«Δεν μπορείς να έχεις μία δημοτική αρχή η οποία σκέφτεται μόνη της, αποφασίζει μόνη της, υπογράφει μόνη της και όταν έρχεται ο λογαριασμός σου λέει, ελάτε βάλτε όλοι το πορτοφόλι να πληρώσουμε όλοι μαζί»

«Θεωρώ ότι για τα απορρίμματα της Καλύμνιου είναι και τεχνητή η ένταση και από τη μεριά του δημάρχου. Ο περιφερειάρχης από την άλλη, αισθάνεται αρκετά εκτεθειμένος στο εκλογικό του σώμα και αμύνεται»

«Η δημοτική αρχή, αν δεν κόψει κορδέλα σε ένα έργο, δεν ασχολείται μαζί του»

«Στα δύσκολα και σοβαρά θέματα, θέλουμε να συζητήσουμε με τη δημοτική αρχή και να βγάλουμε από κοινού πορίσματα και θέσεις για να τα στηρίξουμε, γιατί αυτό διασφαλίζει το εξής μαγικό. Ότι, αυτά που θα έχουμε αποφασίσει όλοι δεν θα τα ανατρέψει κανένας στο μέλλον. Αποφάσεις που παίρνει ένας μόνος του,  εύκολα ανατρέπονται»

«Δεν ήμασταν εμείς ικανοί σαν τοπικές διοικήσεις, όσοι διοικήσανε, να φέρουνε το αποτέλεσμα που έπρεπε και έτσι βρίσκουν ευκαιρία, παίρνουν τις αρμοδιότητες και τις δίνουν στους ιδιώτες»

«Το ενεργειακό κόστος των ΔΕΥΑ δεν προσπάθησε καμιά κυβέρνηση να το λύσει, ενώ θα μπορούσε. Όπως έχουν ειδικό βιομηχανικό τιμολόγιο οι βιομηχανίες, θα μπορούσαν να έχουν ειδικό τιμολόγιο διαχείρισης νερού και οι ΔΕΥΑ για να έχουμε λιγότερο κόστος»

«Το 40% των δήμων έχουν βαρέσει κανόνι και φοβάμαι ότι προετοιμάζεται το έδαφος για το κανόνι της Κω που έρχεται»

 «Για την αποτύπωση του υδροφόρου ορίζοντα, δεν κάνεις επικαιροποίηση μίας μελέτης το 2024 από το 1994.  Θέλεις καινούργια μελέτη και τη θέλεις άμεσα»

«Η δημοτική αρχή έχει καταθέσει την πρότασή της για το χωροταξικό του τουρισμού χωρίς διαβούλευση.  Άρα,  ένας ΦΟΔΣΑ καινούργιος. Όταν θα ‘ρθεί να φάει το ξύλο, θα το φάμε πάλι μαζί. Θα ζητάει να δει πώς θα φάει εκείνος τις λιγότερες σφαλιάρες»

«Με την απαγόρευση δόμησης  εκτός σχεδίου πόλεως ευνοούνται οι μεγάλες επενδύσεις, τα πολύ μεγάλα κεφάλαια, άρα οι λίγοι και όχι η μικρομεσαία επιχείρηση»

«Τα τοπικά συμβούλια ξαναψηφίζουν φέτος τα περσινά έργα μπας και γίνουν.  Αυτό ξέρω και από το τοπικό συμβούλιο της Κω, και του Πυλίου και της Κεφάλου που ακόμα δεν μπορεί να συνεδριάσει γιατί δεν μπορεί να μαζέψει τον κόσμο του»

«Ο δήμαρχος, το θέμα των απορριμμάτων της Καλύμνου  το χειρίστηκε  χωρίς διαβούλευση, χωρίς να συζητήσει με κανέναν, μόνος του το αποφάσισε, μόνος του το υπέγραψε, μόνος του τα συμφώνησε, τα έχει κάνει όλα μόνος του και τώρα που ήρθε η ώρα του λογαριασμού, θέλει να είμαστε όλοι δίπλα του για να πληρώσουμε όλοι» δηλώνει σε συνέντευξή του στον «Σ» ο επικεφαλής της «Δύναμης Αλλαγής» Ηλίας Σιφάκης, συμπληρώνοντας πως, ο Θ. Νικηταράς είναι ο «εχθρός» που έψαχνε εναγωνίως να βρει ο περιφερειάρχης προκειμένου να συσπειρώσει την ομάδα του. Παράλληλα, θεωρεί ότι η ένταξη που δημιουργήθηκε μεταξύ των δυο αιρετών είναι και τεχνητή από τη μεριά του δημάρχου, ενώ ο περιφερειάρχης είναι σε γραμμή άμυνας και αποκατάστασης της αλήθειας, όπως εκείνος την έχει βιώσει.

«Αναπνέουμε και δρούμε σε μια εποχή που επιδεικνύει όλη της τη βαρβαρότητα»

«Δεν θέλουνε να δούνε τι αντέχει το νησί. Και η περιφέρεια και η Ένωση Ξενοδόχων,  δεν λένε ότι δεν αντέχει πια άλλο.  Αυτό που θέλουν να δούνε είναι πόσο ακόμα θα μεγαλώσει το ταμείο»

«Ευτελίζουν τη λογοδοσία. Αυτό θέλουν όλοι και η σημερινή δημοτική αρχή, να υποβαθμιστεί η ενημέρωση των δημοτών πάνω σε ερωτήματα που τον αφορούν και αφορούν στο δήμο»

 «Η δικαιολογία ότι οι διακοπές παροχής νερού είναι λόγω της ΔΕΗ, είναι μια παλιά φτηνή αστεία δικαιολογία. Δεν μπορεί τώρα στην Κω του 2024, του υπέρ ή όχι τουρισμού, με τόσες πολλές κλίνες, να δικαιολογούμε τις διακοπές νερού με κάτι τέτοιο»

«Δεν έχει προχωρήσει όλα αυτά τα χρόνια τίποτα και βρισκόμαστε σε ένα σημείο όπου όλοι μιλούν για δήθεν πράσινη ανάπτυξη. Αυτό που για άλλη μια φορά σπρώχνεται, είναι το να επιδοτηθούν διάφορα επιχειρηματικά συμφέροντα που θα έρθουνε και θα εμπορευματοποιήσουν ακόμα περισσότερο και το νερό όπως κάνανε και με τα σκουπίδια»

«Βεβαίως και θα βάλουν πρώτο το χωροταξικό του τουρισμού γιατί δεν έχει μείνει και τίποτε άλλο ουσιαστικό πάνω σε αυτή την οικονομία της Ελλάδας παρά να αναπτύσσει τον τουρισμό. Τι άλλο την αφήνουν να αναπτύξει;»

«Μας προϊδεάζει ο δήμαρχος ότι και η αστική συγκοινωνία θα γίνει μια ΣΔΙΤ. Άρα, ο δήμος, όπως κάνει με τους εργολάβους,  θα απασχολήσει ένα εργατικό δυναμικό του δήμου, και θα κάνει συμβάσεις με έναν ιδιώτη προκειμένου να του το δώσει»

Ποια είναι η εικόνα για την οικονομική αποδοτικότητα των Δήμων, το διάστημα 2019-2023 , σύμφωνα με το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών

Την οικονομική αποδοτικότητα των δήμων, εξετάζει στο νέο κείμενο πολιτικής, που υπογράφουν οι Κωνσταντίνος Σαραβάκος και Σήφης Πλυμάκης, το Κέντρο Φιλεύθερων Μελετών (ΚΕ.ΦΙ.Μ).

