Αναλυτικά τα στοιχεία Πρωτοδικείου Κω για το 2024

Αναδιάρθρωση Δικαιοσύνης με προχειρότητα

Ναι μεν γίνονται προσπάθειες, αλλά δίχως σωστό προγραμματισμό και επάρκεια προσωπικού για την εφαρμογή της

Η περιβόητη αναδιάρθρωση της Δικαιοσύνης, με τον τρόπο και με τον ρυθμό που επιβλήθηκε προκειμένου να υλοποιηθεί, δημιούργησε πάμπολλα προβλήματα στην εφαρμογή της

Το Πρωτοδικείο Κω λειτουργεί με κάτω του 50% της δύναμής του. Ενώ οι οργανικές θέσεις ανέρχονται σε 22, είναι καλυμμένες μόνο οι 13, εκ των οποίων υπηρετούν μόνο 10 υπάλληλοι.

Στην Κάλυμνο οι οργανικές θέσεις είναι 3 και υπηρετεί 1, ενώ στη Λέρο οι θέσεις είναι 3 και υπηρετούν 2

Τα τελευταία τρία χρόνια παραιτήθηκαν τέσσερα άτομα από το Πρωτοδικείο Κω λόγω απίστευτου όγκου εργασίας

Το πήγαινε – έλα των δικαστικών λειτουργών και των δικηγόρων από νησί σε νησί, ζει και βασιλεύει!!!

Με γεωμετρική πρόοδο μεγαλώνει το αίτημα για νομική βοήθεια -  Αυτό δείχνει ότι, η φτώχεια της κοινωνίας καλά κρατεί!!!

«Φορτωμένα» τα πινάκια. Εκδίκαση υποθέσεων έχει οριστεί για τον Ιούνιο του 2026 και οσονούπω θα οριστούν δικάσιμοι για το 2027!!!

Αναμένεται η ανάληψη καθηκόντων του Καρδιολόγου κ. Τσετίν – Σε καλό δρόμο (;;) η πρόσληψη δύο Παθολόγων

Ένα υπουργείο Παιδείας που εντείνει ολοένα και περισσότερο τον έλεγχο στον εκπαιδευτικό μηχανισμό και βομβαρδίζει με εγκυκλίους και υπουργικές αποφάσεις για τη μόνη αυτονομία των σχολικών μονάδων που ενδιαφέρεται είναι για αυτή που μετατρέπει τα σχολεία και το προσωπικό τους σε οχήματα υλοποίησης μέχρι κεραίας της κεντρικής «γραμμής» του. Μιας «γραμμής» όχι αποκέντρωσης αλλά αποσυγκέντρωσης  της οποίας τα δομικά στοιχεία είναι η φθηνή, πειθαρχημένη και αποδοτική στα κυρίαρχα συμφέροντα εκπαίδευση που θα έχει την «ελευθερία» να επιχειρεί να «βγάλει το ψωμί» της μόνη της.

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του Υπουργείου Παιδείας για το 2025 όπως αποτυπώνεται στο Ενοποιημένο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής (ΕΣΚυΠ). ετοιμάζεται νομοσχέδιο που αφορά σε θέματα Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, στο οποίο, ανάμεσα σε άλλα, περιλαμβάνεται ενότητα με θέμα "Ενίσχυση του ρόλου του Διευθυντή  των σχολείων"

Ο Υπουργός Παιδείας, Κυριάκος Πιερρακάκης , πριν ένα μήνα περίπου, σε πρόσφατη συνέντευξη του στην Καθημερινή ανάμεσα σε άλλα αναφέρθηκε στην αυτονομία του σχολείου και στην ενίσχυση του διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Στην ερώτηση του δημοσιογράφου «Γιατί η ενίσχυση της αυτονομίας του σχολείου περνάει μέσα από την ενίσχυση του διευθυντή; Αυτό είναι το πρόβλημα;» ο υπουργός Παιδείας δήλωσε τα παρακάτω:

