Ένα θέμα που ανέπτυξε ο «Γεωδίφης» (Νίκος Ιερομνήμων) στο https://geogeodifihs.blogspot.com

ΦΩΤΟ: Γεωδίφης και Γεωδίφης 1

Λεζάντα: Η δεξαμενή νερού της Casa Romana, οθωμανικής, ιπποτικής ή ακόμη παλαιότερης περιόδου της Κω

Μία από τις αγαπημένες ασχολίες μου είναι να παρακολουθώ την στάθμη του νερού των παλιών πηγαδιών. Χθες (31/7/2024) βρέθηκα στην Casa Romana, πήρα ένα πετραδάκι το έριξα στο πηγάδι τουλάχιστον 17μ. Περίμενα να ακούσω το πλατς, αλλά μάταια, ούτε σταγόνα για δείγμα.

«Πηάι» το έλεγαν οι Κώοι, «να χάμε λίγο νερό του πηγαδιού...»λέγανε στην Αντιμάχεια , Καρδάμαινα και Κέφαλο. Οι περιοχές των οποίων  δοκιμάζονται τα αποθέματα του νερού όχι για πρώτη φορά.

Το νερό από τα πρώτα χρόνια ήταν κρίσιμο στο νησί για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη, την παραγωγή ενέργειας και τροφίμων, υγιή οικοσυστήματα και για την ίδια την ανθρώπινη επιβίωση. 

Επικρατεί λανθασμένα η άποψη ότι η Κως ήταν πάντα πλούσια σε αποθέματα νερού, και ότι το πρόβλημα είναι τωρινό. Οι παλαιότερες τοπικές κοινότητες αντιμετώπιζαν προβλήματα λόγω υπερπληθυσμού, περιόδων χαμηλών βροχοπτώσεων, μέγα ξηρασιών ή ακόμη ρύπανσης των πηγαδιών από φυσικές διεργασίες όπως σεισμοί, τσουνάμι, καταιγίδες, του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής κά. 

Υπήρξαν περίοδοι που είπαν το νερό νεράκι,  αυτό είναι γνωστό τουλάχιστον από την εποχή του Χαλκού μέχρι σήμερα.

Οι συνήθειες των παλιών Κώων μας λένε με τον καλύτερο τρόπο, ότι το νερό πάντα τους απασχολούσε ακόμη και σε κανονικές, φυσιολογικές περιόδους και ότι δεν το χρησιμοποιούσαν με γενναιοδωρία, σπατάλη, άφθονα, χωρίς φειδώ. Υπήρχαν κανόνες συγκεκριμένοι που απευθύνονταν σε όλους, με μόνο μία εξαίρεση.

Παλιές συνήθειες

Υπήρχε ο «νεροκράτης», ο υπηρέτης της κοινότητας που παρακολουθούσε το πότισμα των χωραφιών και δεν άφηνε να περάσει η προσδιορισμένη ώρα στην παροχή του νερού και για να μην πάρει ο ένας τη σειρά του άλλου... Μόνο ο δήμαρχος του οικισμού δεν θα έπρεπε να περιμένει στην ουρά, όλοι οι άλλοι εξαρτιόνταν από τον νεροκράτη.

Γνωστός ήταν ο νερουλλάς ο κοινοτικός υπηρέτης που επί πληρωμή φύλαγε τις εξοχικές πηγές αλλά ήταν και διανομέας του νερού της κάθε κοινότητας. 

Η γνωστή φράση «τα σύκα, σύκα και τη σκάφη, σκάφη» είναι αρχαία: προέρχεται από απόσπασμα χαμένου έργου του Αριστοφάνη . Είχαν την σκάφη οι παλιοί με μεγάλο ξύλινο ανοιχτό δοχείο ή από μάρμαρο που την χρησιμοποιούσαν για το πλύσιμο των ρούχων και για να μην πηγαίνει χαμένο το νερό, το οποίο επαναχρησιμοποιούσαν για άλλες χρήσεις.

«Στα ποπλύμματα [νερωμένα] να πλύνεις τα μισάλλια [τραπεζομάντηλα] σου» λέγανε οι παλιοί Κώοι, δείχνοντας την ανάγκη επαναχρησιμοποίησης του νερού.

Το στανιάρισμα, ήταν γνωστό επίσης, επειδή έβαζαν νερό σε πήλινο δοχείο να κορεσθεί προτού το χρησιμοποιήσουν, το πιούν.

Οι Κώοι ζευγάδες έδιναν ονόματα στα χωράφια τους με βάση το νερό και μετά από πολύχρονη πείρα.

Είχαν το «νερόπκιασμα», το χωράφι που βρισκόταν σε χαμήλωμα και κρατούσε το νερό από κάτω. Το «αχαΐρευτο» ήταν το άγονο, «πετσοκόλα» χωράφι με σκληρό χώμα, «μάνα» ήταν το εύφορο χωράφι με πλούσιο νερό, η «τσουγκούρα» αυτό που ξερνάει νερό, αρμυρό αυτό που ξερνάει αλάτι... το «τραχυνό» αυτό με τα λιθάρια. 

Έπλεναν τα πιάτα με θολόσταχτο την αλισίβα, νερό βρασμένο με στάχτη έτσι ζεμάτιζαν τα ρούχα.

Είχαν τη χαβούζα, τη δεξαμενή νερού συνήθως στα περιβόλια. Είχαν τα ντουλαποπήγαδα που θα δείτε ερείπια τους κυρίως στον Αμπάβρη.

Το λάηνο, το λαίνι την στάμνα για το νερό για την μεταφορά του από μεγάλες αποστάσεις και για να το διατηρεί δροσερό, η λαγήνα στη Νότια Ιταλία... «το λαήνο μας ήδιασε».

Τι στάμνες τις έβαζαν στο έδαφος και μέσα σε αυτές έριχναν νερό για να διατηρεί την υγρασία του το έδαφος. Τώρα χρησιμοποιούμε τα νεροβόρα κανονάκια που συχνά βλέπω να επιχειρούν το μεσημέρι... 

Είχαν σταμνοστάτη κοντά στην πόρτα έξω από το σπίτι, μικρό πεζούλι όπου τοποθετούσαν τη στάμνα με το πόσιμο νερό. 

Χρειάζονταν το νερό όπως ο σύγχρονος άνθρωπος και για αυτό τον λόγο χρησιμοποιούσαν και πηγάδια.

Ο ρόλος των πηγαδιών

Χρειαζόμαστε το νερό πέρα των άλλων για το σώμα μας, το οποίο αποτελείται από 50 έως 75% νερό. 

Το νερό αποτελεί τη βάση του αίματος, των πεπτικών υγρών, των ούρων και της εφίδρωσης και περιέχεται στους άπαχους μύες, το λίπος και τα οστά. Καθώς το σώμα δεν μπορεί να αποθηκεύσει νερό, χρειαζόμαστε φρέσκα αποθέματα καθημερινά για να αναπληρώσουμε τις απώλειες από τους πνεύμονες, το δέρμα, τα ούρα και τα κόπρανα. Για τον σωστό μεταβολισμό, ένα φυσιολογικό ανθρώπινο σώμα απαιτεί περίπου 2 λίτρα νερού την ημέρα.

Το παλαιότερο και πιο κοινό είδος πηγαδιού έχει ένα στόχο: την πρόσβαση στα υπόγεια νερά σε υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες. Τα γνωστά αρχαία πηγάδια είχαν 3-5μ. σε βάθος ενώ τα προ ιταλικής περιόδου έφθαναν τουλάχιστον τα 20 μέτρα και βάλε. Οι σημερινές γεωτρήσεις έχουν ξεπεράσει σε βάθη τα 200μ. Μετά από περίπου 300μ. θα έρθετε αντιμέτωποι με ξηρές γεωτρήσεις.

Η μέση διάρκεια ζωής των γεωτρήσεων νερού είναι 20 έως 30 χρόνια. Δεν διαρκούν πολύ περισσότερο από αυτό. Ωστόσο, η σωστή συντήρηση είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της μακροζωίας και της αποτελεσματικότητας ενός φρεατίου.

Σε πολλά σημεία τα πηγάδια παρέχουν αξιόπιστη, άφθονη παροχή νερού για οικιακές χρήσεις, άρδευση και επιχειρηματικές δράσεις. Όπου τα επιφανειακά νερά είναι λιγοστά, οι άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν και να ευδοκιμήσουν χωρίς υπόγεια ύδατα.

Το πηγάδι είναι μια τρύπα που ανοίγεται στο έδαφος για πρόσβαση στο νερό που περιέχεται σε έναν υδροφόρο ορίζοντα, ένα στρώμα πέτρας ή ιζήματος που φέρει νερό πολύ κάτω από την επιφάνεια. Ένας σωλήνας και μια αντλία χρησιμοποιούνται για να τραβήξουν το νερό από το έδαφος και φίλτρα αφαιρούν τα ανεπιθύμητα σωματίδια που θα μπορούσαν να φράξουν τον σωλήνα.

Συνήθως, τα υπόγεια ύδατα είναι φυσικά καθαρά και ασφαλή για κατανάλωση. Επειδή το έδαφος στην κορυφή λειτουργεί ως φίλτρο, τα υπόγεια ύδατα είναι συνήθως απαλλαγμένα από μικροοργανισμούς που μπορεί να προκαλέσουν ασθένειες. Ωστόσο, τα υπόγεια ύδατα μπορεί να μολυνθούν.

Κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων, ένα πηγάδι μπορεί να βυθιστεί από πλημμύρες, θέτοντας το νερό του πηγαδιού σας σε μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης. Ένας σημαντικός πιθανός μολυσματικός παράγοντας είναι τα κολοβακτηρίδια.

Όταν ανοίγετε ένα νέο πηγάδι για το σπίτι ή τη δουλειά σας, το βάθος του φρέατος εξαρτάται από τη γεωλογία και τα υπόγεια ύδατα της περιοχής. Θα στεγνώσει όταν τα επίπεδα του νερού πέφτουν κάτω από την εισαγωγή της αντλίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα στεγνό πηγάδι δεν θα έχει ποτέ ξανά νερό, καθώς η στάθμη του νερού μπορεί να επανέλθει με την πάροδο του χρόνου καθώς αυξάνεται η επαναφόρτιση.