Στο κείμενο πολιτικής αναλύεται η οικονομική αποδοτικότητα των Δήμων στην Ελλάδα την περίοδο 2019-2023.

Η ανάλυση αναδεικνύει τα επίμονα και πιεστικά προβλήματα του πλαισίου λειτουργίας των δήμων και της σχέσης τους με το κεντρικό κράτος, τα οποία οδηγούν σε οικονομική αποτελεσματικότητα.

Οι δήμοι επιδεικνύουν πολύ χαμηλά ποσοστά εκτέλεσης των προϋπολογισμών τους, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις επενδύσεις όπου ο μέσος όρος είναι απογοητευτικός στο 17% για την περίοδο 2019-2023.

Η ενίσχυση της οικονομικής ανεξαρτησίας των δήμων και η εισαγωγή του μοντέλου των προϋπολογισμών προγραμμάτων και απόδοσης, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της λογοδοσίας τους μέσω της δημοσίευσης ανοιχτών και προσβάσιμων δεδομένων που αφορά τη διαχείρισή τους μπορεί να επιτρέψει τον ασφαλέστερο οικονομικό τους προγραμματισμό και να ενισχύσει σημαντικά τόσο την οικονομική τους αποδοτικότητα, όσο και τη λογοδοσία τους έναντι των δημοτών.

Οικονομική λειτουργία: Η εκτέλεση του προϋπολογισμού

Οι δημοτικές αρχές είναι σημαντικό να σχεδιάζουν και να εκτελούν όσο το δυνατόν πιο πιστά το οικονομικό τους πρόγραμμα διασφαλίζοντας ότι οι διαθέσιμοι πόροι αξιοποιούνται αποτελεσματικά, τόσο για την καθημερινή κάλυψη των αναγκών των δημοτών, όσο και για τον αναπτυξιακό προγραμματισμό και την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών και κρίσεων.

Στην κατεύθυνση αυτή, η υιοθέτηση ενός νέου μοντέλου κατά το διεθνές παράδειγμα του προϋπολογισμού προγραμμάτων και του προϋπολογισμού απόδοσης θα προάγει σημαντικά τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την αποτελεσματικότητα μέσα από την προσβάσιμη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων της εκτέλεσής του.

Σχετικά με τη εκτέλεση του γενικού προϋπολογισμού για το σύνολο των δήμων την περίοδο 2019-2023. Ξεκινώντας από 43% το 2019 και ακολουθώντας μια ελαφρά πτώση τα επόμενα έτη, με 41% το 2020 και το 2021, 39% το 2022, και 40% το 2023. Η μέση τιμή της γενικής εκτέλεσης προϋπολογισμού για όλη την περίοδο είναι 41%.

Η συνολική τάση υποδεικνύει σχετική σταθερότητα, ωστόσο, η εκτέλεση γενικού προϋπολογισμού δεν κατάφερε να ξεπεράσει το 50% κανένα έτος. 

Σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού επενδύσεων7 για το σύνολο των δήμων την περίοδο 2019-2023. Ξεκινώντας από 16% το 2019, η εκτέλεση παραμένει σταθερή στα ίδια επίπεδα τα επόμενα έτη, με 16% το 2020, το 2021 και το 2022. Το 2023 παρατηρείται ελαφρά αύξηση, φτάνοντας στο 19%.

Η μέση τιμή της εκτέλεσης προϋπολογισμού επενδύσεων για όλη την περίοδο είναι 17%. Η συνολική τάση δείχνει μια σταθερότητα σε πολύ χαμηλά ποσοστά εκτέλεσης προϋπολογισμού για επενδύσεις.

Ο συγκεντρωτισμός, η επίδραση της γραφειοκρατίας και των καθυστερήσεων στην υλοποίηση του επενδυτικών έργων και προγραμμάτων για την τοπική αυτοδιοίκηση, τόσο από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ), όσο και από το ΕΣΠΑ 2021 – 2027 και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες υλοποίησης του προϋπολογισμού επενδύσεων. 

Σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού μισθοδοσίας  για το σύνολο των δήμων την περίοδο 2019-2023. Η εκτέλεση παραμένει σταθερά υψηλή στα επίπεδα του 84%
από το 2019 έως το 2021, σημειώνοντας μια μικρή άνοδο στο 85% το 2022 και φτάνοντας στο 86% το 2023.

Η μέση τιμή της εκτέλεσης προϋπολογισμού μισθοδοσίας για όλη την περίοδο είναι 85%, αποκαλύπτοντας την ανελαστικότητα της συγκεκριμένης δαπάνης, η οποία μάλιστα αποτελεί ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό του συνολικού προϋπολογισμού των δήμων, περιορίζοντας τις δυνατότητες χρηματοδότησης άλλων δράσεων και προγραμμάτων.10

Η εισαγωγή νέων μοντέλων αξιοποίησης και ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού των δήμων μπορεί να περιορίσει το συνολικό κόστος ενισχύοντας ταυτόχρονα την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες. 

Σχετικά με την εκτέλεση προϋπολογισμού στα λειτουργικά κόστη για το σύνολο των δήμων την περίοδο 2019-2023.  Η εκτέλεση ξεκινάει από 72% το 2019, μειώνεται ελαφρώς στο 70% το 2020 και επανέρχεται στο 72% το 2021. Στη συνέχεια, σημειώνεται ελαφρά αύξηση στο 73% το 2022 και το 2023.

Η μέση τιμή της εκτέλεσης προϋπολογισμού για λειτουργικά κόστη κατά την περίοδο αυτή είναι 72%. Η συνολική τάση δείχνει σταθερότητα, με μικρές διακυμάνσεις και ελαφρά βελτίωση τα τελευταία έτη.

Τα λειτουργικά κόστη μπορούν να εξορθολογιστούν και να μειωθούν περαιτέρω,12 συμβάλλοντας στη βελτίωση της οικονομικής βιωσιμότητας των δήμων. Η βελτίωση αυτή μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την αναδιοργάνωση της διοικητικής δομής των δήμων, την απλούστευση των διαδικασιών παροχής των δημοτικών υπηρεσιών, την εφαρμογή του στρατηγικού προγραμματισμού και της αξιολόγησης και τη μεγιστοποίηση της αξιοποίησης και της συμβολής του ψηφιακού μετασχηματισμού, μεταρρυθμίσεις οι οποίες θα πρέπει να προωθηθούν και να υλοποιηθούν άμεσα. 

Δημοσιονομική διαχείριση: ανταποδοτικά τέλη και ληξιπρόθεσμες οφειλές

Τα ανταποδοτικά τέλη ανά κάτοικο και κατηγορία δήμου για το σύνολο της περιόδου 2019-2023, κυμαίνονται ως εξής:

• 108,68 ευρώ στους μικρούς ηπειρωτικούς και
μικρούς ορεινούς δήμους,
• 114,30 ευρώ στους μεγάλους ηπειρωτικούς δήμους,
• 119,95 ευρώ στους μεσαίους ηπειρωτικούς δήμους,
• 121,95 ευρώ στους δήμους μητροπολιτικών κέντρων,
• 175,81 ευρώ στους μεγάλους και μεσαίους νησιωτικούς δήμους,
• 353,16 ευρώ στους μικρούς νησιωτικούς δήμους.