Κυριάκος Πιερρακάκης: «Πολλά είναι τα προβλήματα και για όλα παλεύουμε. Η Ελλάδα ωστόσο κατατασσόταν στην τελευταία θέση με βάση τα δεδομένα του 2018 μεταξύ των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ όσον αφορά τη σχολική αυτονομία. Τώρα όλα όσα αφορούν κάθε σχολείο στη χώρα αποφασίζονται είτε από τις διευθύνσεις εκπαίδευσης είτε απευθείας από το υπουργείο στο Μαρούσι. Είναι παράλογο. Ο διευθυντής κάθε σχολείου, ο οποίος επιλέγεται προσεκτικά και ελέγχεται και ο ίδιος, θα έχει τη δυνατότητα να επιλέγει τους υποδιευθυντές του, να έχει λόγο στο ωρολόγιο πρόγραμμα και να ζητάει κατά προτεραιότητα αξιολόγηση των εκπαιδευτικών της σχολικής μονάδας».

Πιερρακάκης: Αυτόν τον διευθυντή σχολικής μονάδας θέλουμε! - Αλήθεια τι θέλει να πει ο υπουργός Παιδείας;

Σε πρόσφατη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου (Δεκέμβριος 2024), ο υπουργός Παιδείας Κυριάκος Πιερρακάκης, είχε μιλήσει για  μια νέα νομοθετική ρύθμιση για την ενίσχυση της αυτονομίας των σχολικών μονάδων και τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων των διευθυντών τους.

Κοντολογίς, σε συνέχεια του Ν. 4823/2021 που προέβλεπε την ενδυνάμωση του ρόλου του διευθυντή, η νέα νομοθετική ρύθμιση έρχεται να ενισχύσει περαιτέρω τις αρμοδιότητές του.

Ανάμεσα σε άλλα, ο διευθυντής ή η διευθύντρια του σχολείου θα μπορεί να επιλέγει υποδιευθυντή, να προτείνει την κατά προτεραιότητα αξιολόγηση εκπαιδευτικών της σχολικής μονάδας του και να οργανώνει το εβδομαδιαίο ωρολόγιο πρόγραμμα με έλεγχο παιδαγωγικής διάστασης από σύμβουλο και επόπτη ποιότητας. Σύμφωνα μάλιστα με πληροφορίες, τα παραπάνω δεν είναι η αιχμή του «υπουργικού δόρατος», αλλά θεωρήθηκε συνετό, για επικοινωνιακούς λόγους και για να μην ξεσηκώσει νέες αντιδράσεις των εκπαιδευτικών, να γίνει αναφορά μόνο στα παραπάνω.

Η στόχευση του υπουργείου

Ο βομβαρδισμός εκπαιδευτικών ρυθμίσεων που «μαντάρουν» και «μοντάρουν» το εκπαιδευτικό DNA σε ακραίες νεοφιλελεύθερες κατευθύνσεις υποστηρίζεται από μια πρωτοφανή –σε μεταμφίεση– προπαγανδιστική πυροβολαρχία: μιλάμε για μια καλοσχεδιασμένη επιχείρηση για να παρουσιαστούν πλευρές της πολιτικής που ήδη υλοποιεί το υπουργείο Παιδείας σαν δήθεν επιστημονικές προτάσεις, πολιτικά ουδέτερες και κοινωνικά ωφέλιμες. Στην επιχείρηση αυτή πρωτοστατεί βεβαίως το «τείχος» μιας «αυλικής δημοσιογραφίας» που δίνει τα ρέστα της για να παρουσιάσει το μαύρο άσπρο και να «μαυρίσει» κάθε αντίσταση από τη μεριά της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Είναι φανερό ότι ο στόχος του υπουργού Παιδείας στο πλαίσιο του διοικητικού μηχανισμού της εκπαίδευσης είναι η τοποθέτηση οικονομικού διευθυντή-μάνατζερ που θα πριμοδοτήσει το άνοιγμα του σχολείου σε επιχειρηματικές δραστηριότητες και τη διαπλοκή του με την «ελεύθερη» αγορά.

Δημόσια σχολεία με διευθυντές - μάνατζερ σε ρόλο... CEO

Στο πλαίσιο μιας ψευδώνυμης αποκέντρωσης οι νέοι διευθυντές επωμίζονται τον νέο ρόλο των διευθυντών-μάνατζερ στο «νέο»-φτωχό «δημόσιο» σχολείο των ιδιωτικοοικονομικών κριτηρίων, ενώ παράλληλα ωθούνται να μετατραπούν σε μάνατζερ-διαχειριστές που θα είναι υποχρεωμένοι να αναζητούν πηγές χρηματοδότησης για τη λειτουργία του σχολείου.