Σε αντίθεση με τα δημόσια συστήματα-δίκτυα πόσιμου νερού, τα πηγάδια δεν ελέγχονται για ασφάλεια από την αρμόδια υπηρεσία νερού. Μπορούν να μολυνθούν από πολλές ουσίες . Εάν η οικογένειά σας πίνει νερό από ιδιωτικό πηγάδι, είναι σημαντικό να δοκιμάζετε το νερό τακτικά για να βεβαιωθείτε ότι είναι ασφαλές.

Όταν το πηγάδι είναι τελείως στεγνό, πολλοί σκάβουν βαθύτερα για να πάρουν νερό. Ωστόσο, δεν συνιστάται καθώς γενικά δεν είναι χρήσιμο. Υπάρχει ένα βάθος όπου θα συναντήσεις νερό και αυτό δεν είναι απεριόριστο. Επιπλέον, εάν η στάθμη του νερού πέσει ξαφνικά στο πηγάδι σας, είναι σοφό να μην το σκάψετε πιο βαθιά.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να ξαναγεμίσει ένα πηγάδι; Υπό κανονικές συνθήκες, εάν το πηγάδι σας είναι χωρητικότητας 4000 λίτρων, θα χρειαστούν περίπου 4 ώρες για να ξαναγεμίσει. Όμως, αυτό δεν συμβαίνει εκεί έξω. Ένα βαθύ πηγάδι  μπορεί να χρειαστεί δεκαετίες να αναπληρωθεί. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν το πόσο γρήγορα ξαναγεμίζει το πηγάδι σας, όπως η ποιότητα του εδάφους, ο ρυθμός βροχόπτωσης στην περιοχή σας και η συνολική κατάσταση του φρέατος σας.

Πηγές:

1. Ζευγάδες της Κω- Αναστάσιος Καραναστάσης

2. Γεωλογικό Ινστιτούτο ΗΠΑ, USGS

3. Λεξικό των κωακών ιδιωμάτων-Μ. Σκανδαλίδης

Η Πρόεδρος κυρία Ειρήνη Παναγιωτοπούλου και τα Μέλη του Περιφερειακού Τμήματος Κω του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, ευχαριστούμε θερμά  την οικογένεια του εκλιπόντος Κωνσταντίνου Γιαννάκου για την ευγενική δωρεά τους προς το Τμήμα μας του χρηματικού ποσού το οποίο συγκεντρώθηκε αντί στεφάνων.

Το ανωτέρω ποσό θα διατεθεί σε ευάλωτες οικογένειες του νησιού μας.

Θα θέλαμε να εκφράσουμε τα ειλικρινή και θερμά συλλυπητήρια μας στους οικείους του.

Πώς λειτουργεί το... «ψάρεμα» - Είναι σχεδιασμένη ειδικά για χρήστες Android και iPhone - Σε άλλα επίπεδα οι ηλεκτρονικές απάτες

Μία ασυνήθιστη εκστρατεία phishing σε χρήστες κινητών τηλεφώνων εντόπισε το Ερευνητικό Κέντρο της εταιρείας κυβερνοασφάλειας ESET και ανέλυσε περιστατικό ηλεκτρονικού ψαρέματος (phishing) που είχε βάλει στο στόχαστρο πελάτες γνωστής τσεχικής τράπεζας, αναφέρει ο Ο.Τ.

Αυτή η μέθοδος χρήζει προσοχής επειδή εγκαθιστά την εφαρμογή phishing από μια ιστοσελίδα τρίτου φορέα, χωρίς ο χρήστης να δώσει άδεια εγκατάστασης εφαρμογών τρίτων φορέων.

Στο Android, αυτό μπορεί να οδηγήσει στη «σιωπηλή» εγκατάσταση ενός ειδικού αρχείου APK, το οποίο μάλιστα παρουσιάζεται σα να έχει εγκατασταθεί από το Google Play. Η εκστρατεία είχε στόχο και χρήστες iPhone (iOS).

Οι ιστοσελίδες phishing που έχουν στόχο το λογισμικό iOS καλούν τα θύματα να προσθέσουν μια Προοδευτική Εφαρμογή Ιστού (PWA) στην αρχική τους οθόνη, ενώ στο Android, η PWA εγκαθίσταται μετά την επιβεβαίωση αναδυόμενων παραθύρων στο πρόγραμμα περιήγησης.

Σε αυτό το σημείο, και στα δύο λειτουργικά συστήματα, οι εφαρμογές phishing μοιάζουν σε μεγάλο βαθμό με τις πραγματικές τραπεζικές εφαρμογές τις οποίες μιμούνται.

Οι PWAs είναι ουσιαστικά ιστοσελίδες που μοιάζουν με αυτόνομες εφαρμογές, με την αίσθηση αυτή να ενισχύεται από τη χρήση εντολών του συστήματος.

Οι PWAs είναι cross-platform, γεγονός που εξηγεί πώς αυτές οι εκστρατείες έχουν ως στόχο τόσο χρήστες iOS όσο και χρήστες Android. Η νέα τεχνική παρατηρήθηκε στην Τσεχία από τους ερευνητές της ESET που εργάζονται στην υπηρεσία ESET Brand Intelligence Service, η οποία παρακολουθεί τις απειλές κατά των εμπορικών σημάτων ενός πελάτη.

Πώς λειτουργεί

Η εκστρατεία phishing που αποκάλυψαν οι ερευνητές της ESET, χρησιμοποιούσε τρεις διαφορετικούς μηχανισμούς για τη διανομή διευθύνσεων URL. Αυτοί οι μηχανισμοί περιλαμβάνουν αυτοματοποιημένες φωνητικές κλήσεις, μηνύματα SMS και κακόβουλη διαφήμιση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Στην μια περίπτωση η διανομή της διεύθυνσης URL γίνεται μέσω μιας αυτοματοποιημένης κλήσης που προειδοποιεί το χρήστη για μια τραπεζική εφαρμογή που χρειάζεται ενημέρωση και του ζητά να πατήσει ένα κουμπί στο πληκτρολόγιο. Αφού πατηθεί το σωστό κουμπί, αποστέλλεται μέσω SMS μια διεύθυνση URL phishing.

Η διανομή μέσω SMS πραγματοποιήθηκε με την αποστολή μηνυμάτων αδιακρίτως σε αριθμούς τηλεφώνου στην Τσεχία. Το μήνυμα που εστάλη περιλάμβανε μια διεύθυνση URL phishing και κείμενο για την εξαπάτηση των θυμάτων.

Η κακόβουλη εκστρατεία διαδόθηκε επίσης μέσω διαφημίσεων σε πλατφόρμες της Meta, όπως το Instagram και το Facebook. Αυτές οι διαφημίσεις περιλάμβαναν κάποια περιορισμένη προσφορά για τους χρήστες που θα «κατεβάσουν την ακόλουθη ενημέρωση».

Μετά το άνοιγμα της διεύθυνσης URL που παραδόθηκε στο πρώτο στάδιο, οι χρήστες Android κατευθύνονται είτε σε μια σελίδα phishing που μιμείται την επίσημη σελίδα του καταστήματος Google Play για τη συγκεκριμένη τραπεζική εφαρμογή, είτε σε μια ψεύτικη ιστοσελίδα της εν λόγω εφαρμογής. Από εδώ, τα θύματα καλούνται να εγκαταστήσουν μια «νέα έκδοση» της τραπεζικής εφαρμογής.

Η τεχνολογία των PWA

Η εκστρατεία και η μέθοδος phishing είναι δυνατές μόνο λόγω της τεχνολογίας των Προοδευτικών Εφαρμογών Ιστού (PWA). Εν συντομία, αυτές είναι εφαρμογές που έχουν δημιουργηθεί με τη χρήση παραδοσιακών τεχνολογιών εφαρμογών ιστού και μπορούν να τρέξουν σε πολλαπλές πλατφόρμες και συσκευές.

Τα WebAPKs θα μπορούσαν να θεωρηθούν μια αναβαθμισμένη έκδοση των Προοδευτικών Εφαρμογών Ιστού (PWA), καθώς το πρόγραμμα περιήγησης Chrome παράγει μια εφαρμογή Android από μια PWA: με άλλα λόγια, ένα APK. Αυτά τα WebAPKs μοιάζουν με κανονικές εφαρμογές. Επιπλέον, η εγκατάσταση ενός WebAPK δεν προκαλεί καμία από τις προειδοποιήσεις για «εγκατάσταση από μη αξιόπιστη πηγή». Η εφαρμογή θα εγκατασταθεί ακόμη και αν η εγκατάσταση από τρίτες πηγές δεν επιτρέπεται.

Μια ομάδα χρησιμοποίησε bot του Telegram για να καταγράφει όλες τις εισαγόμενες πληροφορίες σε ομαδική συνομιλία του Telegram μέσω του επίσημου API της εφαρμογής, ενώ μια άλλη ομάδα χρησιμοποίησε έναν παραδοσιακό διακομιστή Command & Control (C&C) με έναν πίνακα διαχείρισης. Οι περισσότερες από τις γνωστές περιπτώσεις συνέβησαν στην Τσεχία, ενώ μόνο δύο εφαρμογές phishing εμφανίστηκαν εκτός της χώρας (συγκεκριμένα στην Ουγγαρία και τη Γεωργία).

Όλες οι ευαίσθητες πληροφορίες που εντοπίστηκαν από την έρευνα της ESET για το θέμα αυτό στάλθηκαν αμέσως στις επηρεαζόμενες τράπεζες για επεξεργασία. Η ESET βοήθησε επίσης στη διακοπή της λειτουργείας πολλαπλών διευθύνσεων phishing στο διαδίκτυο και διακομιστών C&C.