Η μέση τιμή για όλες τις κατηγορίες δήμων είναι 146,45 ευρώ.  Η κοστολόγηση των χρηματοδοτούμενων από τα ανταποδοτικά τέλη υπηρεσιών των δήμων και η υιοθέτηση νέων αποτελεσματικότερων μοντέλων παροχής μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικό εξορθολογισμό των τελών, μείωση του κόστους και βελτίωση της ποιότητας. 

Σχετικά με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους δήμους, ανά κάτοικο και κατηγορία δήμου για το σύνολο της περιόδου 2019-2023. Οι οφειλές κυμαίνονται ως εξής:

• 54,78 ευρώ ανά κάτοικο στους μικρούς νησιωτικούς δήμους,
• 36,22 ευρώ ανά κάτοικο στους μικρούς ηπειρωτικούς και μικρούς ορεινούς δήμους,
• 25,66 ευρώ ανά κάτοικο στους μεγάλους και
μεσαίους νησιωτικούς δήμους,
• 23,05 ευρώ ανά κάτοικο στους μεσαίους ηπειρωτικούς δήμους,
• 15,45 ευρώ ανά κάτοικο στους μεγάλους ηπειρωτικούς δήμους,
• 6,05 ευρώ ανά κάτοικο στους δήμους μητροπολιτικών κέντρων.
Η μέση τιμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών για όλες τις κατηγορίες δήμων είναι 23,46 ευρώ ανά κάτοικο.

Οι χαμηλές ληξιπρόθεσμες οφειλές αποκαλύπτουν την επιχειρησιακή ικανότητα των υπηρεσιών των δήμων, αλλά και την πολιτική βούληση από πλευράς δημοτικών αρχών για την είσπραξη των οφειλών. 

Οικονομική ανεξαρτησία και έσοδα των δήμων

Μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους της οικονομικής αποδοτικότητας των δήμων αποτελεί το ποσοστό των ιδίων εσόδων προς το σύνολο των εσόδων, δείκτης που αποκαλύπτει τον βαθμό της οικονομικής τους ανεξαρτησίας. Όσο πιο οικονομικά ανεξάρτητος από τις επιχορηγήσεις της κεντρικής κυβέρνησης είναι ένας δήμος, τόσο μεγαλύτερη ελευθερία και ευελιξία διαθέτει ως προς τον σχεδιασμό και την παροχή των υπηρεσιών του προς τους δημότες και τη χρηματοδότηση έργων προώθησης της τοπικής ανάπτυξης.

Σχετικά με το ποσοστό των ιδίων εσόδων προς το σύνολο των εσόδων ανά κατηγορία δήμου για το σύνολο της περιόδου 2019-2023. Τα ποσοστά κυμαίνονται ως εξής:

• 25.5% στους μικρούς ηπειρωτικούς και μικρούς ορεινούς δήμους,
• 26.8% στους μικρούς νησιωτικούς δήμους,
• 33.8% στους μεσαίους ηπειρωτικούς δήμους,
• 41.0% στους μεγάλους ηπειρωτικούς δήμους,
• 45.4% στους μεγάλους και μεσαίους νησιωτικούς δήμους,
• 48.7% στους δήμους μητροπολιτικών κέντρων.

Η μέση τιμή για όλες τις κατηγορίες δήμων είναι 37.3%  . 

Η αυτονομία των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής

Ένωσης

Τα ποσοστά οικονομικής ανεξαρτησίας των ελληνικών δήμων κρίνονται χαμηλά ιδίως συγκριτικά με τις δημοτικές αρχές στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός το οποίο καταδεικνύει τον συγκεντρωτισμό που χαρακτηρίζει τη χώρα μας σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση των δήμων. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,13 η αυτονομία της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση ποικίλει.

Στοιχεία σχετικά με την οικονομική και οργανωσιακή αυτονομία καταδεικνύουν τον βαθμό συγκέντρωσης του θεσμικού πλαισίου της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Η οικονομική αυτονομία συνδυάζει τρεις κύριες
συνιστώσες:
– τη δημοσιονομική αυτονομία, που αναφέρεται στη δυνατότητα των τοπικών αρχών να καθορίζουν τις δαπάνες και να συλλέγουν έσοδα,
– την οικονομική αυτοδυναμία, που αφορά την κάλυψη των οικονομικών αναγκών από ίδιους πόρους, και
– την αυτονομία στον δανεισμό, που αφορά την ικανότητα των τοπικών αρχών να δανείζονται και να διαχειρίζονται τα δάνεια.

Αυτές οι μεταβλητές δίνουν στις τοπικές αρχές τη δυνατότητα να σχεδιάζουν αποτελεσματικά τον προϋπολογισμό τους και να ελέγχουν τα οικονομικά τους.

Η οργανωσιακή αυτονομία αξιολογεί την ικανότητα των τοπικών αρχών να αποφασίζουν για στοιχεία του πολιτικού τους συστήματος και της  δικής τους διοίκησης. Συμπεριλαμβάνει την εξουσία να καθορίζουν τη διοικητική τους δομή, τη λειτουργία των υπηρεσιών τους και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Αυτή η αυτονομία επιτρέπει στις τοπικές αρχές να προσαρμόζουν την οργάνωσή τους στις τοπικές ανάγκες και προτεραιότητες.

Σχετικά με τα στοιχεία της αυτονομίας των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης στην ΕΕ την περίοδο 2015-2020. Ο μέσος όρος του βαθμού οικονομικής αυτονομίας της
Ελλάδας ήταν 63,1 στα 100, επίδοση η οποία κατατάσσει την χώρα στην 11η θέση. Ο αντίστοιχος μέσος όρος του βαθμού οργανωσιακής αυτονομίας ήταν 47,9 στα 100, επίδοση η οποία κατατάσσει την χώρα στην 25η θέση, ανάμεσα στις 27 χώρες. 

Ως προς τον βαθμό αποκέντρωσης των χωρών της ΕΕ σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, βάσει του σχετικού δείκτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών,14 η Ελλάδα καταλαμβάνει την 22η θέση ανάμεσα στα 27 κράτη μέλη. Πιο συγκεκριμένα:

• Ως προς την δημοσιονομική (fiscal)15 αποκέντρωση η Ελλάδα καταλαμβάνει την 25η θέση ανάμεσα στις 27 χώρες της ΕΕ.

• Ως προς τη διοικητική (administrative)16 αποκέντρωση η Ελλάδα καταλαμβάνει την 15η θέση ανάμεσα στις 27 χώρες της ΕΕ.
• Ως προς την πολιτική (political)17 αποκέντρωση η Ελλάδα καταλαμβάνει την 14η θέση ανάμεσα στις 27 χώρες της ΕΕ 

Συμπεράσματα και προτάσεις πολιτικής

Όπως έδειξε η συγκεντρωτική συγκριτική ανάλυση των δεδομένων λειτουργίας των δήμων για την περίοδο 2019-2023, οι δείκτες εκτέλεσης των γενικών προϋπολογισμών και των προϋπολογισμών επενδύσεων κινήθηκαν σε χαμηλά ποσοστά, ενώ οι δείκτες εκτέλεσης προϋπολογισμών για μισθοδοσία και λειτουργικά κόστη κινήθηκαν σε σχετικά υψηλά και σταθερά επίπεδα.