Στο «αυτόνομο», πειθαρχημένο σχολείο-επιχείρηση που «υφαίνει» μέρα-νύχτα το υπουργείο Παιδείας δεν θα μπορούσε παρά αφενός να «κατασκευαστεί» μια μεγάλη –αριθμητικά– στρατιά στελεχών εκπαίδευσης και αφετέρου σχεδόν να καταργηθεί κάθε ουσιαστικός ρόλος του Συλλόγου Διδασκόντων και οι εκπαιδευτικοί του να μετατραπούν σε απλά εκτελεστικά όργανα των άνωθεν εντολών, χωρίς ουσιαστικά δικαιώματα στο σχολείο.

Ένα τέτοιο σχολείο φυσικά δεν μπορεί να το διοικεί παρά μόνο ένας διευθυντής-δερβέναγας, με υπερεξουσίες, αξιολογητής και πειθαρχικός προϊστάμενος, ένας διευθυντής-επιθεωρητής και παράλληλα μάνατζερ που προσομοιάζει στον ιδιοκτήτη-διευθυντή ιδιωτικής επιχείρησης.

Στόχος λοιπόν του υπουργείου Παιδείας είναι η θεσμική μετεξέλιξη του διευθυντή από τον παλιό γραφειοκράτη διευθυντή σε έναν «δυναμικό άρχοντα-μάνατζερ», ο οποίος θα αναζητά πόρους και θα λειτουργεί ως φορέας προώθησης της νέας κουλτούρας επιχειρηματικού πνεύματος, καινοτόμων δράσεων και διασύνδεσης «του σχολείου του» με την τοπική αγορά.

Οι άμεσες επιπτώσεις

Η εφαρμογή ενός τέτοιου διοικητικού μοντέλου αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις σχέσεις μέσα στη σχολική κοινότητα:

1. Αύξηση της γραφειοκρατίας: η ανάγκη για αναφορές, αξιολογήσεις και έγγραφα θα αυξηθεί, επιβαρύνοντας τους εκπαιδευτικούς.
2. Διάβρωση των συλλογικών οργάνων: ο Σύλλογος Διδασκόντων χάνει τον ουσιαστικό του ρόλο στη λήψη αποφάσεων.
3. Αυταρχικό περιβάλλον: οι εκπαιδευτικοί μετατρέπονται σε εκτελεστικά όργανα, ενώ οι διευθυντές αποκτούν εξουσίες που παραπέμπουν σε ιδιωτικές επιχειρήσεις.
4. Εντατικοποίηση της εργασίας: η πίεση για αποτελέσματα και οι αυξημένες ευθύνες οδηγούν σε εργασιακό στρες και υποβάθμιση του κλίματος συνεργασίας.

Οι σχέσεις των εκπαιδευτικών με τη διοίκηση εξατομικεύονται, καθώς μειώνονται οι ευκαιρίες συγκρότησης συναδελφικών κοινοτήτων. Το νέο δημόσιο μάνατζμεντ και οι πρακτικές οι οποίες το συγκροτούν προκαλούν αύξηση της παραγωγής διοικητικών εγγράφων και εκθέσεων, καθώς και της χρήσης των συγκεκριμένων εργαλείων για τη δημιουργία αποδοτικών και συγκρίσιμων συστημάτων πληροφόρησης.

Αυτό έχει συνέπεια τόσο την αύξηση της επιτήρησης του έργου και των αποτελεσμάτων των εκπαιδευτικών όσο και ένα διευρυνόμενο χάσμα που αφορά τις αξίες, τους σκοπούς και τις οπτικές μεταξύ του διευθυντικού προσωπικού, από τη μια πλευρά, το οποίο ενδιαφέρεται πρωταρχικά για τη διαχείριση των εντυπώσεων, και, από την άλλη πλευρά, του διδακτικού προσωπικού, που ενδιαφέρεται πρωταρχικά για την υλοποίηση του αναλυτικού προγράμματος, τον έλεγχο της σχολικής τάξης και τις ανάγκες των μαθητών.

