ΑΡΩΓΗ

 

Όλα τα παιδιά έχουν εκπαιδευτικές ανάγκες, και χρειάζονται εκπαίδευση. Κάθε παιδί είναι μια ξεχωριστή προσωπικότητα με τις δικές του ικανότητες,

ανάγκες, ιδιαιτερότητες, ενδιαφέροντα. Πρέπει να ασκηθεί σωστά στην ηλικία του νηπιαγωγείου, για να ωριμάσει ψυχοσωματικά και για να μπορέσει αργότερα να κατακτήσει το μηχανισμό της γραφής και της ανάγνωσης. Οι γονείς είναι τα πιο σημαντικά πρόσωπα στη ζωή των παιδιών τους, δηλ. “οι σημαντικοί άλλοι” και οι πρώτοι τους δάσκαλοι. Η ηλικία του νηπιαγωγείου είναι η πιο κρίσιμη στη ζωή του ανθρώπου. Από το τι θα μπει στο μυαλό και την καρδιά του παιδιού απ’ το περιβάλλον, εξαρτάται σε αποφασιστικό βαθμό, τι άνθρωπος θα γίνει το σημερινό παιδάκι. Η ανάπτυξη ενός παιδιού δεν είναι απλώς μία σωματική διεργασία. Τα παιδιά αναπτύσσονται και μαθαίνουν σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, ξεκινώντας από τη στιγμή της γέννησης. Μπορούμε να παρακολουθήσουμε το ρυθμό ανάπτυξης ενός παιδιού μέσω του τρόπου που αυτό παίζει, μαθαίνει, μιλάει και συμπεριφέρεται. Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να μην αμελούν πρώτα από όλα να κάνουν συστηματικά ακουολογικό και οφθαλμολογικό προληπτικό έλεγχο, ώστε να εξασφαλίζεται ότι το παιδί ακούει και βλέπει καλά. Για κάθε ηλικία υπάρχουν αναπτυξιακά ορόσημα: Ορόσημα Αδρής Κινητικότητας και Αυτοεξυπηρέτησης, Ορόσημα Δεξιοτήτων Λεπτής Κινητικότητας, Ορόσημα Λόγου και Ομιλίας, Γνωστικά Ορόσημα, Κοινωνικά και Συναισθηματικά Ορόσημα. Δεν είναι σκοπός αυτού του άρθρου να αναφερθούμε στα αναπτυξιακά ορόσημα. Θα ήταν όμως εξαιρετικά χρήσιμο για τους γονείς να ενημερωθούν και να μπορούν έτσι να παρακολουθούν την ανάπτυξη του παιδιού τους. Κάθε χρόνο το Σεπτέμβριο μια νέα σχολική χρονιά ξεκινάει και τα παιδιά του νηπιαγωγείου γίνονται μαθητές της Α’ τάξης του δημοτικού σχολείου. Η ένταξη του παιδιού στη σχολική κοινότητα αποτελεί μεγάλη αλλαγή στη ζωή του και πέρα από τα συναισθήματα χαράς, προκαλεί άγχος και αγωνία ιδιαίτερα στους γονείς. Οι γονείς αναρωτιούνται αν το παιδί τους έχει τα στοιχεία και τις προϋποθέσεις που το καθιστούν έτοιμο να δεχθεί τις γνωστικές και κοινωνικές απαιτήσεις του καινούργιου του περιβάλλοντος αφού πρέπει να μάθει να γράφει, να διαβάζει, να μετράει, να αποκτά σχολικές γνώσεις σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα και να προσαρμοστεί σε ένα καινούργιο περιβάλλον με καινούργιους κανόνες και άγνωστα άτομα. Οι γονείς, λοιπόν, μπορούν να συμβάλουν σε  μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη της σχολικής ετοιμότητας του παιδιού τους. Το κύριο μέλημά τους όμως, δεν πρέπει να είναι η πρόωρη προετοιμασία και αποσπασματική εξάσκηση του παιδιού στη γραφή, στην ανάγνωση και στην αρίθμηση, αλλά  να αναπτύξει το παιδί βασικές επικοινωνιακές και κοινωνικές δεξιότητες οι οποίες τον καθιστούν δυνατό να ανταποκρίνεται με επιτυχία σε καινούργιες, άγνωστες καταστάσεις και να καλλιεργήσουν τις προϋποθέσεις οι οποίες είναι απαραίτητες για την σχολική του επιτυχία. Σήμερα υπάρχει η δυνατότητα να «μετρήσουμε» με επιστημονικό τρόπο τις απαραίτητες δεξιότητες που πρέπει να αναπτύξει ένα νήπιο ώστε να αποκτήσει τη σχολική ετοιμότητα, που είναι απαραίτητη για να κατακτήσει τον μηχανισμό γραφής και ανάγνωσης στο δημοτικό σχολείο. Η σχολική ετοιμότητα αναφέρεται σε δεξιότητες του παιδιού οι οποίες το καθιστούν ικανό να επωφεληθεί από την προσφορά μάθησης του σχολείου και να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις του, σε μαθησιακό και κοινωνικό επίπεδο. Είναι δηλαδή οι προϋποθέσεις για τη σχολική επιτυχία ενός παιδιού. Υπάρχει η δυνατότητα από την ηλικία των τεσσάρων ετών να γνωρίζουμε τη