Οι χαμηλές επιδόσεις των δύο πρώτων κατηγοριών, και ιδιαίτερα των προϋπολογισμών επενδύσεων αποκαλύπτουν την απουσία ολοκληρωμένου προγραμματισμού, αποτελούμενου από στοχευμένες δράσεις. Η απουσία των στοχευμένων δράσεων, εφαρμογής και αξιολόγησής τους επιδρούν αρνητικά στην προώθηση της τοπικής ανάπτυξης και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των δημοτών.

Από την έρευνα επίσης προκύπτει ότι οι διαφορετικές κατηγορίες των δήμων εμφανίζουν διαφορετικά επίπεδα δημοσιονομικής διαχείρισης (ανταποδοτικά τέλη και ληξιπρόθεσμες οφειλές), ενώ στο σύνολο των δήμων η οικονομική τους ανεξαρτησία είναι αρκετά χαμηλή, αφού ο μέσος όρος ίδιων προς συνολικών εσόδων βρίσκεται στο 37% για το σύνολο της περιόδου. Ο παράγοντας αυτός επηρεάζει ιδιαίτερα αρνητικά την ουσιαστική αυτονομία των δήμων από τις επιταγές της κεντρικής κυβέρνησης υπονομεύοντας παράλληλα την τοπική ανάπτυξη και την αποδοτικότητα και ποιότητα των δημοτικών υπηρεσιών.

Η απαιτούμενη ενίσχυση της οικονομικής και διοικητικής ανεξαρτησίας των δήμων, για να επιφέρει πραγματικά αποτελέσματα και να συμβάλει ενεργά στην προώθηση της μεταρρύθμισης της Ελληνικής τοπικής αυτοδιοίκησης, θα πρέπει να συνδεθεί με την εφαρμογή του στρατηγικού προγραμματισμού και της αξιολόγησης σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, τον εξορθολογισμό της οικονομικής διαχείρισης στους δήμους και την προώθηση της διαφάνειας και της λογοδοσίας στη λειτουργία τους. Μία τέτοια μεταρρύθμιση αφορά τόσο τη μεταφορά αποφασιστικών αρμοδιοτήτων, όσο και πόρων από το κεντρικό κράτος στην τοπική αυτοδιοίκηση, ενισχύοντας παράλληλα τον εποπτικό ρόλο του κεντρικού κράτους. Σε αυτή την κατεύθυνση οι παρακάτω προτάσεις πολιτικής μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τη λειτουργία των δήμων και την ποιότητα ζωής των δημοτών.

• Να εφαρμοστούν άμεσα οι προβλέψεις του νόμου για την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση (ν. 5013/23), ιδίως σε ό,τι αφορά την κωδικοποίηση, την κανονιστική ανάπλαση του θεσμικού πλαισίου για τη λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης, την απλούστευση και την ανακατανομή των ασκούμενων αρμοδιοτήτων μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων της δημόσιας διοίκησης. Η κωδικοποίηση και ταξινόμηση των ασκούμενων αρμοδιοτήτων των δήμων σε αρμοδιότητες επιτελικές, υποστηρικτικές, ελεγκτικές και παροχής υπηρεσιών μπορεί να συνεισφέρει θετικά αποτελέσματα.

• Να μεταφερθούν οι πόροι και η αρμοδιότητα καθορισμού του ΕΝΦΙΑ από το κεντρικό κράτος στους δήμους, με ισόποση μείωση της χρηματοδότησής τους από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ), ώστε να ενισχυθεί η οικονομική ανεξαρτησία και η λογοδοσία των δημοτικών αρχών προς τους δημότες.

• Να αλλάξει το υφιστάμενο μοντέλο σχεδιασμού και εκτέλεσης των προϋπολογισμών των δήμων ώστε να εισαχθεί ο προϋπολογισμός απόδοσης ο οποίος διασυνδέει το στρατηγικό προγραμματισμό με την οικονομική διαχείριση.

• Να ενισχυθεί σημαντικά η διαθεσιμότητα ανοιχτών και προσβάσιμων δεδομένων που αφορούν τη λειτουργία των δήμων, όπως προβλέπει ο σχετικός νόμος 5056/23, και να αναβαθμιστεί η εποπτική ικανότητα του Υπουργείου Εσωτερικών μέσα από την ενίσχυση και αναβάθμιση του Κόμβου Διαλειτουργικότητας.

• Να εφαρμοστεί άμεσα το νέο σύστημα εποπτείας και αξιολόγησης της λειτουργίας των δήμων (ν. 5056/23), σύμφωνα με το οποίο η λειτουργία του κάθε δήμου θα αξιολογείται συγκριτικά βάσει ενός συστήματος τυποποιημένων δεικτών για την παρακολούθηση της άσκησης των λειτουργιών και την παροχή των βασικών κατηγοριών των υπηρεσιών των δήμων, διασυνδέοντας την εποπτεία της εκτέλεσης του προϋπολογισμού και των δαπανών ενός δήμου, με την αποδοτικότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών του.

• Να επιλυθούν άμεσα τα προβλήματα συμμόρφωσης και εφαρμογής του στρατηγικού προγραμματισμού στους δήμους, μέσα από την ενίσχυση της εφαρμοστικότητας και δεσμευτικότητας των επιχειρησιακών προγραμμάτων, την ενσωμάτωση σε αυτά των διάσπαρτων και αποσπασματικών επιπέδων και διαδικασιών προγραμματισμού και την πραγματική εναρμόνιση και ενοποίησή τους με τον δημοτικό προϋπολογισμό.

• Να προωθηθεί η συμπληρωματικότητα και ο συντονισμός των διάσπαρτων και συχνά πλημμελώς στοχευμένων δράσεων χρηματοδότησης των δήμων από το ΕΣΠΑ 2021 – 2027 και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Παράλληλα πρέπει να επιταχυνθούν οι διαδικασίες έγκρισης και εκταμίευσης για τους δήμους, με παρεμβάσεις για την ενίσχυση της οικονομικής αποδοτικότητας και ανεξαρτησίας των δήμων και την επίλυση των δομικών και οργανωτικών προβλημάτων που τις περιορίζουν.