Η εξαγωγή συμπερασμάτων από στοιχεία ερευνών σχετικά με την ικανοποίηση και το ηθικό των εκπαιδευτικών θα έδειχνε ότι οι επιπτώσεις και οι αλλαγές οι οποίες περιγράφονται εδώ πρόκειται να έχουν αρνητικές συνέπειες. Έρευνες πάνω στην ικανοποίηση των εκπαιδευτικών έχουν επανειλημμένα βρει ότι τόσο ο μισθός όσο και οι συνθήκες εργασίας, η εμπλοκή στη λήψη αποφάσεων και το καλό κλίμα στον σχολικό χώρο διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο. Όλοι αυτοί οι παράγοντες απειλούνται ή μειώνεται η σημασία τους από τα αποτελέσματα του συνδυασμού του ανταγωνισμού, του νέου διοικητισμού και της λογοδοσίας σε κρίσιμα ζητήματα.

Το Διεθνές Παράδειγμα

Η εφαρμογή ενός μάνατζμεντ τύπου «διευθυντή-μάνατζερ» στην εκπαίδευση δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Έρευνες, όπως αυτές του Stephen Ball και της Deborah Youdell από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, δείχνουν ότι:

• Η εντατικοποίηση της εργασίας αυξάνει το στρες και μειώνει την εργασιακή ικανοποίηση.
• Η εξατομίκευση των σχέσεων μεταξύ διοίκησης και εκπαιδευτικών υπονομεύει το συλλογικό πνεύμα.
• Η έμφαση σε μετρήσιμους στόχους αποδυναμώνει τη δημιουργικότητα και τη συνεργασία.

Χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο που υιοθέτησαν παρόμοια μοντέλα, αντιμετώπισαν αρνητικές επιπτώσεις, όπως αυξημένη γραφειοκρατία και απομάκρυνση από τον βασικό στόχο της παιδείας: την ανάπτυξη των μαθητών.

Στο αγγλοσαξονικό μοντέλο, ο επικεφαλής του σχολείου έχει «φαραωνικές» αρμοδιότητες που δεν περιορίζονται στο συντονισμό του συλλόγου διδασκόντων, αλλά επεκτείνονται στο management και ιδίως στον πανοπτισμό και την χειραγώγηση του εκπαιδευτικού έργου.

Όπως εύστοχα σημειώνει ο Πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ Γιώργος Χριστόπουλος, έτσι δημιουργήθηκε το φαινόμενο του “superhead” που δεν έχει μόνο την ευθύνη της ομαλής παιδαγωγικής λειτουργίας του σχολείου, αλλά και της οικονομικής διαχείρισης, της επιλογής προσωπικού και των μαθητών (voucher / ελεύθερη επιλογή σχολείου), της συνεργασίας με επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν την καθαριότητα, την εστίαση, τη φύλαξη κ.λπ.

Όσοι παρακολουθούν την πορεία του μοντέλου αυτού, γνωρίζουν τα τεράστια προβλήματα κακοδιοίκησης και υποχρηματοδότησης που έχει γεννήσει οι εν λόγω πρακτικές. Τούτο, διότι ο «υπερδιευθυντής» είναι τμήμα ενός εκπαιδευτικού συστήματος που χάνει το δημόσιο χαρακτήρα του και μεταφέρει διαρκώς κομμάτια του στην δήθεν ελεύθερη αγορά, μετατρέποντας τον διευθυντή της σχολικής μονάδας σε αναζητητή χορηγών. Αυτό είναι ακόμη πιο έντονο - όπως ήδη επισημάνθηκε - σε συστήματα που έχει επιβληθεί η ελεύθερη γονεϊκή επιλογή και τα vouchers που αποτελούν προεκλογικές δεσμεύσεις και διακαή πόθο της κυβέρνησης.

Στο νέο πλαίσιο, το νέο μάνατζμεντ εισάγει και παρακολουθεί την επιτυχία στόχων απόδοσης, ενώ η εργασία των εκπαιδευτικών εξατομικεύεται και, συγχρόνως, υπόκειται σε μορφές μέτρησης αποτελεσμάτων. Τα μέτρα αποτίμησης της απόδοσης με βάση τα αποτελέσματα και η έμφαση στη μέτρησή της υποβαθμίζουν βασικούς παράγοντες όπως το κλίμα στο σχολείο, η εμπλοκή στη λήψη αποφάσεων και οι συνθήκες εργασίας, με αποτέλεσμα τη διάλυση του συλλογικού πνεύματος.

