειακών προορισμών (-8%), ενώ το ενδιαφέρον για την Ανατολική Ευρώπη αυξάνεται κατά 3% σε ετήσια βάση.

Το τέλος του 2024 σηματοδότησε την κυκλοφορία πολλών λιστών με τους κορυφαίους ταξιδιωτικούς προορισμούς, και πολλές από αυτές επιβεβαίωσαν ότι οι ταξιδιώτες στρέφονται όλο και περισσότερο προς την Ανατολική Ευρώπη, όπου, για παράδειγμα, η Αλβανία έχει αυξηθεί σε δημοτικότητα. Εκτός από τον υπερτουρισμό, αυτή η τάση σχετίζεται πιθανώς με την ανάγκη των καταναλωτών να αξιοποιήσουν καλύτερα τα χρήματά τους στις διακοπές τους σε μια περίοδο πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας — μια κατάσταση που είναι επωφελής και για τις δύο πλευρές.

Αν θέλετε να αποφύγετε τα πλήθη, το CNTraveler παραθέτει επτά ευρωπαϊκούς προορισμούς που δεν περιλαμβάνονται στις συνηθισμένες λίστες με τα μέρη που πρέπει να επισκεφθείτε. Το ειρωνικό είναι ότι μόλις εμφανίζονται σε μια λίστα με λιγότερο πολυσύχναστα μέρη, συνήθως είναι το αντίθετο: Σλοβενία, Κροατία, Τσεχία, Τουρκία, Αυστρία, Ουγγαρία και Μαυροβούνιο.

Ωστόσο, τα στοιχεία φαίνονται συγκλονιστικά: σε σύγκριση με τα στοιχεία του 2024, οι κρατήσεις για το Μαυροβούνιο έχουν αυξηθεί κατά 24%, σύμφωνα με έναν ταξιδιωτικό πράκτορα, για τον Ιούλιο, τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 2025. Η Βουδαπέστη έχει αύξηση 143%, η Αυστρία 243%, η Τουρκία 272%, η Τσεχική Δημοκρατία 309%, η Κροατία 356% και η Σλοβενία ένα εντυπωσιακό 473% σε σχέση με τα στοιχεία κρατήσεων για το καλοκαίρι του 2024.

Έλεγχος του υπερτουρισμού στην Ευρώπη — Ίσως η λύση είναι η δυναμική τιμολόγηση;

Οι ποσοστώσεις είναι μια όλο και πιο συνηθισμένη τακτική για τους διαχειριστές τουριστικών αξιοθέατων, όπως ο περιορισμός των ημερήσιων επισκεπτών στους βραχώδεις ασβεστολιθικούς βράχους του Sugiton Calanque στη Μασσαλία σε μόλις 400 άτομα. Το Λούβρο, το μουσείο με τις περισσότερες επισκέψεις στον κόσμο, που υποδέχεται εννέα εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, σχεδιάζει να περιορίσει τον αριθμό των επισκεπτών και να ενθαρρύνει τους επισκέπτες να δουν ένα ευρύτερο φάσμα έργων τέχνης και όχι μόνο τη Μόνα Λίζα. Το νησί Bréhat στη Βρετάνη, στη βόρεια Γαλλία, επανέφερε μια πρωινή ποσόστωση στα σκάφη για τον έλεγχο του υπερτουρισμού.

Η τιμολόγηση είναι μια άλλη λύση. Η Βενετία καταπολεμά τον υπερτουρισμό επεκτείνοντας το εισιτήριο εισόδου, που εισήχθη το 2024, σε περισσότερες ημέρες του έτους το 2025. Και οι φόροι ξενοδοχείων υπάρχουν εδώ και πάνω από μια δεκαετία σε πολλές μεγάλες πόλεις.

Η Statista υποστηρίζει ότι αυτοί οι φόροι εισόδου και ξενοδοχείων είναι πολύ ευρείς για να είναι αποτελεσματικοί. Μια καλύτερη προσέγγιση θα ήταν η χρήση δυναμικής τιμολόγησης για την προσαρμογή της προσφοράς στη ζήτηση. Αντί για την ίδια τιμή όλο το χρόνο, γιατί να μην χρεώνουμε περισσότερο στις περιόδους αιχμής, ενθαρρύνοντας τους ανθρώπους να ταξιδεύουν εκτός σεζόν ή όταν υπάρχει λιγότερος κόσμος; Τα ξενοδοχεία θα μπορούσαν να επωφεληθούν από μια σταθερότερη ροή εσόδων όλο το χρόνο. Η Statista υποστηρίζει επίσης ότι οι φόροι ξενοδοχείων θα μπορούσαν να διαμορφωθούν ως ποσοστό της τιμής του δωματίου, προσθέτοντας έναν δείκτη εποχικότητας, πράγμα που σημαίνει ότι οι άνθρωποι που αγοράζουν τα πιο ακριβά δωμάτια θα πληρώνουν περισσότερα, ιδίως αν ταξιδεύουν το καλοκαίρι.

Μια παγκόσμια δημοσκόπηση της Site Minder δείχνει ότι οι καταναλωτές συμφωνούν με αυτή τη δυναμική τιμολόγηση κατά τις περιόδους αιχμής. Το 65% των ερωτηθέντων συμφώνησε με αυτή την άποψη, σε σύγκριση με μόλις 13% που διαφώνησαν.

Πηγή: money-tourism.gr