Πηγή: Οικονομικός Ταχυδρόμος

«Είναι βέβαιο ότι θα βλέπουμε συχνά τέτοια φαινόμενα» προειδοποιεί ο επίκουρος καθηγητής Φυσικών Καταστροφών του ΕΚΠΑ, Μ. Διακάκης - Εξαιρετικά ξηρός ο Οκτώβριος σχεδόν σε όλη τη χώρα

«Για τη χώρα μας, μια μακροπρόθεσμη στρατηγική απομάκρυνσης από τις ζώνες κινδύνου πλημμύρας, δηλαδή, οι κοινωνικο-οικονομικές δραστηριότητες μας οι περιουσίες μας, οι υποδομές μας να αποχωρήσουν ώστε να ανοίξουμε περισσότερο χώρο για να πηγαίνει το νερό στη θάλασσα απρόσκοπτα, βεβαίως, να επενδύσουμε σε αντιπλημμυρικά έργα και κυρίως αυτά που αφορούν την ορεινή υδρονομία δηλαδή να προλάβουμε τη διάβρωση να προλάβουμε την έντονη απορροή από το βουνό»

Καμπανάκι κινδύνου κρούει η επιστημονική κοινότητα υπό τον φόβο αύξησης της συχνότητας εκδήλωσης φαινομένων όπως οι φονικές πλημμύρες που έπληξαν τη Βαλένθια. Όπως αναφέρουν,, οι αυξημένες θερμοκρασίες των θαλασσών τα τελευταία χρόνια και ειδικά στη Μεσόγειο, προκαλούν αύξηση της αστάθειας σε όλη την περιοχή.

«Πέρα από την αλλαγή των μοτίβων της παγκόσμιας κυκλοφορίας και τη δυνατότητα του αέρα να συγκρατεί περισσότερη υγρασία, έχουμε τα τελευταία χρόνια στη Μεσόγειο μια αξιοσημείωτη αύξηση της θερμοκρασίας των νερών της. Δηλαδή, μιλάμε για 2-3 βαθμούς παραπάνω θερμοκρασία, η οποία αυξάνει την αστάθεια εξαιρετικά σε όλη την περιοχή», εξηγεί στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο τέως διευθυντής του Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου της ΕΜΥ και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Δημήτρης Ζιακόπουλος. Στην Ελλάδα αν και οι βροχοπτώσεις που σημειώνονται είναι σημαντικά μειωμένες, ο φόβος εκδήλωσης ισχυρότερων σε ένταση βροχοπτώσεων είναι ορατός. «Ο αριθμός ημερών βροχής στη χώρα μας έχει περιοριστεί σημαντικά, αλλά όταν αυτές έρχονται, όσο αργά και να έρχονται, συνήθως είναι πιο ισχυρές από ό,τι ήταν πριν. Αυτό είναι το μοτίβο και αυτό είναι που μας φοβίζει», σημειώνει ο κ. Ζιακόπουλος.

Όλο και πιο συχνά τα ακραία φαινόμενα

Σύμφωνα με τον επίκουρο καθηγητή Φυσικών Καταστροφών του ΕΚΠΑ, Μιχάλη Διακάκη, τέτοια ακραία φαινόμενα γίνονται όλο και πιο συχνά, κάτι το οποίο αποτέλεσε και αντικείμενο μελέτης των ερευνητών: «Προσπαθήσαμε να κοιτάξουμε ένα χρονικό διάστημα το οποίο είναι πολύ μεγάλο διότι αυτά δεν μπορείς να αξιολογήσεις την παρουσία τους και αν αυξάνονται ή μειώνονται αν κοιτάξεις 10-20 χρόνια πίσω. Επομένως κοιτάξαμε 140 χρόνια πίσω στην Ανατολική Μεσόγειο και σε αυτό το πλαίσιο είδαμε με σχετική έκπληξη πρέπει να πω ότι είχαμε τουλάχιστον 20 συμβάντα με πάνω από 80 νεκρούς, κάποια είχαν 100, κάποια 150, κάποια 200, κάποια 500 νεκρούς. Αυτό το οποίο είδαμε είναι ότι έχουμε ένα ρυθμό επανάληψης κατά μέσο όρο μια φορά στα 9 χρόνια στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτό λοιπόν φαίνεται να είναι αρκετά πιο συχνό».

«Υπάρχει πιθανότητα να δούμε κάτι τέτοιο και στη χώρα μας»

«Αν πάμε στα Βαλκάνια στη χώρα μας και στα υπόλοιπα Βαλκάνια θα δούμε ότι έχουμε μια ετήσια πιθανότητα περίπου 2,5% να εμφανιστεί ένα τέτοιο συμβάν δεν είναι πολύ υψηλό, αλλά δεν είναι και τόσο χαμηλό όσο θα περιμέναμε άρα υπάρχει ρεαλιστικά η πιθανότητα να δούμε κάτι τέτοιο και στη χώρα μας. Και βέβαια έχει πολύ μεγάλη σημασία μια τέτοια καταιγίδα που θα πέσει δηλαδή αν πέσει σε μια περιοχή όπως είναι ο κάμπος της Θεσσαλίας όπου τα νερά κινούνται πιο ήπια όπου έχουμε πάρα πολλές αγροτικές και δασικές εκτάσεις και εκτάσεις φυσικής βλάστησης και μικρότερο κομμάτι αστικού περιβάλλοντος τότε μπορεί οι ζημιές βέβαια να ήταν καταστροφικές αλλά δεν θα ήταν τόσο καταστροφικές θα μπορούσαν να ήταν αν έπεφταν σε ένα αστικό περιβάλλον όπως αυτού του λεκανοπεδίου της Αθήνας, δηλαδή ναι μεν γιγάντια η καταστροφή αλλά από την άλλη αν ήταν σε έναν πολύ πυκνό αστικό χώρο όπως η Αθήνα τότε θα είχαμε πολλαπλάσια καταστροφή σαν αυτό που είδαμε περίπου στη Βαλένθια», υπογραμμίζει ο κ. Διακάκης.

Ομοιότητες με τις πλημμύρες στη Μάνδρα

Για τον κ. Διακάκη, το φαινόμενο που έπληξε την ανατολική Ισπανία, έμοιαζε περισσότερο με τις πλημμύρες στη Μάνδρα. «Μοιάζει με αυτό της Μάνδρας έχει όμως και εκεί κάποιες μικρές διαφορές. Η πρώτη διαφορά είναι ότι το μέγεθος του ποταμού στη Βαλένθια είναι κατά πολύ μεγαλύτερο από αυτό της Μάνδρας, μιλάμε για περίπου τα 2/3 του Πηνειού το ποτάμι της Βαλένθια, ενώ αυτό της Μάνδρας ήταν μία πολύ μικρή λεκάνη απορροής, ένα μικρός ξεροπόταμος και επίσης η έκταση του φαινομένου της πλημμύρας στη Μάνδρα έγινε σε μια μικρή πόλη των 12.000 κατοίκων ενώ στη Βαλένθια μιλάμε για μια πόλη των 800.000 – 1.000.000 κατοίκους στην ευρύτερη περιοχή. Άρα λοιπόν το μέγεθος, τα μεγέθη διαφέρουν», επισημαίνει και τονίζει:

«Είναι βέβαιο ότι θα τα βλέπουμε συχνά τέτοια φαινόμενα. Αν σκεφτείτε μέσα στην τελευταία δεκαετία πόσες φορές έχουμε δει στη χώρα μας που είναι μια μικρή περιοχή της Μεσογείου τέτοιου είδους φαινόμενα με νεκρούς, όπως στη Μάνδρα, στην Εύβοια το καλοκαίρι του 2020, στον Ντάνιελ, στον Ιανό. Βλέπουμε πολύ συχνά τέτοια φαινόμενα πλέον, αν όχι κάθε χρόνο σχεδόν χρόνο παρά χρόνο».