Πηγή: alfavita.gr

Όταν οι έφηβοι περιορίζονται στο TikTok και στο Instagram για να ενημερωθούν σχετικά με το τι συνέβη στα Τέμπη, επειδή στο σχολείο τους «δεν μιλάει κανείς», υπάρχει σοβαρό πρόβλημα, όπως προκύπτει από έρευνα μεταδιδακτορικής ερευνήτριας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Όπως αναδείχθηκε στην έρευνα, η οποία υλοποιείται με αφορμή το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη, υπάρχει παντελής έλλειψη ειδησεογραφικής παιδείας. Οι έφηβοι βρίσκονται σε «βουβές» τάξεις αναφορικά με σοβαρά κοινωνικά ζητήματα, γίνονται έρμαια παραπληροφόρησης από το διαδίκτυο και τελικά, βυθίζονται στο φόβο και στην ανασφάλεια.

Στο protothema.gr μιλά η συγγραφέας Κατερίνα Χρυσανθοπούλου, η οποία διδάσκει στο Τμήμα Ψηφιακών Μέσων του Ιονίου Πανεπιστημίου, είναι Συνεργάτις του Εργαστηρίου Ειρηνευτικής Δημοσιογραφίας (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) ως Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια και – μεταξύ άλλων – αναπτύσσει ένα πρόγραμμα ειδησεογραφικής παιδείας για εφήβους τόσο για σχολεία όσο και για ΜΚΟ.

«Δεν μας είπαν τίποτε στο σχολείο για τα Τέμπη». «Θεωρούν ότι δεν μπορούμε να καταλάβουμε». Πρόκειται για ενδεικτικά σχόλια εφήβων, τα οποία συνοψίζουν την αντιμετώπιση του σχολείου τους αναφορικά με όσα συνέβησαν στα Τέμπη. Η «σιωπή» των εκπαιδευτικών στην τάξη, ήταν ο κανόνας ενώ δεν έλειψαν κι εκείνοι, που «άδραξαν την ευκαιρία» για να κάνουν «κατήχηση» στους μαθητές, εκπορευόμενοι όμως από αμιγώς κομματικές προθέσεις.

«Το μόνο, που χρειάζονταν τα παιδιά, ήταν να εκφράσουν δημόσια, στο περιβάλλον της τάξης τους δηλαδή, όσα είχαν νιώσει όταν συνέβη το τραγικό δυστύχημα. Να διατυπώσουν τις σκέψεις τους σχετικά και ο ενήλικος – εκπαιδευτικός, να τα ακούει με προσοχή, συντονίζοντας τη συζήτηση. Ακολούθως, να τους δώσει τις απαραίτητες διασφαλίσεις και να τα κατευθύνει σε αξιόπιστες πηγές πληροφόρησης», θα πει στο protothema.gr η Καθηγήτρια Κατερίνα Χρυσανθοπούλου.

Στο πλαίσιο μεταδιδακτορικής έρευνας για την ειδησεογραφική παιδεία (media literacy) στην εφηβεία και συγκεκριμένα στις ηλικίες 12 με 16 ετών, την οποία εκπονεί σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, προέκυψε ότι οι συζητήσεις για τα Τέμπη, που έλαβαν χώρα στην τάξη ήταν ελάχιστες και όποτε έγιναν, ήταν καθαρά με πρωτοβουλία των καθηγητών τους. Αλλά και στις περιπτώσεις, που όντως έλαβαν χώρα τέτοιες συζητήσεις, εστίαζαν στο «ποιος φταίει» αντί για τις «ευθύνες ή και τις αρμοδιότητες» (blame/responsibility), χωρίς να γίνεται προσπάθεια διαχείρισης των συναισθημάτων των παιδιών, ιδιαίτερα εκείνα του φόβου και της ανησυχίας.