Για περισσότερες τεχνικές πληροφορίες σχετικά με τη νέα απειλή phishing, ανατρέξτε στο blogpost «Be careful what you pwish for – Phishing in PWA applications» στο WeLiveSecurity.com

Το Σάββατο (31/8/2024) στις 11:00 θα πραγματοποιηθεί η πρώτη συγκέντρωση και ο διαχωρισμός των τμημάτων στον Ιπποκράτη όπως έκανε γνωστό με ανακοίνωση του ο σύλλογος.

Αναλυτικά:

«Ο Α.Σ Κώων Ιπποκράτης καλεί τους αθλητές και τις αθλήτριες του συλλόγου να δώσουν το παρών το Σάββατο 31 Αυγούστου στις 11:00 στο Κλειστό γυμναστήριο Κω “Δημήτρης Παππούλης” όπου θα πραγματοποιηθεί η πρώτη συγκέντρωση και παράλληλα ο διαχωρισμός των τμημάτων. Οι εγγραφές συνεχίζονται....».

Τηλ: 30 2242 181308/ email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Τεχνικός διευθυντής: Φρατζέσκος Χρήστου

Πρόγραμμα λειτουργίας γραμματείας: Δευτέρα – Τετάρτη – Παρασκευή 17:30 – 20:00 και Σάββατο 10:30 – 13:00

Το Κάστρο Παντελίου, ως οχυρωμένος χώρος χρονολογείται στα βυζαντινά χρόνια

ΦΩΤΟ: Κάστρο

Λεζάντα: Άποψη του Κάστρου Παντελίου

Ολοκληρώθηκαν οι μελέτες ωρίμανσης για τη δομική αποκατάσταση και στερέωση των οχυρώσεων του Κάστρου του Παντελίου, καθώς και για την ανακατασκευή του θεάτρου εντός των τειχών του. Το Κάστρο Παντελίου, ως οχυρωμένος χώρος χρονολογείται στα βυζαντινά χρόνια.

Το Κάστρο προστατεύεται από τρεις «ομόκεντρους» οχυρωματικούς περιβόλους, δηλαδή τρεις σειρές τειχών που περιζώνουν την κορυφή. Το πιο ψηλό μέρος του Κάστρου περικλείεται από τον ενδότατο περίβολο –η ακρόπολη. Είναι η παλαιότερη βυζαντινή οχύρωση, η οποία χτίστηκε πριν έλθουν στο νησί ο Ιππότες του τάγματος του Αγίου Ιωάννη. Μεταγενέστερες προσθήκες κατά την ιπποτοκρατία, και τους οθωμανικούς χρόνους, του έδωσαν τη σημερινή του μορφή.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Η ολοκληρωμένη διαχείριση, προστασία, ανάδειξή και επισκεψιμότητα του Κάστρου Παντελίου, στη Λέρο, αποτελεί μια από τις προτεραιότητες, που θέσαμε, προχωρώντας στην εκπόνηση σειράς μελετών ωρίμανσης έργων πολιτισμού για το νησί. Έχουν ολοκληρωθεί το σύνολο των μελετών για την αποκατάσταση και ανάδειξη των σημαντικών εκκλησιαστικών μνημείων του νησιού, για το Κάστρο Μπούρτζι, για το αερόφωνο στα κατάλοιπα των στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο όρος Πατέλα. Σε συνδυασμό με τα έργα, που έχουμε ήδη εντάξει και χρηματοδοτούνται με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, γίνεται φανερό ότι η Λέρος αντιμετωπίζεται με ολιστική προσέγγιση προστασίας και ανάδειξης του πολιτιστικού της πλούτου, στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδίου της αρχιτεκτονικής και πολεοδομικής αξίας των οικισμών Λακκί και Λέπιδα, που εκπονήθηκε από το Υπουργείου Πολιτισμού, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Ένα, ως τώρα, αναξιοποίητο πολιτιστικό κεφάλαιο, γίνεται μοχλός ανάπτυξης για τον τόπο. Υπηρετώντας αυτή τη στόχευση, η αποκατάσταση του Κάστρου Παντελίου με την ανακατασκευή και του θεάτρου εντός των τειχών του, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς πόρους, που προβλέπεται να επανενταχθεί δυναμικά στην πολιτιστική ζωή του νησιού».

Η πρόσβαση στο Κάστρο πραγματοποιείται είτε με τα πόδια μέσω του οικισμού του Πλατάνου, με λιθόστρωτο μονοπάτι ως την κεντρική του πύλη, είτε οδικώς από τον οικισμό του Παντελίου μέχρι τον χώρο στάθμευσης που βρίσκεται έξω από το Κάστρο και εν συνεχεία ακολουθώντας το μονοπάτι προς τη δευτερεύουσα πύλη. Στην περιοχή γύρω από το Κάστρο έχουν βρεθεί κατά καιρούς διάφορα όστρακα από την εποχή του χαλκού, της μυκηναϊκής περιόδου, του 4ου αι π.Χ., της ρωμαϊκής περιόδου που αποδεικνύουν τη συνεχή χρήση του χώρου. Ο μεσαίος περίβολος πρέπει να ήταν και αυτός αρχικά βυζαντινός, βάσει των πηγών της εποχής που κάνουν λόγο για Κάστρο με διπλή οχύρωση. Ο εξωτερικός περίβολος κτίστηκε από τους Ιωαννίτες Ιππότες και έχει ισχυρούς προμαχώνες χωρίς να περιβάλλει εντελώς την εσωτερική οχύρωση. Καλύπτει μόνο τα τρία τέταρτα του εσωτερικού καθώς τα υπόλοιπα σημεία προστατεύονται επαρκώς από τη μορφολογία τους εδάφους. Πολλά μέρη αυτού του τμήματος έχουν κατασκευαστεί στις αρχές του 16ου αιώνα εν αναμονή της μεγάλης επίθεσης των Οθωμανών. Σε πολλά σημεία του Κάστρου υπάρχουν εντοιχισμένα τα οικόσημα των Ιωαννιτών αρχόντων του Κάστρου και των Μεγάλων Μαγίστρων, κυρίως στον μεσαίο και στον ενδότερο περίβολο, όχι, όμως, στους προμαχώνες και στον εξωτερικό περίβολο, κάτι που μαρτυρά ότι εκεί έγιναν εκτεταμένες επιδιορθώσεις επί τουρκοκρατίας. Επί ιταλοκρατίας κατασκευάστηκαν ή επισκευάστηκαν διάφορα κτήρια εντός του τρίτου περίβολου και χρησιμοποιήθηκαν για στρατιωτική χρήση. Τον Σεπτέμβρη και Οκτώβρη του 1943, το Κάστρο βομβαρδίστηκε από τη γερμανική αεροπορία και το ιταλικό πυροβολικό. Τότε γκρεμίστηκαν τμήματα του τείχους του.

Αποκατάσταση οχυρώσεων

Τα σημεία των τειχών που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής περιλαμβάνουν τις ενότητες: 1. Προμαχώνας του πρώτου περιβόλου, ο οποίος αποτελεί τμήμα της τρίτης φάσης κατασκευής των τειχών και βρίσκεται ακριβώς δίπλα στην κύρια είσοδο του Κάστρου στην πρώτη περίμετρο των τειχών, 2. Το φυλάκιο στο βορειοανατολικό τείχος του δεύτερου περιβόλου, 3. Το βόρειο και βορειοανατολικό τμήμα του τρίτου περιβόλου, του οποίου καθαιρέθηκε τμήμα της στέψης από τους Ιταλούς προκειμένου να αποκτήσει ορατότητα η στρατιωτική εγκατάσταση ενός παρατηρητηρίου που κατασκεύασαν σε επαφή με το τείχος.

Ανακατασκευή θεάτρου

Το θέατρο, χωρητικότητας 162 ατόμων, χωροθετήθηκε το 2005 στο βορειοδυτικό άκρο του πρώτου περιβόλου στο πλαίσιο της μελέτης συνολικής ανάδειξης του Κάστρου της Λέρου. Συνίστατο σε μια κυκλική ελαφριά μεταλλική κατασκευή. Σήμερα στον χώρο παραμένει ο μεταλλικός σκελετός με κατεστραμμένες τις προσβάσεις και τις λειτουργικές υποδομές. Βάσει της αρχιτεκτονικής και στατικής μελέτης, το θέατρο ανακατασκευάζεται στην ίδια θέση και με τεταρτοκυκλική διάταξη του χώρου. Η μέγιστη χωρητικότητα των θεατών ανέρχεται σε 210 θέσεις. Στην επιλογή της χωροθέτησης ελήφθησαν υπόψη η προσφορότερη εκμετάλλευση της διαθέσιμης έκτασης σε συνάρτηση με τις κλίσεις του εδάφους. Το νέο κοίλο διαμορφώνεται με κτιστούς αναβαθμούς, που ακολουθούν τις υψομετρικές καμπύλες, με όσο το δυνατόν λιγότερες επεμβάσεις.

Άποψη του υφιστάμενου κατεστραμμένου θεάτρου

Διαμορφώνεται ένας υπαίθριος χώρος που μπορεί να φιλοξενήσει και θεατρικές παραστάσεις με κινητά σκηνικά και παρασκήνια, αλλά και να χρησιμοποιείται για αναψυχή και για άλλες περιστάσεις. Ζητούμενο της μελέτης για τη νέα κατασκευή του θεάτρου στη θέση του προϋπάρχοντος θεάτρου, ήταν να έχει έναν πιο μόνιμο χαρακτήρα, χωρίς να χρήζει μεγάλης συντήρησης, και κατά το δυνατό, χωρίς κατασκευή νέων βοηθητικών χώρων. Η πρόσβαση στο θέατρο γίνεται μέσω της κεντρικής πύλης του Κάστρου και τη δευτερεύουσα πύλη, το «παραπόρτι». Ο διάδρομος πρόσβασης στο χώρο του θεάτρου διατηρείται με τροποποιήσεις, όπως διατηρούνται και οι υπάρχοντες βοηθητικοί χώροι (καμαρίνια, αποθήκες, χώροι υγιεινής) και ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις.