Εξαιρετικά ξηρός ο Οκτώβριος σχεδόν σε όλη τη χώρα – Αυξημένες κατά 16% οι πυρκαγιές

Παράλληλα, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ξηρασίας, μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου 2024, ο συνδυασμένος δείκτης ξηρασίας (CDI) καταδεικνύει συνθήκες προειδοποιητικής ξηρασίας σε μια σειρά από περιοχές, ανάμεσά τους και η νότια Ελλάδα, ενώ ορισμένες περιοχές στην περιοχή της Μεσογείου – ιδιαίτερα στη νότια Ιταλία – την ανατολική και νότια Ισπανία και Ελλάδα, βρίσκονται στο «κόκκινο», υπό συνθήκες επίμονης ξηρασίας, με επιπτώσεις στη βλάστηση.

Ενδεικτικά, σύμφωνα με καταγραφές 118 σταθμών του δικτύου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών/meteo.gr, ο φετινός Οκτώβριος ήταν εξαιρετικά ξηρός σχεδόν σε όλη τη χώρα:

• Σε 95 σταθμούς το ύψος βροχής ήταν μηδενικό ή ελάχιστο, παρουσιάζοντας μία απόκλιση από 80 έως 95 % σχετικά με τις κανονικές τιμές του Οκτωβρίου.

• Σε κανέναν σταθμό το μηνιαίο ύψος βροχής δεν ήταν υψηλότερο από την μέση τιμή των τελευταίων 15 ετών

Σημειώνεται επίσης ότι σύμφωνα με τις καταγραφές των σταθμών, ο φετινός Οκτώβριος ήταν πιο ξηρός τουλάχιστον των τελευταίων 15 ετών (με εξαίρεση περιοχές της Βορειοδυτικής Ελλάδας όπως η Κέρκυρα και τα Ιωάννινα) όπου ο φετινός Οκτώβριος ήταν ο δεύτερος πιο ξηρός.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ιδιαίτερα αυξημένες είναι και οι πυρκαγιές στην Ελλάδα τον φετινό Οκτώβριο. Ειδικότερα, σύμφωνα με στοιχεία από την Πυροσβεστική, οι πυρκαγιές παρουσιάζουν αύξηση 16% καθώς τον φετινό Οκτώβριο εκδηλώθηκαν 1007 πυρκαγιές ενώ τον περσινό αντίστοιχο μήνα 867. Επιπλέον, όπως αναφέρουν αρμόδια στελέχη από το ΠΣ, η ανομβρία, η παρατεταμένη ξηρασία και ο αυξημένος αριθμός των πυρκαγιών οδήγησε στην παράταση της απαγόρευσης χρήσης πυρός ( κι όχι αντιπυρικής περιόδου ) έως τις 15 Νοεμβρίου σε πολλές περιοχές της χώρας.

Τι συνέβη στη Βαλένθια

Στην περίπτωση της ευρύτερης περιοχής της Βαλένθια, όπως εξηγεί ο κ. Ζιακόπουλος λειτούργησε ένα θερμοδυναμικό αίτιο, το οποίο ουσιαστικά σχετίζεται με ένα χαμηλό, αποκομμένο από την κυκλοφορία, το οποίο στάθηκε πάνω από την περιοχή, την ευρύτερη περιοχή Ισπανίας-Μαρόκου.

«Αυτό, λοιπόν, έδωσε το βασικό αίτιο, το μεγάλης κλίμακας αίτιο. Υπέρ της μεγάλης έντασης των καταιγίδων όμως λειτούργησαν δύο πράγματα. Πρώτα, η μορφολογία του εδάφους, το ανάγλυφο δηλαδή, και δεύτερον, ένα θερμό και υγρό ανατολικό, νοτιοανατολικό ρεύμα, το οποίο έπνεε στην περιοχή της ανατολικής νοτιοανατολικής Ισπανίας, το οποίο προερχόταν από τη θάλασσα του Αλμποράν, αλλά και κυρίως από τη θάλασσα των Βαλεαρίδων. Επομένως, δεδομένου ότι η θάλασσα ήταν πολύ θερμότερη από την εποχή και έπνεε αυτό το ρεύμα, έφερε καταρχάς περισσότερη υγρασία και θερμότητα στην περιοχή της Βαλένθια, με ό,τι σημαίνει αυτό για την ένταση των φαινομένων, αλλά έπαιξε και έναν ρόλο ανατροφοδότη. Δηλαδή, έφταναν οι θερμές και υγρές αέριες μάζες πάνω από τη Βαλένθια, γινόταν η συμπύκνωση, η εκτόνωση δηλαδή με τη μορφή των καταιγίδων, αλλά το νερό που έπεφτε, που χάνανε τα σύννεφα, αναπληρώνονταν συνέχεια από τα νέα ποσά υγρασίας και θερμότητας που έρχονταν από τη Μεσόγειο. Αυτό λειτούργησε σε ό,τι αφορά τη διάρκεια των φαινομένων, η οποία δεν ήταν μικρή, ήταν αρκετά μεγάλη, καθώς επί οκτώ ώρες είχαμε αυτό το φαινόμενο σε συνέχεια», σημειώνει ο κ. Ζιακόπουλος ενώ επισημαίνει ότι η ωριαία ένταση των 160 mm νερού την ώρα, που σημειώθηκε στην περιοχή Chiva, είναι τόσο μεγάλη που σε όποια περιοχή του κόσμου παρατηρηθεί είναι σχεδόν αδύνατο να αντέξουν οι υποδομές. «Σ’ αυτό φταίμε και εμείς βέβαια, σαν ανθρώπινο είδος διότι έχουμε αυξήσει την επικινδυνότητα των πλημμυρών. Έχουμε αστικοποιήσει περιοχές. Επομένως, σε μια αστική περιοχή, η άσφαλτος και τα τσιμέντα, ουσιαστικά, παύουν να απορροφούν, εμποδίζουν την απορρόφηση του νερού από το έδαφος, αυξάνοντας την επιφανειακή απορροή, δηλαδή, την πλημμύρα τον κίνδυνο πλημμυρών. Επίσης, έχουμε φράξει τις κοίτες, έχουμε περιορίσει, έχουμε καταργήσει σχεδόν σε πολλές περιοχές, τις κοίτες των ποταμών και των χειμάρρων, που είναι οι φυσικοί δρόμοι του νερού, και αυτό το πληρώνουμε. Υπάρχουν τα καμένα, από την άλλη μεριά, και, γενικά, η αλλαγή χρήσης γης, υπάρχουν οι αποψιλώσεις των δασών. Όλα αυτά έχουν αυξήσει την επικινδυνότητα των φαινομένων, και δεν είναι μόνο στην Ισπανία. Σε όλες τις χώρες, βεβαίως, συμπεριλαμβανομένης και της χώρας μας», υπογραμμίζει ο κ. Ζιακόπουλος.

Σύμφωνα με τον κ. Ζιακόπουλο, κάθε φθινόπωρο, η κατανομή των ισχυρών καταιγίδων σε όλες τις μεσογειακές περιοχές παρουσιάζει ένα μέγιστο, σε ό,τι αφορά την ένταση αλλά και τα συνολικά ύψη βροχής.