«Όπως διαπιστώθηκε στην έρευνα, γενικά δεν γίνονται συζητήσεις στην τάξη. Κι όταν γίνουν, παρότι πολλοί εκπαιδευτικοί ισχυρίζονται το αντίθετο, σύμφωνα με τις αναφορές των παιδιών, γίνεται ‘κατήχηση’ στα σχολεία με τους καθηγητές να προτάσσουν μία καθαρά κομματικοποιημένη άποψη και όχι πολιτικοποιημένη – που θα ήταν το ενδεδειγμένο. Αποτέλεσμα; Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί είτε να αποφεύγουν εντελώς να ξεκινήσουν μία κουβέντα, είτε αν το κάνουν, να εμπλέκουν τις κομματικές τους απόψεις. Ωστόσο, θα πρέπει να γίνεται σαφές στους μαθητές ότι η πολιτική έχει να κάνει με τη συμμετοχή στα κοινά, το νοιάξιμο, την ενημέρωση για το τι συμβαίνει γύρω μας, τους θεσμούς και τη λειτουργία τους. Μόνο έτσι θα μάθουν τα παιδιά να τοποθετούνται μέσα σ’ αυτό ως ενεργοί και υπεύθυνοι πολίτες», υπογραμμίζει η ίδια για να προσθέσει: «Οι εκπαιδευτικοί θα ήθελαν να έχουν μία βοήθεια από τους διευθυντές ή το υπουργείο Παιδείας. Μία επιμόρφωση. Επειδή, δεν είναι μόνο τα Τέμπη – γίνονται βομβιστικές επιθέσεις, πυρκαγιές, πλημμύρες και κάθε είδους φυσικές καταστροφές, βιαιοπραγίες απέναντι σε παιδιά – τα θέματα είναι πολλά, οπότε είναι απαραίτητο να υπάρχει μία κεντρική κατεύθυνση, ένα πλαίσιο οδηγιών, ώστε να γνωρίζουν οι εκπαιδευτικοί πώς να παρουσιάζουν στην τάξη τέτοια σοβαρά ζητήματα, πως να συντονίζουν μία συζήτηση αλλά και πως να αντιμετωπίσουν τα συναισθήματα των παιδιών, η πλειοψηφία των οποίων, θεωρούν ότι και τα ίδια δεν είναι ασφαλή».

Σχετικά με την ανεπάρκεια διαχείρισης του δυστυχήματος των Τεμπών στα σχολεία, όπως αναδεικνύεται από τα ευρήματα της έρευνας της κ. Χρυσανθοπούλου, ακόμη και τις σχολικές τσάντες με το «Έφτασες;» που έγραψαν τα παιδιά, σε αρκετά σχολεία ήταν εντελώς εκτός πλαισίου, καθώς κανείς δεν τους εξήγησε «γιατί» το έκαναν. Επιπλέον, δεν έγινε ποτέ αναφορά σε κοινωνικές αξίες, σε θεσμούς, ούτε εξηγήθηκαν οι διαδικασίες και λειτουργίες ενός κράτους. Επίσης πολύ σημαντικό, είναι το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί δεν παρέπεμψαν τα παιδιά σε έγκυρο υλικό, που θα μπορούσαν να διαβάσουν ώστε να ενημερωθούν, δεν τους εξήγησαν το πώς αναγνωρίζουμε και αντιμετωπίζουμε την παραπληροφόρηση.

Ούτε τους μίλησαν για το πώς διαχειριζόμαστε το γνωστικό φόρτο από την υπερπληθώρα δεδομένων ενώ δεν έγινε αναφορά στην διαφορά μεταξύ τεκμηριωμένης δημοσιογραφίας, ισχυρισμών, απόψεων, περιεχομένων που αναρτούν χρήστες, παραποιημένου υλικού (memes) ή αναρτήσεων που λειτουργούν ως αγκίστρι με επίκληση στο συναίσθημα – φοβίζουν, γοητεύουν, τραβούν την προσοχή με διάφορες τεχνικές, είτε οπτικές είτε λεκτικές διατυπώσεις. «Κι όλα αυτά, είναι λογικό να συμβούν, αφού οι καθηγητές δεν είναι εκπαιδευμένοι να το κάνουν ενώ συχνά, επικρατεί και μέσα τους σύγχυση ανάμεσα στο τι είναι πολιτικοποίηση και τι κομματικοποίηση», σημειώνει.