Πηγή: Ναυτεμπορική

Όταν αναφερόμαστε στην κλιματική αλλαγή «αγκαλιάζουμε» ένα ευρύ πλέγμα αλληλοεπιδρώντων φυσικών παραμέτρων και φυσικών διεργασιών που μας επηρεάζουν σε τοπικό, περιφερειακό αλλά κυρίως σε παγκόσμιο επίπεδο

Γράφει ο Μανόλης Μανούτσογλου*

Καθημερινά παλεύουμε να επιβιώσουμε κάτω από χιονοστιβάδες πληροφοριών, πολλές από τις οποίες εξυπηρετούν άγνωστους σε εμάς σκοπούς.

Το τελευταίο διάστημα λαμβάνουμε πληθώρα δεδομένων σχετικά με τα απανωτά ρεκόρ «υψηλότερης θερμοκρασίας στα παγκόσμια χρονικά» χωρίς να διευκρινίζει βέβαια κανείς που και με ποιο τρόπο γίνονται αυτές οι μετρήσεις.

Και αυτό αφορά στην υπηρεσία της ΕΕ Copernicus, που μελετά και την Κλιματική Αλλαγή και κυρίως αφορά μετρήσεις «…της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας του επιφανειακού αέρα, που έφθασε τη Δευτέρα στους 17,15 βαθμούς Κελσίου, σύμφωνα με την Υπηρεσία, η οποία καταγράφει αυτές τις τάσεις από το 1940».

Κανείς βέβαια δεν αναφέρει ότι οι θερμοκρασίες που υπολογίζονται και μας παραθέτουν απέχουν παρασάγγας από την μέγιστη θερμοκρασία αέρα 54.0 °C που μετρήθηκε στις 30 Ιουνίου του 2013 και την μέγιστη θερμοκρασία εδάφους, που έχει καταγραφεί και αυτή στην Κοιλάδα του Θανάτου των ΗΠΑ, στις 15 Ιουλίου 1972: 93.9 °C!

Όταν αναφερόμαστε στην κλιματική αλλαγή «αγκαλιάζουμε» ένα ευρύ πλέγμα αλληλοεπιδρώντων φυσικών παραμέτρων και φυσικών διεργασιών που μας επηρεάζουν σε τοπικό, περιφερειακό αλλά κυρίως σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το κατά πόσο ένα τοπικό κλιματικό γεγονός, η συμβάν, έχει παγκόσμιο αντίκτυπο ή και επίδραση, είναι ένα θέμα με το οποίο ασχολήθηκαν οι Γεωεπιστήμονες και κυρίως οι Στρωματογράφοι πριν περίπου δύο αιώνες. Εκτός από την θερμοκρασία του αέρα που μπορεί να αυξηθεί η να μειωθεί σε διάφορα επίπεδα (τοπικό, περιφερειακό, παγκόσμιο), κάτι που συνέβη σε παγκόσμιο επίπεδο επαλειμμένα και εναλλασσόμενα το τελευταίο ένα εκατομμύριο χρόνια δημιουργώντας παγετώδεις και μεσοπαγετώδεις περιόδους σε όλον τον πλανήτη, και άλλοι φυσικοί κλιματικοί παράγοντες, όπως η περιεκτικότητα των διαφόρων αερίων του θερμοκηπίου, η ταχύτητα/ες του ανέμου, η υγρασία του αέρα, η περιεκτικότητα του αέρα σε μικροσωματίδια, η θερμοκρασία των επιφανειακών υδάτων κτλ είναι καθοριστικοί κλιματικοί παράμετροι που επηρεάζονται καθοριστικά από την ποσότητα της ηλιακής ενέργειας και όχι από την γηγενή θερμότητα.

Και ενώ θεωρούμε την ποσότητα της ηλιακής ενέργειας σταθερή, ελάχιστα γνωρίζουμε για την συμβολή της γηγενούς θερμότητας στην επίδραση της θερμοκρασίας των ωκεανών κατά μήκος των πολλών χιλιάδων χιλιομέτρων μεσοωεκεάνιων ράχεων, κατά μήκος των οποίων εξέρχεται μανδυακό υλικό (μάγμα) και δημιουργείται με την ψύξη του νέος στερεός φλοιός της Γης μας.

Έχοντας όλα αυτά κατά νου, αναρωτιέται κανείς, τι θα γραφόταν αλήθεια στις ημέρες μας εάν επανεμφανιζόταν ένας κυκλώνας παρόμοιος με αυτόν που έπληξε το τότε Ανατολικό Πακιστάν (σημερινό Μπαγκλαντές) το 1970 και έμεινε γνωστός ως κυκλώνας Bhola, ο οποίος άφησε στο πέρασμά του από τις 7-13 Νοεμβρίου 1970, τουλάχιστον 500.000 νεκρούς, ως αποτέλεσμα του παλιρροιακού κύματος που κατέπνιξε το μεγαλύτερο μέρος των νησιών που βρίσκονται κάτω από το Δέλτα του Γάγγη!

Ήταν ο πιο σοβαρός κυκλώνας που έχει καταγραφεί ποτέ και μία από τις πιο θανατηφόρες φυσικές καταστροφές στην πρόσφατη ιστορία.

Πριν πενήντα χρόνια δεν υπήρχε κλιματική αλλαγή; Φυσικά και υπήρχε!!

Η κλιματική αλλαγή είναι ένα φυσικό φαινόμενο που το συναντάμε όχι μόνο στο πρόσφατο παρελθόν αλλά διατρέχει τους γεωλογικούς αιώνες, πολλές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια πίσω και καθορίζει τις εναλλαγές στις διαχρονικά μη σταθερές κλιματικές συνθήκες ευρύτερων περιοχών του πλανήτη μας.

Τα δύο τελευταία καλοκαίρια παρατηρήθηκαν 15ήμεροι καύσωνες και πολλά από τα ΜΜΕ της χώρας τους «μεγέθυναν». Πέρα από πολλά παρόμοια τοπικής και περιφερειακής εμβέλειας κλιματικά συμβάντα που έχουν καταγραφεί σε ιστορικές περιόδους στην Ευρώπη και χαράχτηκαν στις λαϊκές παραδόσεις των διαφόρων τόπων της με τις «Πέτρες της Πείνας» που λόγω της πτώσης στάθμης τους, έγιναν εμφανείς στους διαρρέοντες ποταμούς, υπάρχει και ένα παγκοσμίων διαστάσεων κλιματικό συμβάν που δεν διέφυγε της τότε παρατήρησης και της κατοπινής επιστημονικής μελέτης.

Το 536 μ.Χ., Ευρωπαίοι παρατηρητές κατέγραψαν ένα μυστηριώδες σύννεφο που εξασθένισε το φως του ήλιου για πάνω από έναν χρόνο και συνδέθηκε με τις «ξηρές ομίχλες» που εμφανίζονται στην ατμόσφαιρα όταν μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις διοχετεύουν στην τροπόσφαιρα και τη στρατόσφαιρα τεράστιες ποσότητες λεπτόκοκκης πυριτικής τέφρας και αερίων του θείου που σχηματίζουν αερολύματα. Αν και η τέφρα κατακάθεται βαρυτικά μέσα σε λίγες εβδομάδες, τα αερολύματα εξαπλώνονται σε όλη την υδρόγειο και μπορούν να παραμείνουν αιωρούμενα στη στρατόσφαιρα για χρόνια.

Επειδή η ηλιακή ακτινοβολία απορροφάται εύκολα και οπισθοσκεδάζεται από τα σωματίδια ηφαιστειακής προέλευσης, δημιουργείται μια θολούρα στον ουρανό και μια εξασθένιση της ηλιακής ακτινοβολίας. Πολύ πυκνές και εκτεταμένες ξηρές ομίχλες εμφανίζονται, κατά μέσο όρο, μία φορά κάθε μερικούς αιώνες.

Η πυκνότερη και πιο επίμονη ξηρά ομίχλη που έχει καταγραφεί παρατηρήθηκε στην Ευρώπη και την Ασία κατά τα έτη 536 – 537 μ.Χ. Η σημασία αυτού του «νέφους» έγκειται στο γεγονός ότι η μάζα του και οι κλιματικές συνέπειές του φαίνεται να υπερβαίνουν εκείνες οποιουδήποτε άλλου ηφαιστειακού νέφους που έχει παρατηρηθεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριών χιλιετιών.

Αν και το υπεύθυνο ηφαίστειο παραμένει άγνωστο, έχει προταθεί ως πιθανό το ηφαίστειο Rabaul στο νησί της Νέας Βρετανίας, Παπούα Νέα Γουινέα.

Μια σχετικά νέα σειρά μετρήσεων σε δακτυλίους δέντρων έδειξε μια παρατεταμένη μείωση της θερμοκρασίας σε Ευρώπη και Ασία στις αρχές του 6ου αιώνα, που διήρκησε μέχρι το 660 μ.Χ. περίπου, με αποτέλεσμα οι κλιματολόγοι να ονομάσουν την περίοδο αυτή Μικρή Εποχή των Παγετώνων της Ύστερης Αρχαιότητας ή LALIA (536 – 660 μ.Χ.). Αυτή η μείωση της θερμοκρασίας ταιριάζει καλά με την υπόθεση ότι η μείωση αυτή ακολούθησε τις ηφαιστειακές εκρήξεις που συνέβησαν το 536 και 540 μ.Χ.

Εκκινώντας με την έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα το 536 μ.Χ. που συμπληρώθηκε και από τις κατοπινές του 540 μ.Χ. ένας διαρκής «ηφαιστειακός χειμώνας» έπληξε μεγάλες περιοχές κυρίως του βορείου ημισφαιρίου και οδήγησε, πέρα από τις ασθένειες που συνδέθηκαν με το παρατεταμένο και έντονο ψύχος, σε λιμούς που συνεχίστηκαν τις επόμενες δεκαετίες, μέχρι το 660 μ.Χ.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης έκρηξης συνέβη ένα αξιοσημείωτο γεγονός. Όπως μας περιγράφει ο βυζαντινός λόγιος Προκόπιος «ο ήλιος εξέπεμπε το φως του χωρίς λάμψη, όπως το φεγγάρι, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, και φαινόταν υπερβολικά σαν ήλιος σε έκλειψη, διότι οι ακτίνες που έριχνε δεν ήταν καθαρές, ούτε τέτοιες που συνηθίζει να ρίχνει.