Νοητική Ικανότητα, τη Μαθησιακή Επάρκεια, τη Μαθηματική Επάρκεια, τη Γλωσσική Επάρκεια, την ανάπτυξη της Μνήμης και της Φωνολογικής Επίγνωσης και άλλων κρίσιμων δεικτών που μας επιτρέχει με απόλυτη σιγουριά να προσδιορίσουμε αν ένα παιδί είναι έτοιμο να πάει στο δημοτικό σχολείο και να εκτεθεί σε δραστηριότητες ακαδημαϊκής μάθησης. Στις περισσότερες αναπτυγμένες χώρες γίνεται έλεγχος ρουτίνας της σχολικής ετοιμότητας για όλα τα παιδιά που τελειώνουν το νηπιαγωγείο. Δηλαδή μπορεί να γίνει έγκαιρη διάγνωση στο νηπιαγωγείο. Όταν διαπιστώνονται ελλείψεις στις προϋποθέσεις για σχολική επιτυχία σε ένα παιδί, εντάσσεται σε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα για την αναπλήρωση των ελλείψεών του και την ανάπτυξη δεξιοτήτων, ώστε να αποφευχθεί όσο είναι δυνατό  η σχολική επιτυχία. Υπάρχει επίσης στη χώρα μας η δυνατότητα της επαναφοίτησης για μια ακόμα χρονιά στο νηπιαγωγείο, που σε συνδυασμό με συστηματική και κατάλληλη υποστήριξη του νηπίου στους τομείς που δυσκολεύεται, το καθιστούν ικανό να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ακαδημαϊκής μάθησης και να μη βιώσει έτσι από τα πρώτα του βήματα, στο σχολείο τη σχολική αποτυχία. Η Ελλάδα δυστυχώς είναι από τις λίγες χώρες που το μοναδικό κριτήριο για την εισαγωγή των παιδιών στην Α’ δημοτικού αποτελεί η χρονολογική ηλικία και όχι το αναπτυξιακό τους επίπεδο και η σχολική τους ετοιμότητα. Συνεπώς κάθε χρόνο, φοιτούν στην Α’ τάξη του δημοτικού παιδιά, που δεν πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για επιτυχή παρακολούθηση, με αποτέλεσμα να βιώνουν τη σχολική αποτυχία. Για ένα παιδί με κάθε είδους μαθησιακές δυσκολίες…. για όλα τα παιδιά…. Δεν είναι καθόλου δίκαιο να το θεωρούμε υπεύθυνο και ένοχο για τις δυσκολίες του. Η προτροπή «προσπάθησε περισσότερο» δεν έχει κανένα νόημα όταν απευθύνεται σε άτομο με μαθησιακές δυσκολίες, αν δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο και εφικτό για το οποίο πρέπει να προσπαθήσει. Όχι μόνο δεν προσφέρει καμιά ευκαιρία ή κίνητρο για βελτίωση, αλλά είναι άδικη και αποθαρρυντική. Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, δεν είναι αντίπαλοι μας, δεν υστερούν σε ικανότητες, σε σχέση με τα άλλα παιδιά, απλώς: ΜΑΘΑΙΝΟΥΝ (καταγράφουν, επεξεργάζονται, κατανοούν, οργανώνουν, απομνημονεύουν) ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΤΡΟΠΟ & ΡΥΘΜΟ.

 

Ζωίδης Βησσαρίων

Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής - Επιστημονικός Υπεύθυνος του

Κέντρου Εξειδικευμένης Μαθησιακής Υποστήριξης, Συμβουλευτικής και

Επαγγελματικού Προσανατολισμού «Αρωγή»