Πώς ενημερώνονται τα παιδιά

Μετά τα Τέμπη, οι έφηβοι βρέθηκαν μέσα σε ένα κυκεώνα ατέρμονων και πολωμένων συζητήσεων στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου είναι πραγματικά δύσκολο να διακρίνει κανείς ποιος έχει δίκιο. Παράλληλα, αισθάνονταν την ανάγκη να μιλήσουν για το τι συνέβη – ας μην ξεχνάμε ότι ορισμένα είχαν συγγενείς ή φίλους στο τραίνο ή ήξεραν κάποιους, που είχαν.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι οι βασικές πηγές ενημέρωσης των εφήβων είναι οι πλατφόρμες, από τις οποίες αντλούν στην πραγματικότητα τυχαίες, κατακερματισμένες, ανεξέλεγκτες και φιλτραρισμένες «ειδήσεις». Ας έχουμε κατά νου, ότι οι έφηβοι – και γενικά τα παιδιά – υποεκπροσωπούνται στις ειδήσεις, με εξαίρεση τις καταστάσεις, που αφορούν την υγεία ή την ασφάλεια, όταν είναι αποδέκτες διαδικτυακών συμβουλών γονέων. Ειδικότερα, οι ανήλικοι, αν και είναι το ένα τρίτο των χρηστών του διαδικτύου, δεν εκπροσωπούνται επαρκώς ως κοινωνική ομάδα σε αυτό, ιδίως όσον αφορά θέματα εξουσίας: τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, τις ανάγκες και τις ικανότητές τους ή τις ευκαιρίες για δημόσιο διάλογο. Έτσι, δρουν ως περιθωριοποιημένη ομάδα, στρεφόμενοι για ενημέρωση σε εναλλακτικά μέσα ενημέρωσης μη αξιόπιστα.

«Για παράδειγμα, οι έφηβοι δεν μαθαίνουν για την οργάνωση της κοινωνίας ή τους τρόπους συμμετοχής τους, αλλά μπορούν να περνούν ώρες μπροστά σε άχρηστο περιεχόμενο, ακόμα και «σκουπίδια», ρίχνοντας αδιάφορα ματιές σε στιγμιότυπα του κόσμου μέσω των κινητών τους τηλεφώνων, που εμφανίζεται ανάμεσα σε διαφημίσεις, challenges, αναρτήσεις οποιουδήποτε τυχαίου ατόμου για οποιοδήποτε τετριμμένο θέμα. Επιπλέον, καθώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προσφέρουν το ίδιο μορφολογικό και αισθητικό κέλυφος σε κάθε περιεχόμενο, δεν είναι εύκολο για αυτούς να αντιληφθούν τις διαφορετικές κατηγορίες πληροφοριών και συχνά χάνουν κάποιες σημαντικές ειδήσεις και ξοδεύουν το χρόνο τους σε ασήμαντα πράγματα. Ή, αντλώντας συστηματικά από φίλους και παράγοντες επιρροής ή ψηφιακές κοινότητες, δημιουργούν echo chambers, όπου εκτίθενται μόνο σε πληροφορίες ή απόψεις και ιδέες που ταιριάζουν με τις δικές τους», τονίζει η Καθηγήτρια.

Με βάση τα προαναφερθέντα, οι συγκεκριμένες πηγές ενημέρωσης υπερισχύουν ως επιλογές εξαιτίας και της αισθητικής, που τις διατρέχει αλλά και της διαδραστικότητας.

Όπως δε υπογραμμίζει η κ. Χρυσανθοπούλου, «ελλείψει ειδησεογραφικής παιδείας, της ικανότητας δηλαδή να αξιολογείται η εγκυρότητα, η ακρίβεια και το τεκμήριο μίας είδησης, τα παιδιά εκτίθενται σε διαδικτυακό ως επί το πλείστον, υλικό, το οποίο δεν είναι σε θέση να μεταβολίσουν. Δεν διαθέτουν, δηλαδή, τα κατάλληλα ‘εργαλεία’ για να αξιολογήσουν τί διαβάζουν».