Και από τη στιγμή που συνέβη αυτό το πράγμα οι άνθρωποι δεν ήταν απαλλαγμένοι ούτε από πόλεμο, ούτε από λοιμό, ούτε από οποιοδήποτε άλλο πράγμα που οδηγεί στο θάνατο. Και ήταν ο καιρός που ο Ιουστινιανός βρισκόταν στο δέκατο έτος της βασιλείας του». Αυτή η παρατεταμένη μείωση της θερμοκρασίας πάνω και από δύο βαθμούς Κελσίου έχει ερμηνευθεί ότι επηρέασε την ευρωπαϊκή γεωργική παραγωγή.

Υποδηλώνει δηλαδή με μεγάλη πιθανότητα σημαντική μείωσης της φυτικής παραγωγής για πολλά έτη όχι μόνο σε ολόκληρη τη Σκανδιναβία αλλά σε νοτιότερες ευρωπαϊκές και ασιατικές περιοχές, υποστηρίζοντας τη θεωρία της σύνδεσης μεταξύ των εκρήξεων του 536 και του 540 και του συνόλου των κοινωνικών κρίσεων σε Ευρώπη και Ασία που χρονολογούνται στα μέσα του 6ου αιώνα.

Δεν είναι λίγες οι φορές που επαναλήφθηκαν και στο κοντινό μας παρελθόν ακραία καιρικά φαινόμενα σε διάφορες περιοχές του πλανήτη μας. Η Αυστραλία, η ήπειρος µε το μεγαλύτερο ποσοστό ξηρασίας στον κόσμο, επλήγη το 2002 και το 2003 από τη χειρότερη ανομβρία των τελευταίων εκατό χρόνων.

Για να αντιμετωπίσει την κατάσταση η τότε κυβέρνηση της ανακοίνωσε σχέδιο δράσης ύψους 10 δισεκατοµµυρίων δολαρίων (7,8 δις δολάρια ΗΠΑ) για την προστασία των υδάτινων πόρων της χώρας. Στο αντίποδα, εμείς μέχρι και τώρα διαβάζουμε για την αντιμετώπιση των πρόσφατων πλημμυρικών φαινομένων και αντιλαμβανόμαστε δράσεις σταδιακής ιδιωτικοποίησης του νερού!! Άρα το πρόβλημα δεν είναι στην μικρή μας χώρα καθολικό αλλά τοπικό, αλλά ταυτόχρονα αντιλαμβανόμαστε ότι ορισμένοι ετοιμάζονται να κερδοσκοπήσουν για ακόμα μια φορά εις βάρος του κοινωνικού συνόλου, αυτήν την φορά χρησιμοποιώντας όχι το χρηματιστήριο της ενέργειας αλλά ένα δημόσιο και κοινωνικό αγαθό, που είναι το νερό.

Σε όλους είναι γνωστό ότι το κλίμα ακόμα και μιας μικρής περιοχής είναι ένα ιδιαίτερα σύνθετο σύστημα που εξαρτάται, πέραν από τους κλιματολογικούς παράγοντες και συνδυαστικούς κλιματικούς μηχανισμούς που συνεισφέρουν διαφορετικά χωροχρονικά, από την τοπογραφία της περιοχής και από την γεωγραφική θέση της περιοχής, για να μείνουμε στα βασικά.

Μέσα σε αυτό το πολύπλοκο σύστημα είτε δεν μπορούν, είτε δεν θέλουν να καταλάβουν οι υπέρμαχοι και θιασώτες της «κλιματικής κρίσης» ότι δεν είναι μόνο η καύση των υδρογονανθράκων υπεύθυνη για την όποια αύξηση της θερμοκρασίας του αέρα, ή την αύξηση της περιβαλλοντικής θερμοκρασίας όπως αλλιώς αναφέρεται, στον πλανήτη μας.

Συνυπεύθυνες είναι μια σειρά δράσεων που συνδέονται με το αναπτυξιακό καπιταλιστικό μοντέλο, όπου το κέρδος υπερέχει και υπερκαλύπτει τα πάντα: οι μονοκαλλιέργειες, η εντατική γεωργία, οι υπερπόντιες μεταφορές, η υποβάθμιση των εδαφών, η αποψίλωση των τροπικών δασών που συνεχίζεται με αμείωτους ρυθμούς, οι δασικές πυρκαγιές, η υπερ-αλιεία, η αστυφιλία, οι διαρκείς πόλεμοι..η..η..η, η παράθεση είναι σχεδόν ατέρμονη.
Πέρα από αυτά, δεν παρέχουν πληροφορίες αποκλειστικά και μόνο τα μοντέλα που εξάγονται από την συστηματική μελέτη των δακτυλίων των δένδρων.

Είναι ακόμα πολλά που θα πρέπει να εξετάσουμε συνδυαστικά, να μελετήσουμε, να συγκρίνουμε και στα οποία θα πρέπει να στηριχτούμε, για να εξάγουμε τα συμπεράσματά μας σχετικά με τη μέση αύξηση της θερμοκρασίας του αέρα του πλανήτη, γι’ αυτό το θεμελιώδες ερώτημα για την επιβίωση, όχι του πλανήτη αλλά του επιπέδου του πολιτισμού μας. Βεβαίως και υπάρχει κλιματική αλλαγή, εδώ και πολλές δεκάδες εκατομμύρια χρόνια.

Το ερώτημα στο οποίο υπεκφεύγουν να απαντήσουν οι θιασώτες της «κλιματικής κρίσης» είναι σε τι ποσοστό αυτή επιταχύνεται από ανθρωπογενείς δράσεις, και ποιες είναι αυτές; Χωρίς ποσοτικοποίηση και καταμερισμό των ευθυνών για την επιτάχυνση της κλιματικής αλλαγής τις τελευταίες δεκαετίες το «φταίνε μόνο οι υδρογονάνθρακες», θυμίζει μεσαιωνικό κυνήγι μαγισσών!!

Και για να δοθούν οι σωστές απαντήσεις θα πρέπει να αλλάξουν οι όροι: Θα πρέπει οι ερευνητικές δομές που θα κληθούν να δώσουν αυτά τα ποσοστά συνυπευθυνότητας, που κανείς μέχρι τώρα δεν τα έχει δώσει, να είναι επιστημονικά πολυσυλλεκτικές, όπως μεταξύ άλλων η παγκόσμια Υποεπιτροπή Τεταρτογενούς Στρωματογραφίας που αντέκρουσε με επιστημονικά κριτήρια όχι μόνο την δημοσιογραφική θέση και επίκληση αλλά και τα επιχειρήματα των επιστημόνων της Anthropocene Working Group ότι έχουμε εισέλθει στο Ανθρωπόκαινο.

Θα κλείσω με ένα απόσπασμα που αναπαράγεται από τον Guardian, ο οποίος πρώτος και αυθαίρετα χρησιμοποίησε γενικευμένα τον όρο «κλιματική κρίση»: «Οι άνθρωποι της εργατικής και της μεσαίας τάξης πρέπει να σταματήσουν να κατηγορούν τον εαυτό τους για την κλιματική κρίση. Αντίθετα, είναι καιρός να ενωθούμε για να αναζητήσουμε δικαιοσύνη για να λογοδοτήσουν οι κερδοσκόποι» και θα προσθέσω: και οι πολιτικές που τους καλύπτουν!!

Το χρηματιστήριο ρύπων δεν μπορεί να είναι το αντίδοτο στην μεγαλύτερη απειλή του πλανήτη.

Οι εναλλακτικές πολιτικές που θα πρέπει να διαμορφωθούν θα πρέπει να στηρίζονται σε επιστημονικά στοιχεία ισόρροπων και ισοδύναμων επιστημονικών περιοχών, συμπεριλαμβανομένων και των καθοριστικών για την λήψη αποφάσεων γεωεπιστημονικών δεδομένων, σε διαφάνεια και αναλυτική ενημέρωση του κοινού και όχι να καλύπτονται και να καλύπτουν οικονομικές πολιτικές όπως η πράσινη μετάβαση, που η μέχρι τώρα πορεία υλοποίησής της έχει δείξει ότι εξυπηρετεί και πάλι κερδοσκοπικά και ολιγομονοπωλιακά συμφέροντα.

Αναφορές

[1] https://www.ieidiseis.gr/perivallon/256038/copernicus-espase-ksana-se-liges-ores-to-rekor-ypsilis-thermokrasias-sta-pagkosmia-xronika

[2] https://en.wikipedia.org/wiki/Death_Valley

[3] https://de.wikipedia.org/wiki/Zyklon_in_Ostpakistan_1970

[4] https://www.medieval.eu/double-volcanic-event-ad-536-ad-540/

[5] https://www.nature.com/articles/307344a0

[6] https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2007GL032450

[7] https://www.volcanodiscovery.com/rabaul-tavurvur.html

[7] https://www.medieval.eu/late-antique-little-ice-age-or-lalia-ad-536-660/

[8] https://watchers.news/2016/02/12/late-antique-little-ice-age-lalia-in-the-context-of-socio-political-perturbances-1-500-years-ago-revealed/

[9] https://www.gutenberg.org/files/16765/16765-h/16765-h.htm (XIV [4-10])

[10] https://www.medieval.eu/double-volcanic-event-ad-536-ad-540/

[11]https://contentarchive.wwf.gr/images/pdfs/pe/agriculture_material_georgia_xirasiaaystralia.pdf

[12] http://quaternary.stratigraphy.org/working-groups/anthropocene/

[13] https://www.lifo.gr/now/world/guardian-oi-12-kakoi-poy-eythynontai-se-megalo-bathmo-gia-tin-klimatiki-krisi

*Ο Μανόλης Μανούτσογλου είναι Καθηγητής και τέως Κοσμήτορας της Σχολής Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης

Τα πρώτα κρίσιμα αποτυπώματα της κλιματικής αλλαγής έχουμε ήδη αρχίσει να τα βιώνουμε, όπως σημείωσε σε συνέντευξή του ο καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Ευθύμιος Λέκκας.