«Η κλιματολογία μας έχει δείξει ότι από την Ισπανία μέχρι την Τουρκία και την Κύπρο και στις βορειότερες χώρες, στα βόρεια παραλία, στις νότιες ακτές της Ευρώπης παρατηρούνται πλημμυρικά φαινόμενα στη διάρκεια του φθινοπώρου. Αυτό είναι το κλίμα της περιοχής και οι αιτίες είναι βασικά ότι η Μεσόγειος είναι μια πηγή θερμότητας και υγρασίας. Το καλοκαίρι και το φθινόπωρο λιμνάζουν στα κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας θερμές και υγρές αέριες μάζες.

Ψηλότερα οι μάζες είναι ξηρές αλλά όταν έρχεται ένα δυναμικό αίτιο όπως ήταν το χαμηλό της Ισπανίας ή μια άλλη διαταραχή παρόμοιου τύπου τότε έχουμε έκλυση αυτής της μεγάλης αστάθειας», επισημαίνει ο κ. Ζιακόπουλος, ωστόσο τονίζει ότι πλέον έχουν αρχίσει να αλλάζουν και τα πρότυπα της πλανητικής κυκλοφορίας, δηλαδή τα μοτίβα τα οποία γνωρίζαμε μέχρι τώρα. «Οι λόγοι είναι καταρχάς ότι έχει «πειραχθεί» η ατμοσφαιρική κυκλοφορία «η πλανητική ατμοσφαιρική κυκλοφορία» από την υπερθέρμανση του πλανήτη με ό,τι αυτό σημαίνει για την ένταση αλλά και την κατανομή των φαινομένων. Επιπλέον να λάβουμε υπόψη μας ότι έχει αυξηθεί το ποσό των υδρατμών, τις υγρασίες που μπορεί να συγκρατήσει ο αέρας», υπογραμμίζει ενώ προσθέτει ότι πέρα από την αλλαγή των μοτίβων της παγκόσμιας κυκλοφορίας και τη δυνατότητα του αέρα να συγκρατεί περισσότερη υγρασία, τα τελευταία χρόνια στη Μεσόγειο παρατηρείται μια αξιοσημείωτη αύξηση της θερμοκρασίας των νερών της.

Από την πλευρά του αναφορικά με το φαινόμενο που έπληξε την ευρύτερη περιοχή της Βαλένθια ο κ. Διακάκης εξηγεί ότι επρόκειτο για ένα βαρομετρικό χαμηλό το οποίο επέμενε στην ίδια περιοχή και είχε έρθει σε μέτωπο με θερμές μάζες αέρα οι οποίες έχουν πολύ υγρασία και οι οποίες προέρχονται από τη Μεσόγειο, η οποία αυτή την περίοδο του έτους είναι ασυνήθιστα ζεστή έχει ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες λόγω των πολύ ισχυρών θερμοκρασιών τα τελευταία χρόνια και κυρίως τα καλοκαίρια σε όλο τον πλανήτη. «Άρα λοιπόν από τη μία η πολύ θερμή θάλασσα με δύο και τρεις και τέσσερις βαθμούς πάνω από το κανονικό η οποία τροφοδοτεί με υγρασία αυτά τα συστήματα την ψυχρή μάζα αέρα που βρίσκεται στην περιοχή της Βαλένθια και επέμενε εκεί για αρκετές ημέρες και αυτό πυροδοτεί μία καταιγίδα η οποία γίνεται πιο έντονη ακριβώς γιατί τροφοδοτείται από τη θερμή θάλασσα. Αυτό είναι η ουσία των πραγμάτων και το λέω αυτό γιατί αυτό σχετίζεται και με την κλιματική αλλαγή, η θερμή θάλασσα δηλαδή», σημειώνει.

Υπάρχει λύση;

Σχετικά με το πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τέτοιου είδους φαινόμενα ο κ. Διακάκης τονίζει ότι δεν είναι κάτι που ανατρέπεται ή μηδενίζεται ο κίνδυνος. «Ο κίνδυνος θα παραμείνει υψηλός τα επόμενα χρόνια και τις επόμενες δεκαετίες και οι δράσεις που μπορεί να κάνει η ανθρωπότητα ή και η χώρα μας συγκεκριμένα είναι σε πολλαπλά χρονικά επίπεδα. Μπορούμε να ακολουθήσουμε τη μακροπρόθεσμη στρατηγική που θα μας ανατρέψει την κλιματική αλλαγή που είναι το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε κάτι το οποίο πρέπει να γίνει σε παγκόσμιο επίπεδο συγκεκριμένα για τη χώρα μας βεβαίως μια μακροπρόθεσμη στρατηγική απομάκρυνσης από τις ζώνες κινδύνου πλημμύρας δηλαδή οι κοινωνικο-οικονομικές δραστηριότητες μας οι περιουσίες μας, οι υποδομές μας να αποχωρήσουν ώστε να ανοίξουμε περισσότερο χώρο για να πηγαίνει το νερό στη θάλασσα απρόσκοπτα βεβαίως να επενδύσουμε σε αντιπλημμυρικά έργα και κυρίως αυτά που αφορούν την ορεινή υδρονομία δηλαδή να προλάβουμε τη διάβρωση, να προλάβουμε την έντονη απορροή από το βουνό ειδικά σε σχέση με τις πυρκαγιές και από εκεί και πέρα βεβαίως οι νέες τεχνολογίες με τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, εφαρμογές όπως είναι το 112 και βέβαια η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση του κόσμου και η εκπαίδευσή του παίζει ένα πάρα πολύ σημαντικό ρόλο κυρίως ώστε να μην έχουμε θύματα», υπογραμμίζει.

 Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ένεση ρευστότητας δέχτηκε ο ελληνικός τουρισμός από τις αφίξεις χιλιάδων Τούρκων τουριστών - Τι δηλώνουν στον ΟΤ παράγοντες της αγοράς

Ο ελληνικός τουρισμός δέχτηκε μεγάλη ανάσα στις τοπικές αγορές των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Από τη γειτονική χώρα ο τουρισμός τόσο στα συγκεκριμένα νησιά όσο και στη Βόρεια Ελλάδα αποδεικνύεται «λίρα εκατό».

Ο τουρισμός από Τουρκία

Σύμφωνα με όσα δηλώνουν παράγοντες της τοπικής αγοράς στον ΟΤ η τουριστική κίνηση θα βελτιωθεί προς τα νησιά ακόμη περισσότερο το 2025, καθώς από τον Απρίλιο του επόμενου έτους η Aegean θα συνδέει αεροπορικώς την Κωνσταντινούπολη με τη Ρόδο δυο φορές της εβδομάδα.

Υπολογίζεται ότι στα νησιά πέρασαν ακτοπλοϊκώς περί τους 400.000 τούρκους τουρίστες στα μεγαλύτερα νησιά του Αιγαίου (Λέσβο, Σάμο, Χίος Ρόδος) κατά τη φετινή θερινή σεζόν ενώ ακόμη η κίνηση από τα τουρκικά παράλια προς τα κοντινά ελληνικά νησιά είναι ισχυρή.

Τα οφέλη

Τα οφέλη για τις τοπικές οικονομίες δεν εξαντλούνταν μόνο στα πάσης φύσεως εμπορικά καταστήματα και στην εστίαση αλλά και ο ξενοδοχειακός τομέας επωφελήθηκε σημαντικά από τους εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες.