Αν μάλιστα προστεθεί σε αυτό το γεγονός ότι οι ειδήσεις συνοδεύονται από σοκαριστικές εικόνες, οι οποίες ‘εγγράφονται’ μέσα τους, καταλαβαίνει κανείς πόσο τραυματίζονται συναισθηματικά. «Πάντως, προηγούμενες μελέτες μου δείχνουν ότι, αντίθετα με όσα έλεγε η διεθνής βιβλιογραφία μέχρι το 2020, οι νέοι δεν είναι αποστασιοποιημένοι αλλά ενδιαφέρονται για την επικαιρότητα και τις ειδήσεις», τονίζει.

Οι προτάσεις μετά την έρευνα

Επειδή οι εκπαιδευτικοί προτιμούν να μην μιλούν στην τάξη είτε «για να μην μπλέξουν», είτε για να μην εμπλακούν σε πολιτικές συζητήσεις, οι οποίες μπορεί παρερμηνευθούν ως κομματικές ή ιδεολογικές, το υπουργείο Παιδείας θα ήταν καλό να εκδώσει σχετική εγκύκλιο ή οδηγίες, για τη σωστή διαχείριση κρίσιμων καταστάσεων στο σχολείο. Επιπλέον, σύμφωνα με την κ. Χρυσανθοπούλου, «ο ειδησεογραφικός γραμματισμός δεν είναι ένα σύνολο αναδυόμενων δεξιοτήτων αλλά πρέπει να διδάσκεται».

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει οριζόντιο πρόγραμμα παιδείας στα μέσα (media literacy) στα σχολεία, ούτε υπάρχει σχετική εκπαίδευση των παιδαγωγών στις σχολές τους, ενώ υπάρχουν ποικίλοι ορισμοί για το τι σημαίνει «ψηφιακοί γραμματισμοί» και δεν είναι καλά αντιληπτό ότι αποτελούν λειτουργικές δεξιότητες – πράγμα, που σημαίνει ότι εάν δεν τις διαθέτεις, δεν μπορείς να λειτουργήσεις στη δουλειά σου, στην κοινωνία ή στις προσωπικές σου ενασχολήσεις.

«Η ανάπτυξη της ικανότητας διάκρισης των σωστών πληροφοριών από τις παραπλανητικές και η ένταξή τους σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο, είναι επείγουσα σε αυτή την ηλικία. Υπάρχει κίνδυνος επηρεασμού από ακραίες ή και κομματικές θέσεις χωρίς να έχουν αναπτυχθεί τα απαραίτητα κριτήρια MIL», καταλήγει η Καθηγήτρια και επισημαίνει: «Ακόμη πιο σοβαρό, ίσως και ανησυχητικό, είναι το γεγονός ότι οι έφηβοι αντιλαμβάνονται το περιβάλλον των πλατφορμών ως το ‘φυσικό’ τους περιβάλλον, το οποίο διαμορφώνει τις συνήθειες συλλογισμού τους: κατακερματισμένη προσοχή, περισπασμοί, τυχαία έκθεση σε περιεχόμενο, «ρηχή» ανάγνωση, γρήγορα συμπεράσματα, υιοθέτηση απόψεων με κοινωνικά και συναισθηματικά κίνητρα, αξιολόγηση πηγών χωρίς λογικά κριτήρια.

Διόλου τυχαίο, ότι η «διαδικτυακή συνηγορία», δηλαδή το να υπερασπιζόμαστε μια θέση στην οποία πιστεύουμε, κερδίζει έδαφος μεταξύ των εφήβων, και ενώ φαίνεται να ξέρουν τι γίνεται διεθνώς, όπως το £BLM, δεν γνωρίζουν τα τοπικά κινήματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως το ελληνικό #MeToo στις αρχές του 2021, καθώς λόγω του τοπικού χαρακτήρα τους δεν γίνονται viral στις πλατφόρμες, κυρίως στο TikTok».

Η Κατερίνα Χρυσανθοπούλου είναι διδάσκουσα στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ψηφιακών Μέσων, Συνεργάτις του Εργαστηρίου Ειρηνευτικής Δημοσιογραφίας (ΑΠΘ) ως Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια, όπου αναπτύσσει, μεταξύ άλλων, ένα πρόγραμμα ειδησεογραφικής παιδείας για εφήβους. Συγγραφέας στις εκδόσεις Κέδρος και Τόπος – την άνοιξη 2025 κυκλοφορεί το νέο βιβλίο «Εγγράμματοι στα Ψηφιακά Μέσα»

Πηγή: protothema.gr