Αναφερόμενος στο πρόβλημα της λειψυδρίας που πλήττει φέτος το καλοκαίρι πολλές περιοχές της Ελλάδας, επισήμανε ότι είναι ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε σαν μια κανονικότητα λόγω της κλιματικής αλλαγής. Με άλλα λόγια, η λειψυδρία ήρθε και θα παραμείνει. Δεν είναι ένα παροδικό φαινόμενο, όπως γινόταν στο παρελθόν.

Μιλώντας στο Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ, ο Ευθύμιος Λέκκας επισήμανε ότι υπολογίζαμε ότι η κλιματική κρίση θα έρθει τη δεκαετία του ’40, του ’50 και στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και οι επιστημονικοί φορείς της Ελλάδας αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο αυτό θεωρούσαν. Όμως, έχουμε αρχίσει να βιώνουμε ήδη από το ’17 με ’18 τα πρώτα κρίσιμα αποτυπώματα της κλιματικής κρίσης. Εξήγησε ότι αυτά δεν δεν είναι μόνο η λειψυδρία, η οποία είναι ένα από τα δεδομένα τα οποία υπάρχουν, είναι επίσης και οι φυσικές καταστροφές, οι ξηρασίες, οι δασικές πυρκαγιές, τα έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, οι κατολισθήσεις.

Κατά τον ίδιο, κυρίαρχο ζήτημα είναι και η λειψυδρία, που σημαίνει ότι υπάρχει έλλειμμα ισοζυγίου, δεν υπάρχουν βροχοπτώσεις ή όταν υπάρχουν οι βροχοπτώσεις πέφτουν με τέτοια ραγδαιότητα που δεν μπορεί το έδαφος να απορροφήσει το νερό και αντίθετα, δημιουργεί καταστροφικά πλημμυρικά φαινόμενα. Συνεπώς δεν έχουμε εμπλουτισμό των υπόγειων υδροφόρων οριζόντων και ούτε την πλήρωση των ταμιευτήρων. Και το τελευταίο χρονικό διάστημα, και κυρίως το χειμώνα, ουσιαστικά εκείνο το οποίο είχαμε ήταν η έντονη λειψυδρία, η απουσία βροχοπτώσεων και χιονοπτώσεων, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίσουμε από τους πρώτους μήνες το πρόβλημα που είναι επιτακτικό.

Περιοχές σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης

Σύμφωνα με τον καθηγητή Γεωλογίας, αυτός είναι ο λόγος που πολλές περιοχές της χώρας τέθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Και αυτές είναι τα νησιά για πολλούς και διάφορους λόγους, η Πελοπόννησος, η ηπειρωτική χώρα, η Στερεά, ορισμένες περιοχές της Μακεδονίας, που έχουν το εντονότερο πρόβλημα.

Οπως είπε, πρόβλημα λειψυδρίας αντιμετωπίζουν επίσης και κάποιες περιοχές στη Δυτική Ελλάδα, όπου κι εκεί τα πρώτα σημάδια, στην Κέρκυρα για παράδειγμα, έχουν αρχίσει να διαφαίνονται.

Πρόκειται για σύνθετο πρόβλημα, γιατί δεν οφείλεται μόνο στην απουσία των βροχοπτώσεων τη χειμερινή περίοδο, την περίοδο που μας πέρασε, αλλά οφείλεται και στη μη προσαρμογή της κατανάλωσης. Ειδικά στα νησιά του Αιγαίου, επειδή η κατανάλωση αυξάνεται, θα έλεγε κανένας ότι λόγω τουριστών και λόγω του τουρισμού. Χαρακτήρισε μάλιστα το πρόβλημα στις τουριστικές περιοχές μείζον.

«Η αφαλάτωση έχει τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις»

Αναφερόμενος στην αφαλάτωση, υπογράμμισε: «Δεν είναι μόνο τα υφιστάμενα αποθέματα που το πρόβλημα δεν λύνεται με την αφαλάτωση. Η αφαλάτωση έχει τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Απαιτεί τεράστια ποσά ενέργειας. Εκείνο το οποίο θα πρέπει να κάνουμε τελικά, είναι αυτό που προλαβαίνουμε να κάνουμε και μπορούμε να το κάνουμε: Η σωστή διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Δηλαδή, ο πληθυσμός ανεβαίνει πέντε και δέκα φορές σε ορισμένα νησιά, αυτή την περίοδο. Εκεί λοιπόν δεν υπάρχει η σωστή διαχείριση. Κατ αρχάς οι υποδομές, τα δίκτυα. Παραδείγματος χάριν, έχουμε τεράστιες απώλειες νερού. Δεύτερον, δεν υπάρχει καμία καμπάνια. Έπρεπε να αρχίσουμε τις καμπάνιες οικονομίας του νερού για τον καθένα από μας».

Αποθήκευση και εξοικονόμηση νερού

Για τον καθηγητή Γεωλογίας πρέπει να κατανοήσουμε ακριβώς τι συμβαίνει στην ατμόσφαιρα και να κατανοήσουμε ακριβώς την κλιματική κρίση, από τι συνίσταται και στη συνέχεια να προσπαθήσουμε με μεθοδολογίες και να εμπλουτίσουμε περισσότερο τους υδροφόρους υπόγειους ορίζοντες και τους ταμιευτήρες.

Περιέγραψε δε δύο διαδικασίες: η μία κατηγορία είναι ουσιαστικά αυτή της αποθήκευσης του νερού. Και η άλλη κατηγορία είναι αυτή της εξοικονόμησης του νερού, που είναι και αυτή πολύ σημαντική, γιατί πρέπει ουσιαστικά σε πολλές περιοχές τα δίκτυα να αντικατασταθούν γιατί έχουμε πολλές διαρροές.

Ωστόσο, δεν υπάρχουν άμεσες λύσεις. Δηλαδή εάν εγκλωβιστούμε στη λύση των άμεσων προβλημάτων που προκύπτουν, που είναι επιτακτικά, δεν το συζητάμε και δεν κάνουμε σχεδιασμό δεκαετίας, τουλάχιστον για τη διαχείριση του νερού σε εθνικό επίπεδο, δεν θα κάνουμε απολύτως τίποτα κάθε έτος και θα αντιμετωπίζουμε ακόμα μεγαλύτερα προβλήματα.

Η διαμάχη για την κατανάλωση του νερού

Ο Ευθύμιος Λέκκας εξήγησε ότι το πρώτο θέμα είναι να δούμε τι ποσά μπορούμε να αποθηκεύσουμε σε μια περίοδο εξελισσόμενης κλιματικής κρίσης που τα πράγματα θα δυσκολεύουν όσο περνάει ο χρόνος. Το δεύτερο είναι να δούμε πώς θα διακινηθεί όλος αυτός ο όγκος του νερού και με τι συνθήκες. Δεν είναι μόνο το θέμα των διαρροών, είναι και το θέμα της υγιεινής του νερού. Το τρίτο βεβαίως είναι να καθοριστούν στρατηγικά το πού θα πρέπει να ξοδεύουμε το νερό.

Παράλληλα αναφέρθηκε και στην υποβόσκουσα διαμάχη μεταξύ του αγροτικού τομέα, μεταξύ του τουρισμού, μεταξύ των κατοίκων. Για παράδειγμα, πάρτε ένα τουριστικό νησί αυτή την εποχή, στην Κρήτη ή σε άλλες περιοχές όπου εκεί πρέπει να ισορροπήσει η όλη διαδικασία μεταξύ του τι νερό θα δώσουμε, θα προωθήσουμε στον αγροτικό τομέα, που είναι κρίσιμος τομέας. Δεν το συζητάμε. Και είναι κρίσιμο αυτό γιατί στον αγροτικό τομέα στηρίζεται ή είναι ο πρωτογενής τομέας στον οποίο στηρίζεται ένα μεγάλο τμήμα της οικονομίας. Στη συνέχεια έχουμε τον τουρισμό. Ο τουρίστας της Φινλανδίας, της Σουηδίας, της Γερμανίας, του Βελγίου δεν έχει ασκηθεί στην εξοικονόμηση του νερού γιατί το έχει άφθονο. Ούτε κι εμείς βέβαια το έχουμε σκεφτεί. Είναι και αυτό που λέτε για το πλύσιμο των αυτοκινήτων. Όλα αυτά λοιπόν, δημιουργούν τεράστιες πιέσεις και θα έλεγα και υπάρχουν και υποβόσκουσες και κοινωνικές αντιθέσεις μεταξύ των παραγωγικών τάξεων.

Εθνικό στρατηγικό πλάνο

Σύμφωνα με τον κ. Λέκκα, αυτό που πρέπει να γίνει είναι να αρχίσουμε με ένα εθνικό στρατηγικό πλάνο διαχείρισης των νερών σε περίοδο εξελισσόμενης κλιματικής κρίσης, για να θέσουμε κανόνες και προτεραιότητες. Εκεί είναι το θέμα. Δηλαδή, αν δεν σχεδιάσουμε έγκαιρα και με βάση τα νέα δεδομένα που προκύπτουν και που αλλάζουν προς το χειρότερο, δεν θα κάνουμε τίποτα. Κάθε χρόνο θα έχουμε όλη αυτή την ανησυχία, αλλά και τις αντιπαλότητες που υπάρχουν μεταξύ των φορέων για το ποιος φταίει, ποιος ξοδεύει, τι πήρε ο καθένας και όλα τα σχετικά (…).