«Η Χίος ένα νησί που οι διεθνείς αφίξεις υπολείπονται σημαντικά της φυσικής ομορφιάς και της ενδιαφέρουσας ιστορίας του προορισμού, λόγω κυρίως της συγκοινωνιακής της απομόνωσης, κέρδισε πολλά από τις επισκέψεις από την γειτονική χώρα», σύμφωνα με την πρόεδρο της Ένωσης Ξενοδόχων Χίου κας. Μίτση Παΐδούση-Αυγερινού.

«Οι Τούρκοι ήταν μετά τους Έλληνες η μεγαλύτερη κατηγορία τουριστών που έφτασε το νησί» δήλωσε στον ot.gr , προσθέτοντας ότι «δεν ήταν μονοήμεροι εκδρομείς καθώς οι περισσότεροι έμειναν μέχρι και πέντε ημέρες στο νησί προς όφελος των ξενοδοχειακών μονάδων. Είναι τουρίστες με ισχυρή αγοραστική δύναμη και αυτό φάνηκε σε όλη την αγορά της Χίου».

Ανάλογη είναι η εκτίμηση και του προέδρου της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου κ. Γιάννης Παπαβασιλείου ο οποίος μιλώντας στον ot.gr ανέφερε ότι «η αγορά της Τουρκίας είναι πολύ σημαντική για το νησί καθώς οι Τούρκοι φίλοι της Ελλάδας ξοδεύουν και σημαντικά ποσά σε αγορές την εστίαση την διαμονή, η οποία φτάνει μέχρι τις επτά ημέρες, με τα ξενοδοχεία της πόλης της Ρόδου να είναι τα προτιμώμενα».

Και αεροπορική σύνδεση με τη Ρόδο

«Η πρόταση που καταθέτουμε είναι να στρέψουμε περισσότερο το ενδιαφέρον μας στη συγκεκριμένη αγορά η οποία μπορεί να υπερκαλύψει την απώλεια των Ρώσων επισκεπτών» τονίζει ο κ. Παπαβασιλείου. Μάλιστα σημειώνει ότι «σημαντική ώθηση από τον Απρίλιο του 2025 θα δώσουν οι δυο πτήσεις την εβδομάδα της Aegean που θα συνδέουν την Κωνσταντινούπολη με τη Ρόδο ενώ σύμφωνα με όσα έχουν γίνει μέχρι στιγμής γνωστά την κίνηση αυτή θα ακολουθήσει και κάποια τουρκική εταιρεία, με αποτέλεσμα οι συνολικές πτήσεις να είναι τέσσερις την εβδομάδα για το νησί. Η Κωνσταντινούπολη είναι μια πολύ μεγάλη πόλη με πολλές διεθνείς συνδέσεις και η Ρόδος μόνο οφέλη θα έχει από τις πτήσεις αυτές», προσθέτει.

Ώθηση από την Visa Express

Σημαντική ώθηση έδωσαν στην αύξηση των επισκεπτών εκτός από την υποχώρηση των εντάσεων με την γείτονα και η Visa Express, που ισχύει για 14 ελληνικά νησιά μετά από πρωτοβουλία της ελληνικής κυβέρνησης. Μόνο στα τρία νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου μέχρι τέλους Αυγούστου είχαν εκδοθεί επιπλέον 54.373 βίζες, σύμφωνα με την Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Βορείου Αιγαίου. Από την αρχή του έτους μέχρι τα τέλη Αυγούστου το 2024 η Διεύθυνση είχε καταγράψει 254.213 αφίξεις τούρκων τουριστών στα νησιά του βορείου Αιγαίου. Επίσης 22.800 βίζες εξπρές εκδόθηκαν στη Ρόδο από τον Απρίλιο μέχρι τέλη Σεπτεμβρίου σύμφωνα με την dimokratiki.gr, ενώ εκτιμήσεις των ξενοδόχων ανεβάζουν τις επισκέψεις των Τούρκων κοντά στις 80.000.

Όσον αφορά τις οδικές αφίξεις από την Τουρκία το Insete κατέγραψε για το διάστημα Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 1,2 εκατ. οδικές αφίξεις, μία αύξηση 268 χιλ. (+29,2%), σε σύγκριση με πέρυσι την ίδια περίοδο και είναι αυτή η μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση στις οδικές αφίξεις από κάθε μεθοριακό σταθμό, προς την χώρα μας από το εξωτερικό.

Κάτω από 1 εκατομμύριο αφίξεις το 2023

Ο τουρισμός από Τουρκία διακρίνεται για τις αυξομειώσεις του από χρονιά σε χρονιά. Σύμφωνα με το Insete την περίοδο 2019-2023, ο εισερχόμενος τουρισμός από την Τουρκία κατέγραψε μείωση σε όλα τα βασικά μεγέθη του:

• αφίξεις: -19,7% (από 1,1 εκατ. το 2019 σε 878 χιλ. το 2023),

• διανυκτερεύσεις: -26,9% (από 4,1 εκατ. το 2019 σε 3,0 εκατ. το 2023) και

• εισπράξεις: -9,3% (από € 326 εκατ. το 2019 σε € 296 εκατ. το 2023).

Tην περίοδο 2022-2023, ο εισερχόμενος τουρισμός από την αγορά της Τουρκίας κατέγραψε πάντως αύξηση σε όλα τα βασικά μεγέθη του. Συγκεκριμένα:

• αφίξεις: +62,3% (από 541 χιλ. τo 2022 σε 878 χιλ. το 2023),

• διανυκτερεύσεις: +29,5% (από 2,3 εκατ. το 2022 σε 3,0 εκατ. το 2023) και

• εισπράξεις: +30,9% (από € 226 εκατ. το 2022 σε € 296 εκατ. το 2023).

Η αγορά της Τουρκίας εμφανίζει χαμηλή εποχικότητα σε σύγκριση με τις υπόλοιπες εξεταζόμενες αγορές.

Επίσης την περίοδο 2019-2023, η εικόνα στους βασικούς δείκτες της τούρκικης αγοράς ήταν μικτή. Συγκεκριμένα:

• Μέση Κατά Κεφαλή Δαπάνη (ΜΚΔ): +13,0% (από € 298,1 το 2019 σε € 337,0 το 2023),

• Μέση Δαπάνη ανά Διανυκτέρευση (ΜΔΔ): +24,1% (από € 80,2 το 2019 σε € 99,5 το 2023) και

• Μέση Διάρκεια Παραμονής (ΜΔΠ): -8,9% (από 3,7 διανυκτερεύσεις το 2019 σε 3,4 διανυκτερεύσεις το 2023).

Την περίοδο 2022-2023, όλοι οι βασικοί δείκτες της τούρκικης αγοράς εμφάνισαν επίσης μικτή εικόνα. Ειδικότερα: • ΜΚΔ: -19,4% (από € 417,9 το 2022 σε € 337,0 το 2023), • ΜΔΔ: +1,1% (από € 98,5 το 2022 σε € 99,5 το 2023) και • ΜΔΠ: -20,2% (από 4,2 διανυκτερεύσεις το 2022 σε 3,4 διανυκτερεύσεις το 2023).

Ρεπορτάζ: Λάμπρος Καραγεώργος