Η πρότασή του περιλαμβάνει δύο άξονες: Αμεσες λύσεις και άμεσος σχεδιασμός σε εθνικό επίπεδο. Και ευτυχώς που υπάρχει αυτή η πρωτοβουλία εκ μέρους της κυβέρνησης, αυτήν τη στιγμή, για να δούμε πού πάμε και τι πρέπει να κάνουμε. Ενας εθνικός σχεδιασμός λοιπόν, ο οποίος θα πρέπει να στηρίζεται στα νέα δεδομένα.

Πηγή: Καθημερινή

Φτάνει πια! Ήρθε η ώρα να πληρώσουν οι έχοντες και κατέχοντες και όχι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α.) καλεί τους εργαζόμενους στους Ο.Τ.Α. να συμμετάσχουν μαζικά, ενωτικά και δυναμικά στο Συλλαλητήριο Διαμαρτυρίας που θα πραγματοποιηθεί με αφορμή τα εγκαίνια της 88ης Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (Δ.Ε.Θ.) το ΣΑΒΒΑΤΟ 7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2024 και ώρα 6:00 το απόγευμα, στο Άγαλμα Βενιζέλου.

Οι εργαζόμενοι στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, από κοινού με τους υπαλλήλους του υπολοίπου Δημοσίου Τομέα, καθώς επίσης και του Ιδιωτικού Τομέα, καλούνται να στείλουν ένα ηχηρό μήνυμα στην κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας (Ν.Δ.) πώς η νεοφιλελεύθερη πολιτική την οποία εφαρμόζει είναι αδιέξοδη, καταστροφική και δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο. «ΩΣ ΕΔΩ ΚΑΙ ΜΗ ΠΑΡΕΚΕΙ. ΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΖΟΥΜΕ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΜΙΣΘΟ ΜΑΣ». Αυτό θα είναι το κεντρικό σύνθημα του Συλλαλητηρίου Διαμαρτυρίας, σε συνδυασμό με την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και των κατακτήσεων των εργαζομένων.

Η κατάσταση πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο με ευθύνη την κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας (Ν.Δ.). Το πρωτοφανές κύμα ακρίβειας συνεχίζεται, με τους μισθούς που παραμένουν καθηλωμένοι να εξανεμίζονται μέσα στις πρώτες λίγες ημέρες του μήνα. Η φτώχεια βαθαίνει, η κοινωνία εξαθλιώνεται οικονομικά και οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται σε ανησυχητικά πλέον επίπεδα. Η βία και η ανομία σαρώνουν, το κράτος δικαίου έχει πάει... περίπατο. Με τις συντάξεις να έχουν καταντήσει φιλοδωρήματα δεν υπάρχει πλέον κανένα αποκούμπι. Η ιδιοκατοίκηση που χτυπήθηκε ανηλεώς στα χρόνια των μνημονίων για να κερδοσκοπούν σήμερα οι έχοντες, δημιουργώντας μια εκρηκτική αύξηση στα ενοίκια, σμπαραλιάζει κάθε όνειρο των Ελλήνων.

Είτε από σκοπιμότητα, είτε από ανικανότητα η κυβέρνηση απλά παρακολουθεί, όπως τις φωτιές που κατακαίουν τα πάντα στο πέρασμά τους ακόμη και μέσα στον αστικό ιστό, έτσι και την λαίλαπα της νεοφιλελεύθερης πολιτικής της, να κάνει στάχτη και αποκαΐδια το μέλλον των εργαζομένων, των συνταξιούχων, των νέων παιδιών που «τρέχουν» κατά χιλιάδες να εγκαταλείψουν τη χώρα. Στην απόλυτη οικονομική καταστροφή η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας προσφέρει «κουπόνια» και «voucher». Κοινώς, ασπιρίνες... Την ίδια στιγμή το «χρέος» καλπάζει σε δυσθεώρητα επίπεδα, πολύ πάνω από το «χρέος» που επέβαλε τα μνημόνια στη χώρα, εξαθλιώνοντας την Ελληνική κοινωνία.

Δεν παίρνει κανένα ουσιαστικό μέτρο κατά της ακρίβειας και της απομείωσης των μισθών των εργαζομένων και συγχρόνως συνεχίζει την αντεργατική και νεοφιλελεύθερη πολιτική της με την καθιέρωση της 6ήμερης εργασίας, της ιδιωτικοποίησης κρίσιμων Δομών του Κοινωνικού κράτους και της διάλυσης του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.). Εξυπηρετεί τα συμφέροντα των «ημετέρων», πριμοδοτεί το κεφάλαιο σε βάρος της εργατικής τάξης, βάζει στο στόχαστρο θεμελιώδη συνταγματικά δικαιώματα και φαλκιδεύει κατακτήσεις πολλών χρόνων. 

Με τους Νόμους εκτρώματα «Χατζηδάκη» (Ν.4808/2021) και «Γεωργιάδη» (Ν.5053/2023) η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας (Ν.Δ.) κατήργησε την πενθήμερη εργασία, ποινικοποίησε το δικαίωμα στην απεργία και απειλεί με πρόστιμα και ποινικές διώξεις όσους εργαζόμενους ασκήσουν τα συνδικαλιστικά τους δικαιώματα. Δεν είναι τυχαίο ότι, από τον Σεπτέμβριο του 2021 και μετά όλες οι απεργίες κηρύχθηκαν από τα δικαστήρια παράνομες και καταχρηστικές. Υπουργοί της κυβέρνησης προσφεύγουν στα δικαστήρια, για να κηρυχθούν παράνομες οι απεργίες, πράγμα πρωτοφανές για το πολιτικό σύστημα, από τη μεταπολίτευση και μετά. Η κατάργηση των Νόμων Χατζηδάκη-Γεωργιάδη πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για το συνδικαλιστικό κίνημα, όπως και η «Διάταξη Βορίδη» για εξάντληση κάθε ένδικου μέσου στις διεκδικήσεις των εργαζομένων.

Το Συλλαλητήριο Διαμαρτυρίας στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (Δ.Ε.Θ.) έχει ως κεντρικό αίτημα τις αυξήσεις στους μισθούς. Οι εργαζόμενοι στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και στο Δημόσιο γενικότερα, δέκα τέσσερα (14) χρόνια τώρα, δεν είχαν καμιά αύξηση στον μισθό τους, παρά μόνο την αύξηση-κοροϊδία των 35,00-40,00 ευρώ, όταν οι περικοπές  στα χρόνια των μνημονίων έφτασαν στο 40%. Ο κόμπος έχει φτάσει στο χτένι. Δεν θα δεχτούμε να συνεχίσουμε να πληρώνουμε εμείς τις τεράστιες αυξήσεις στο ρεύμα, στη στέγαση, στα καύσιμα και σε όλα τα είδη πρώτης ανάγκης για να θησαυρίζουν οι «κολλητοί» και τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα που εκπροσωπούν.

Διεκδικούμε μεταξύ άλλων:

• Ουσιαστικές αυξήσεις που να καλύπτουν τον πληθωρισμό τουλάχιστον 10% για όλους.
• Πάταξη της ακρίβειας και της αισχροκέρδειας.
• Επαναφορά ΕΔΩ και ΤΩΡΑ του 13ου και 14ου μισθού.
• Μισθολογική αναγνώριση της διετίας 2016-2017.
• Αφορολόγητο στα 12.000 ευρώ.
• Προσλήψεις μόνιμου προσωπικού σε όλες τις υπηρεσίες για να σταματήσει η διάλυση και η ερήμωση των υπηρεσιών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Τ.Α.).
• Μονιμοποίηση των εργαζομένων που απασχολούνται με επαναλαμβανόμενες Συμβάσεις για πολλά χρόνια στην Τοπική Αυτοδιοίκηση  (Τ.Α.).
• Αύξηση του Επιδόματος Επικίνδυνης και Ανθυγιεινής Εργασίας, ένταξη νέων κατηγοριών.
• Γνήσιο ενιαίο μισθολόγιο με πραγματικές αυξήσεις στους μισθούς των εργαζομένων.
• Κατάργηση των «Αναπτυξιακών Οργανισμών» που αποτελούν «όχημα συναλλαγής, διαφθοράς και κατασπατάλησης του Δημόσιου χρήματος.
• Κατάργηση της αντεργατικής «διάταξης Βορίδη» για τις υποχρεωτικές εφέσεις μόνο σε ότι αφορά τις εργατικές διεκδικήσεις.
• Κατάργηση των αντισυνδικαλιστικών και αντεργατικών Νόμων Χατζηδάκη (Ν.4808/2021) και Γεωργιάδη (Ν.5053/2023).
• Διασφάλιση της 5νθημερης εβδομαδιαίας εργασίας και επαναφορά του ωραρίου στις 37 ½ ώρες εβδομαδιαίως.
• Τήρηση της Νομοθεσίας για την Υγεία και Ασφάλεια στους χώρους εργασίας, αναγνώριση της Επαγγελματικής Ασθένειας και του Εργατικού Ατυχήματος στους Ο.Τ.Α. Α΄ Βαθμού, εντατικοποίηση των ελέγχων από τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.
• Καμία σύνδεση της αξιολόγησης με τη μισθολογική και βαθμολογική εξέλιξη.

Φτάνει πια! Ήρθε η ώρα να πληρώσουν οι έχοντες και κατέχοντες και όχι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι. Όλοι μαζί στο Συλλαλητήριο Διαμαρτυρίας της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (Δ.Ε.Θ.) που θα πραγματοποιηθεί το ΣΑΒΒΑΤΟ 7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2024, και ώρα 6:00 το απόγευμα, στο Άγαλμα Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη. Απαιτούμε να ζούμε με αξιοπρέπεια... 

ΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟΥΣ Ο.Τ.Α. Α΄ ΒΑΘΜΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΜΕ ΜΑΖΙΚΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΣΤΟ ΣΥΛΛΑΛΗΤΗΡΙΟ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΣΤΗ Δ.Ε.Θ. ΣΑΒΒΑΤΟ 7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2024 – 6.00 Μ.Μ. ΑΓΑΛΜΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ – ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Στους Έλληνες της διασποράς και τον επίτιμο πρόεδρο Νικόλαο Ιτσινέ για την πολυετή προσφορά του

Κι αν είναι η μοίρα των Ελλήνων

διάσπαρτη στης γης τα βάθη,

είναι οι ρίζες που φυτρώνουν

και αναβιώνουνε την πλάση.

Όπου κι αν είσαι να υψώνεσαι

και να ακούγεται η φωνή.

Η περηφάνεια είναι δική σου

το μεγαλείο της φυλής.

Τα σύμβολά μας ιερά

σεις τα κρατάτε πιο ψηλά.

Τα ήθη και τις παραδόσεις

 του κάθε τόπου μας βιώσεις.

Τα χρόνια ήτανε σκληρά

και η ξενιτιά πολύ βαριά.

Με αγώνα πορευτήκατε

και στη ζωή πετύχατε.

Έλληνες της διασποράς,

σε σας οφείλουμε πολλά.

Στου έθνους μας τις δυσκολίες

είστε οι φάροι και οι ελπίδες.

Είναι η φωνή σας δυνατή

και απ’ άκρη ως άκρη αντηχεί.

Να είστε πάντοτε ενωμένοι

και ας είσαστε διασπαρμένοι.

Από όλους εμάς μία ευχή!

Υγεία να έχετε και προκοπή.

Με αγάπη προς όλους σας!

Έλλη Χόνδρου

Αύγουστος  2024

Πάνω από 4.700 χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σε αντικολλητικά μαγειρικά σκεύη, υδρόφιλα ρούχα και πυροσβεστικούς αφρούς συνδέονται με την ανάπτυξη καρκίνου, ηπατικών βλαβών αλλά και θυρεοειδοπάθεια (!). Αυτές οι χημικές ουσίες (περ- και πολυφθοροαλκυλικές PFAS) είναι γνωστές ως «χημικές ουσίες για τα πάντα» εξαιτίας της ανθεκτικότητάς τους στο περιβάλλον και στον ανθρώπινο οργανισμό. Την ίδια ώρα, προϊόντα προσωπικής φροντίδας, γεωργικές πρακτικές για την αύξηση της αγροτικής παραγωγής, αλλά και εκπομπές ρυπογόνων ουσιών από τις βιομηχανικές διεργασίες και δραστηριότητες, όπως είναι για παράδειγμα ο υδράργυρος και το διοξείδιο του άνθρακα, είναι πηγές πρόκλησης ρύπων που έχουν επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία.

Όπως εξηγεί, μιλώντας στα «ΝΕΑ», ο διευθυντής και πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Δημοσθένης Σαρηγιάννης, πρόκειται για χημικές ουσίες ή υλικά που πρόσφατα έχουν αναγνωριστεί ως δυνητικές απειλές για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτοί οι αναδυόμενοι περιβαλλοντικοί ρύποι είναι πλέον ένας τομέας αυξανόμενης ανησυχίας και ενεργού έρευνας. «Η κατανόηση και ο μετριασμός των κινδύνων που συνδέονται με αυτούς τους ρύπους απαιτούν μια πολύπλευρη προσέγγιση που περιλαμβάνει τη ρύθμιση, την επιστημονική έρευνα, την ευαισθητοποίηση του κοινού, αλλά και την τεχνολογική καινοτομία», συμπληρώνει ο Δημοσθένης Σαρηγιάννης.

Τίθεται έτσι το ερώτημα: ποιοι είναι αυτοί οι αναδυόμενοι περιβαλλοντικοί ρύποι και πού εντοπίζονται;

Ποιοι είναι οι τύποι

ΦΩΤΟ: Ρύποι 2

Σύμφωνα με τον Δημοσθένη Σαρηγιάννη, υπάρχουν οι εξής τύποι αναδυόμενων περιβαλλοντικών κινδύνων:

Φαρμακευτικά προϊόντα και προϊόντα προσωπικής φροντίδας (PPCPs). Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται συνταγογραφούμενα φάρμακα, μη συνταγογραφούμενα φάρμακα αλλά και τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας, όπως τα σαμπουάν και οι λοσιόν. Οι ρύποι αυτοί μπορούν να εισέλθουν στα υδατικά συστήματα μέσω της ανθρώπινης απέκκρισης και της ακατάλληλης απόρριψης.

Χημικές ουσίες που προκαλούν ορμονικές διαταραχές (EDCs). Αυτές οι ουσίες βρίσκονται σε πλαστικά (π.χ. δισφαινόλη Α), φυτοφάρμακα και άλλα βιομηχανικά χημικά. Μπορούν να επηρεάσουν τα ορμονικά συστήματα, οδηγώντας ενδεχομένως σε αναπαραγωγικά, αναπτυξιακά και ανοσολογικά προβλήματα.

Μικροπλαστικά. Πρόκειται για μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια που προκύπτουν από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών απορριμμάτων. Βρίσκονται στις θάλασσες, στα οικοσυστήματα γλυκού νερού, ακόμη και στο πόσιμο νερό. Είναι ενδεχομένως επιβλαβή σε περίπτωση κατάποσης, αν και οι πλήρεις επιπτώσεις στην υγεία εξακολουθούν να μελετώνται.

Νανοϋλικά. Είναι υλικά κατασκευασμένα από τον άνθρωπο, με τουλάχιστον μία διάστασή τους να είναι μικρότερη από 100 νανόμετρα. Χρησιμοποιούνται στην ηλεκτρονική, την ιατρική και τα καλλυντικά. Οι πιθανοί κίνδυνοι περιλαμβάνουν αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα, αν και η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη. 

Τρεις είναι οι τρόποι έκθεσης στους ρύπους:

1) Μέσω της κατάποσης. Εδώ, τα μολυσμένα τρόφιμα και το νερό είναι κοινές πηγές έκθεσης. Τα μικροπλαστικά και τα PFAS, ειδικότερα, μπορούν να καταποθούν μέσω των θαλασσινών και του πόσιμου νερού.

2) Μέσω της εισπνοής. Οι ατμοσφαιρικοί ρύποι, συμπεριλαμβανομένων των νανοσωματιδίων και των πτητικών οργανικών ενώσεων (VOC), μπορούν να εισπνευστούν. Ειδικότερα, η ποιότητα του αέρα εσωτερικών χώρων μπορεί να επηρεαστεί από τα οικιακά προϊόντα και τα οικοδομικά υλικά.

Καθώς περνάμε κοντά στο 90% του χρόνου μας σε κλειστούς χώρους καθημερινά και ανεξάρτητα από εποχή, η ρύπανση στον αέρα εσωτερικών χώρων αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ό,τι αφορά την ανθρώπινη έκθεση.

3) Μέσω της δερματικής επαφής. Το δέρμα μας εκτίθεται σε ρύπους που συναντάμε σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας, βιομηχανικά χημικά και μολυσμένο έδαφος ή νερό.

Επιπτώσεις στην υγεία

Κατά τους ειδικούς, οι λεγόμενοι αναδυόμενοι περιβαλλοντικοί ρύποι προκαλούν:

Α) Θέματα αναπαραγωγής και ανάπτυξης. Οι ορμονικοί διαταράκτες μπορούν να διαταράξουν τις φυσιολογικές ορμονικές λειτουργίες, οδηγώντας σε προβλήματα γονιμότητας, αναπτυξιακή υστέρηση, μεταβολικό σύνδρομο και γενετικές ανωμαλίες.

Β) Καρκίνο. Ορισμένοι ρύποι, όπως τα PFAS και ορισμένα φυτοφάρμακα, έχουν συνδεθεί με την ανάπτυξη διαφόρων τύπων καρκίνου.

Γ) Νευρολογικά θέματα. Τα βαρέα μέταλλα (π.χ. μόλυβδος, υδράργυρος) και ορισμένοι οργανικοί ρύποι μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη και τη λειτουργία του εγκεφάλου, οδηγώντας σε γνωστικά ελλείμματα και νευρολογικές διαταραχές (τόσο νευροαναπτυξιακές όσο και νευροεκφυλιστικές).

Δ) Αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα. Οι ατμοσφαιρικοί ρύποι, συμπεριλαμβανομένων των νανοσωματιδίων και των πτητικών οργανικών ενώσεων, μπορούν να επιδεινώσουν το άσθμα, τις πνευμονοπάθειες και τις καρδιαγγειακές παθήσεις.

Ε) Διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος. Ορισμένοι ρύποι όπως τα PFAS μπορούν να αποδυναμώσουν το ανοσοποιητικό σύστημα, καθιστώντας μας πιο ευάλωτους σε λοιμώξεις και ασθένειες.

Τρόπος προστασίας

«Η εκπαίδευση του κοινού σχετικά με τη σωστή απόρριψη των φαρμακευτικών προϊόντων και τη μείωση της χρήσης επιβλαβών χημικών ουσιών είναι εκ των ων ουκ άνευ για την αντιμετώπιση της απειλής στη δημόσια υγεία από τους αναδυόμενους ρύπους», υποστηρίζει ο διευθυντής και πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Επιπρόσθετα και παράλληλα, όπως τονίζει, με την εκπαίδευση του κοινού είναι απαραίτητη η προώθηση της χρήσης ασφαλέστερων εναλλακτικών λύσεων σε καταναλωτικά προϊόντα και βιομηχανικές διαδικασίες, με τη μορφή μιας νέας βιομηχανικής επανάστασης που θα διασφαλίζει την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων για την παραγωγή ασφαλών και βιώσιμων προϊόντων, στηριζόμενη στις αυξημένες δυνατότητες που η ψηφιοποίηση και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να προσφέρουν. Κατά τον Δημοσθένη Σαρηγιάννη, απαιτείται συνεχής έρευνα για την καλύτερη κατανόηση των επιπτώσεων των αναδυόμενων ρύπων στην υγεία.

Πηγή: Premium Έκδοση ΤΑ ΝΕΑ